Türkçede Bileşik Eki ve Türetimsel Dizil
Öz
Bu çalışma, Türkçede geleneksel yaklaşımlarda belirtisiz ad tamlaması olarak bilinen, üretken ad+ad+(s)I(n) biçimindeki ad-ad bileşiklerini Süreçsel Biçimbilim (bkz. Zwicky, 1986; Aronoff, 1994; Pounder, 2000) çerçevesinde ele almakta, bileşikler için yapısal ve anlamsal bir çözümleme sunmakta ve bileşiklerde eklenen -(s)I(n) eki için yeni bir işlev önermektedir. Bileşiklerdeki -(s)I(n) ekine türetimsel ve saf biçim(bilgi)sel bir görev (bileşik tabanları biçimleme) yükleyen çalışma, bu ekin eklenme sürecini de içeren belli bir grup türetim işleminden sorumlu bir dizil (İng. paradigm) yapısı önermekte, -(s)I(n)’ın bir grup türetim ekiyle dizilsel bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir. Dizil yapısı, yalnızca -(s)I(n) eklenmesini değil (anlamsal olarak) beklendiği halde bu ekin eklenmediği durumları da açıklamaktadır. Çalışma, kuramsal açıdan da biçimbilimi (ve biçimbilgisel işlemleri) sözdizim ve sözlükçeye bağımlı olmayan ayrı bir dizge olarak kabul etmekte; anlamın biçimden, biçimin de anlamdan ayrı düzlemler olduğunu çeşitli dillerden veriyle vurgulayan süreçsel yaklaşımlara Türkçeden destekler sunmakta ve böylelikle biçimbilimdeki Ayrıklık Varsayımı’na (Beard, 1995) doğrudan gönderim yapmaktadır. Çalışma, ayrıca, biçimbilimde özerk biçimsel işlemlerin uygulandığı girdilere, yani tabanlara, ışık tutmakta ve hem türetimsel hem de çekimsel biçimbilgisi açısından tabanların kritikliğini ortaya çıkarmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Anderson, S. R. (1982). Where is morphology? Linguistic Inquiry, 13, 571-612.
- Anderson, S. R. (1992). A-morphous morphology. Cambridge: Cambridge University Press.
- Aronoff, M. (1994). Morphology by itself: Stems and inflectional classes. Cambridge: MIT.
- Arslan-Kechriotis, Z. (2006). Case as an uninterpretable feature. Ph.D Dissertation, Boğaziçi University.
- Aslan, E., and Altan, A. (2006). The role of -(s)I in Turkish indefinite noun compounds. Dil Dergisi, 131, 57-76.
- Baker, M. (1998). Comments on the paper by Sadock. In S. Lapointe, D. Brentari, and P. Farrell (Eds.), Morphology and Its Relation to Phonology and Syntax (pp.188-212). Standford: CSLI Publications.
- Beard, R. (1995). Lexeme-morpheme base morphology. Albany: State University of New York Press.
- Blevins, J. (2001). Paradigmatic derivation. Transactions of the Philological Society, 99, 211-222.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dilbilim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Aysun Kunduracı
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
7 Temmuz 2020
Gönderilme Tarihi
18 Mart 2020
Kabul Tarihi
23 Haziran 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 171 Sayı: 2
APA
Kunduracı, A. (2020). Türkçede Bileşik Eki ve Türetimsel Dizil. Dil Dergisi, 171(2), 7-31. https://doi.org/10.33690/dilder.703005
Cited By
TÜRKÇEDE öncesi, sonrası SÖZCÜKLERİNİN KULLANIMI: DERLEM TEMELLİ BİR İNCELEME
Interdisciplinary Language Studies
https://doi.org/10.48147/dada.1808657