Yûnus Emre Dîvânı'nın Yayımlanmayan Bir Nüshası ve Bilinmeyen Üç Şiiri Üzerine

Öz

Özet Yûnus Emre, 13. yüzyıl sonu ve 14. yüzyılın ilk yarısında Anadolu'da yaşayan (1238?-1320?), şiirlerini Eski Anadolu Türkçesiyle büyük bir aşk ve lirizmle söyleyen, ilk mutasavvıf şairimizdir. O aynı zamanda Anadolu’nun yetiştirdiği ilk büyük şair ve Tekke edebiyatımızın kurucusudur. Yûnus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye ve Dîvân olmak üzere iki eseri bulunmaktadır. Bilinen Yûnus Emre Dîvân nüshaları 30’dan fazladır. Bu nüshalar üzerine çalışmalar şu ana kadar çoğunlukla Fatih nüshası esas alınarak ve tenkitli metin olarak yapılmıştır. Son zamanlarda ise Karaman nüshası, Vatikan nüshası, Kütahya Vahit Paşa nüshası gibi tek nüsha üzerine çalışmalar yoğunlaşmıştır. Tek nüsha üzerine çalışmak nüshaların ağız özelliklerini ve Eski Anadolu Türkçesinin söz varlığını ortaya koymak açısından son derece önemlidir. Böylelikle Yûnus Emre’nin karşılaştırmalı ve tarihsel sözvarlığı sözlüklere kazandırılabilecektir. Günümüzde uzmanların sıkça üzerinde durduğu bir konu da Dîvân nüshalarındaki şiirlerin hangilerinin Yunus Emre’ye, hangilerinin diğer Yunus’lara ait olduğudur. Bunun anlaşılabilmesi için şiirler içerik, şekil, dil ve deyiş özellikleri bakımından incelenmelidir. Bu çalışmamızda, Yûnus Emre Dîvânı'nın Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emirî Efendi Manzum Eserler 521 Numaralı nüshası ve bu nüshadaki Yunus Emre’nin bilinmeyen üç şiirinin tanıtımı yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yûnus Emre
• Dîvân
• Yûnus Emre Divanı
• Risâletü'n-Nushiyye
• Türk Tasavvuf Edebiyatı

On an Unpublished Copy of Yunus Emre's Divan and Three Unknown Poems

Öz

Abstract Yunus Emre, who lived in Anatolia in the late 13th century and the first half of the 14th century (1238?-1320?), is our first Sufi poet who wrote his poems in Old Anatolian Turkish with great love and lyricism. He is also the first great poet raised in Anatolia and the founder of our Tekke literature. Yunus Emre has two works, Risaletü’n-Nushiyye and Divan. There are more than 30 known copies of Yunus Emre’s Divan. Studies on these copies have so far mostly been conducted based on the Fatih copy and as a critical text. Recently, studies have concentrated on single copies such as the Karaman copy, the Vatican copy, and the Kütahya Vahit Pasha copy. Working on a single copy is extremely important in terms of revealing the dialect characteristics of the copies and the vocabulary of Old Anatolian Turkish. Thus, Yunus Emre’s comparative and historical vocabulary can be added to dictionaries. One issue that experts frequently focus on today is which poems in the copies of the Divan belong to Yunus Emre and which belong to other Yunuss. In order to understand this, the poems should be examined in terms of their content, form, language and idiom. In this study, the copy of Yunus Emre Divan, Number 521 of the Ali Emirî Efendi Poetic Works in the Millet Manuscript Library, and three unknown poems of Yunus Emre in this copy will be introduced.

Anahtar Kelimeler

• Yûnus Emre
• Divan
• Yunus Emre Divan
• Risaletü'n-Nushiyye
• Turkish Sufi (Tekke) Literature

Kaynakça

1. Aksan, D. (2005). Yunus Emre Şiirinin Gücü. Ankara: Bilgi Yayınevi.
2. Babacan, V. M. (2017). Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyyesi ve Dîvânı (Giriş-İnceleme-Metin-Dizin). Doruk Yayımcılık.
3. Dilçin, C. (1992). “Yunus Emre’nin Şiirlerinde Türkçenin Gücü”. Türk Dili, S.487, Temmuz, 30-49.
4. Gülsevin, G. (2011). Dil Çalışmaları İçin Yunus Emre’nin Yeni Yayınları Nasıl Olmalıdır. (Erdoğan Boz, Haz.). X. Uluslararası Yunus Emre Sevgi Bilgi Şöleni Bildirileri (06-08 Mayıs 2010) içinde (s. 369-381). Eskişehir.
5. Gölpınarlı, A. (2008). Yunus Emre ve Tasavvuf. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
6. Gölpınarlı, A. (2021). Yunus Emre Hayatı ve Bütün Şiirleri. (13. Basım). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
7. Günay, U. ve Horata O. (2022). Risâletü’n-Nushiyye.Yunus Emre. (5. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
8. Kaplan, M. (2015), Yunus Bir Haber Verir…(1. Baskı). İstanbul: Dergâh Yayınları.

9. Köprülü, M. F.(1965). Yunus Emre’nin Mezarı. Emre Aylık Sanat Dergisi, 9-10.
10. Köprülü, M. F. (2020). Türk Edebiyatı Tarihi. (3. Basım). İstanbul: Alfa Basım Yayım.
11. Tatcı, M. (2021a). Yûnus Emre Dîvânı. (6. Basım), İstanbul: H Yayınları.
12. Tatcı, M. (2021b). Yûnus Emre’den Yolcuya Öğütler Risâletü’n-Nushiyye Şerhi. (2. Basım), İstanbul: H Yayınları.
13. Tekin, T. (2013). Yunus Emre’nin Gotik Harfli İki Manzumesi. (Emine Yılmaz, Nurettin Demir, Haz.). Makaleler II Tarihî Türk Yazı Dilleri içinde (249-276). Ankara: TDK Yayınları.
14. Tezcan, S. (2024). Eski Anadolu Türkçesi ve Yunus Emre Şiirlerinin Dili Üzerine. (Emine Yılmaz, Nuran Tezcan, Uğur Altıntaş, Ali Doğan, Haz.) Yunus Emre’den Nazım Hikmet’e Türkçe Makaleler içinde (s. 252-270). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
15. Uysal, İ. N. (2014). Yunus Emre Divanı (Karaman Nüshası) Giriş-Dil İncelemesi-Metin-Dizin-Sözlük. (1. Baskı). İstanbul: Kesit Yayınları.
16. Uysal, İ. N. (2022). “Yunus Emre Araştırmalarının Bugünkü Durumu ve Tek Nüshaya Dayalı Divan Neşirlerinin Gerekliliği”. Selçuk Türkiyat, S.55, Ağustos, 1-19.
17. Yılmaz, E. ve Demir, N. (2021). Tarihî ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugati 1-8 (Andreas Tietze). (2. Baskı). Ankara: TÜBA.
18. Yılmaz, Emine. (2022). Eski Anadolu Türkçesinin Söz Varlığı, Tarama Sözlüğü ve Yunus Emre. (Baş Ed. Celalettin Vatandaş), Yunus Emre, Hayatı-Düşünceleri-Eserleri içinde (s.627-634), 1. Baskı. TBMM Basımevi.
19. Yûnus Emre Dîvânı, (Fatih Nüshası), Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih Kitapları, Nu: 3889.
20. Yûnus Emre Dîvânı, Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emiri Kitaplığı. Nu: 521.