EN
TR
TÜRKÇE GÜNDELİK SÖYLEMDE KONUŞMANIN İLKELERİNE UYMAMA: İLKELERİ DELME
Öz
Kişilerarası iletişimdeki dil kullanımında bağlamın etkisini inceleyen Edimbilim kapsamındaki İşbirliği İlkesi’ne göre, konuşucuların konuşmanın ilkeleri olarak adlandırılan Nitelik, Nicelik, Bağıntı ve Biçim ilkelerine uyması beklense de iletişim sırasında bu ilkelere her zaman uyulmamaktadır. Sözceler sezdirimler aracılığıyla iletilmekte ve yorumlanmakta; böylece iletişim kesintiye uğramaksızın sürmektedir. Çalışmamızın amacı, işbirliği ilkelerine uymamanın bir türü olan ilkeyi delme çerçevesinde Türkçe anadil konuşucularının gündelik konuşmalarında ilkeleri deldikleri durumların bulunup bulunmadığının ve deldikleri durumlarda da yoğunlukla hangi ilkelerin delindiğinin ortaya konmasıdır. Bu doğrultuda, araştırma sorularının yanıtlanması amacıyla belirlenen veri tabanı, toplamda 180 dakika uzunluğundaki üç farklı karşılıklı konuşmadan oluşmaktadır. Veri tabanının çözümlenmesi ile elde edilen bulgular, alanyazınla uyumlu bir biçimde, konuşucular tarafından en fazla delinen ilkenin bağıntı ilkesi olduğunu göstermektedir. Bu bulguya göre, Türkçe anadil konuşucuları, bağıntının derecesinin bağlamsal etki ve işlemleme çabası tarafından yönetildiğini savunan Bağıntı Kuramı’nda ifade edildiği gibi, bağlamın etkisinden yararlanarak anlamı konuşma sezdirimleri yoluyla iletmekte ve bu sezdirimin dinleyici tarafından benzer biçimde anlaşılacağı varsayımıyla bağıntı ilkesini delmektedir. Buna karşın iletişim uygun bir biçimde sürmektedir. Veri tabanımızda en az delinen ilkenin ise nicelik ilkesi olduğu saptanmıştır. Bu durumda, Türkçe anadil konuşucularının gündelik söylemde İşbirliği İlkesi’ne uyarak görece yeterli bilgi verdikleri öne sürülebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Creswell, J. W. (1999). Mixed-method research: introduction and application. In G. J. Cizek (Ed.), Handbook of educational policy (pp. 455-472). London: Academic Press.
- Creswell, J. (2014). Research design: qualitative, quantitative, and mixed methods approach. Thousands Oaks: Sage.
- Cutting, J. (2002). Pragmatics and discourse. London: Routledge.
- Davis, W. (2019). Implicature. In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy,https://plato.stanford.edu/archives/fall2019/entries/implicature
- Ekiz, D. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
- Fromkin, V., Rodman, R. ve Hyams, N. (2014). An introduction to language (10. baskı). Wadsworth: Cengage Learning.
- Grice, H. P. (1975). Logic and conversation. In P. Cole & J. L. Morgan (Eds.), Syntax and semantics: speech acts (pp. 410-458). New York: Academic Press.
- Grice, H. P. (1989). Studies in the ways of words. Cambridge, Mass: Harvard University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dilbilim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
5 Temmuz 2022
Gönderilme Tarihi
15 Eylül 2021
Kabul Tarihi
28 Mart 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 173 Sayı: 2
APA
Ercan, G. S., & Danış, P. (2022). TÜRKÇE GÜNDELİK SÖYLEMDE KONUŞMANIN İLKELERİNE UYMAMA: İLKELERİ DELME. Dil Dergisi, 173(2), 1-21. https://doi.org/10.33690/dilder.995776