Batı Seyahat Edebiyatında Osmanlı’nın İnşası: Batı Seyahat Edebiyatı ve Macfarlane’in Gözünden Osmanlı Dünyası

Öz

Bu çalışma, 19. yüzyıl Batı seyahat edebiyatının Osmanlı dünyasını nasıl temsil ettiğini Charles Macfarlane örneği üzerinden eleştirel bir bakışla incelemektedir. Muhittin Doğan’ın Batı Seyahat Edebiyatı ve Charles Macfarlane’in Gözünden Osmanlı Dünyası adlı eseri merkez alınarak hazırlanan bu değerlendirme, seyahat yazılarını yalnızca betimleyici metinler olarak değil, Batı’nın ideolojik ve oryantalist söylemlerini yeniden üreten bir temsil alanı olarak ele alır. Macfarlane’in Osmanlı coğrafyasına dair gözlemleri; idari yapı, toplumsal hayat, reform girişimleri ve çok kültürlü yapı bağlamında analiz edilmekte, bu anlatıların bir çöküş söylemi ürettiği ortaya konmaktadır. Çalışma, seyyahın Osmanlı’yı reformlara muhtaç, geri ve içsel dönüşüm kapasitesinden yoksun bir yapı olarak sunarken Batı müdahalesini meşrulaştıran bir zihniyet inşa ettiğini vurgulamakta; böylece Batı seyahat edebiyatının güç ilişkileriyle iç içe geçmiş ideolojik bir söylem alanı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Batı
• Seyahat Edebiyatı
• Osmanlı
• Oryantalizm
• Charles Macfarlane

The Construction of the Ottoman Empire in Western Travel Literature: The Ottoman World through the Eyes of Charles Macfarlane

Öz

This study critically examines how nineteenth-century Western travel literature represented the Ottoman world through the example of Charles Macfarlane. Centered on Muhittin Doğan’s work Batı Seyahat Edebiyatı ve Charles Macfarlane’in Gözünden Osmanlı Dünyası (Western Travel Literature and the Ottoman World through the Eyes of Charles Macfarlane), this evaluation approaches travel writings not merely as descriptive texts but as a field of representation that reproduces the West’s ideological and Orientalist discourses. Macfarlane’s observations of the Ottoman geography are analyzed in terms of administrative structures, social life, reform initiatives, and the multicultural composition of the empire, revealing that these narratives construct a discourse of decline closely linked to Britain’s political interests. The study emphasizes that while portraying the Ottoman Empire as a polity in need of reforms, backward, and lacking an internal capacity for transformation, the traveler constructs a mindset that legitimizes Western intervention; thus demonstrating that Western travel literature constitutes an ideological discursive field deeply intertwined with power relations.

Anahtar Kelimeler

• Western
• Travel Literature
• Ottoman
• Orientalism
• Charles Macfarlane