Research Article

TÜRKÇE GÜNDELİK SÖYLEMDE KONUŞMANIN İLKELERİNE UYMAMA: İLKELERİ DELME

Volume: 173 Number: 2 July 5, 2022
EN TR

TÜRKÇE GÜNDELİK SÖYLEMDE KONUŞMANIN İLKELERİNE UYMAMA: İLKELERİ DELME

Öz

Kişilerarası iletişimdeki dil kullanımında bağlamın etkisini inceleyen Edimbilim kapsamındaki İşbirliği İlkesi’ne göre, konuşucuların konuşmanın ilkeleri olarak adlandırılan Nitelik, Nicelik, Bağıntı ve Biçim ilkelerine uyması beklense de iletişim sırasında bu ilkelere her zaman uyulmamaktadır. Sözceler sezdirimler aracılığıyla iletilmekte ve yorumlanmakta; böylece iletişim kesintiye uğramaksızın sürmektedir. Çalışmamızın amacı, işbirliği ilkelerine uymamanın bir türü olan ilkeyi delme çerçevesinde Türkçe anadil konuşucularının gündelik konuşmalarında ilkeleri deldikleri durumların bulunup bulunmadığının ve deldikleri durumlarda da yoğunlukla hangi ilkelerin delindiğinin ortaya konmasıdır. Bu doğrultuda, araştırma sorularının yanıtlanması amacıyla belirlenen veri tabanı, toplamda 180 dakika uzunluğundaki üç farklı karşılıklı konuşmadan oluşmaktadır. Veri tabanının çözümlenmesi ile elde edilen bulgular, alanyazınla uyumlu bir biçimde, konuşucular tarafından en fazla delinen ilkenin bağıntı ilkesi olduğunu göstermektedir. Bu bulguya göre, Türkçe anadil konuşucuları, bağıntının derecesinin bağlamsal etki ve işlemleme çabası tarafından yönetildiğini savunan Bağıntı Kuramı’nda ifade edildiği gibi, bağlamın etkisinden yararlanarak anlamı konuşma sezdirimleri yoluyla iletmekte ve bu sezdirimin dinleyici tarafından benzer biçimde anlaşılacağı varsayımıyla bağıntı ilkesini delmektedir. Buna karşın iletişim uygun bir biçimde sürmektedir. Veri tabanımızda en az delinen ilkenin ise nicelik ilkesi olduğu saptanmıştır. Bu durumda, Türkçe anadil konuşucularının gündelik söylemde İşbirliği İlkesi’ne uyarak görece yeterli bilgi verdikleri öne sürülebilir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Creswell, J. W. (1999). Mixed-method research: introduction and application. In G. J. Cizek (Ed.), Handbook of educational policy (pp. 455-472). London: Academic Press.
  2. Creswell, J. (2014). Research design: qualitative, quantitative, and mixed methods approach. Thousands Oaks: Sage.
  3. Cutting, J. (2002). Pragmatics and discourse. London: Routledge.
  4. Davis, W. (2019). Implicature. In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy,https://plato.stanford.edu/archives/fall2019/entries/implicature
  5. Ekiz, D. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
  6. Fromkin, V., Rodman, R. ve Hyams, N. (2014). An introduction to language (10. baskı). Wadsworth: Cengage Learning.
  7. Grice, H. P. (1975). Logic and conversation. In P. Cole & J. L. Morgan (Eds.), Syntax and semantics: speech acts (pp. 410-458). New York: Academic Press.
  8. Grice, H. P. (1989). Studies in the ways of words. Cambridge, Mass: Harvard University Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Linguistics

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 5, 2022

Submission Date

September 15, 2021

Acceptance Date

March 28, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 173 Number: 2

APA
Ercan, G. S., & Danış, P. (2022). TÜRKÇE GÜNDELİK SÖYLEMDE KONUŞMANIN İLKELERİNE UYMAMA: İLKELERİ DELME. Dil Dergisi, 173(2), 1-21. https://doi.org/10.33690/dilder.995776

Cited By