Kur’ân Tilavetinde Lahn Olgusu -el-Mûdih fi’t-Tecvîd Örneği-
Öz
Kur’ân telaffuzunda mahirane bir yol tutturmak, doğru telaffuzların bilinmesi kadar yanlış telaffuzların da bilinmesini gerektirir. Lahn diye karşılık bulan hatalı okumalar, Kur’ân tilavetinde sakınılması gereken; ses, harf ve kelimede meydana gelen kusurlardır. Kur’ân okuyucularının, pratik noktasında fem-i muhsin kişilerden ders almalarının yanı sıra bu konuda kaleme alınmış eserlerden yararlanmaları da icra edecekleri tilavetin sıhhati için önem arz etmektedir. Bu meyanda çalışmamızda tecvîd ilminin bilimsel hüviyete erişmesinde ve sistematize edilmesinde behre sahibi olan Abdulvehhâb b. Muhammed el-Kurtubî’nin (461/1068) el-Mûdih fi’t-Tecvîd adlı eserin, hatalı okumalara karşı ortaya koymuş olduğu değerlendirmeleri ele alınmıştır. Çalıştığımız bu eserde, tecvîd dediğimiz olguyu zımnen de lahn kavramını, sadece naklî boyutta değil künhüne vakıf olma perspektifiyle akıl-nakil ikilisini bir potada eriterek bir sunum gerçekleştirdiği görülmektedir. Eserde lahne dair yapılması ya da yapılmaması gerekenler, arka planında yatan özel durumlarla beraber ele alınmaktadır. Böylelikle bu eser, dolaylı olarak bize tecvîdin dilin sosyal ortamından kopuk ve rivayetçi kurallar manzumesi olmayıp ilgili dil ortamının birikiminin müşahhaslaşmış, sınırları belirlenmiş ve tarifi yapılmış bir disiplin olduğu gerçeğini göstermektedir. Bu çıkarım dolaylı olarak da lahn konusunun katı kurallar bütünü olmayıp dilde var olan fakat hoş görülmeyen bir mefhum olduğu gerçeğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akdemir, M. Atilla. Hâmid b. Abdülfettâh el-Paluvî Hayatı, İlmî Şahsiyeti, Eserleri ve Zübdetü’l-İrfân Adlı Eserinin Metodolojik Tanıtımı ve Tahkiki. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 1999.
- Âli-Yasin, Muhammed Hüseyin. ed-Dirâsât el-Lugaviyye İndel-Arab. Dâru'l-Mektebeti'l-Hayat, 1980.
- Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî el-. “el-Câmi’u’s-Sahih”. Tevhîd 27. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr, Daru Tavki’n-Necât, 1. Baskı., 2002.
- Cevherî, İsmâil b. Hammâd. Tâcu’l-Luğa ve Sihâhu’l-Arabiyye. thk. Ahmed Abdu’l-Ğafûr Attar, Beyrut: Dâru’l-İlmi li’l-Melâyîn, 1986.
- Cevherî, İsmâîl bin Hammâd. Tâcu’l-luğa ve Sıhâhu’l-Arabiyye. thk. Ahmed Abdu’l Ğafûr Attar, Beyrut: Daru’l-’İlmi li’l-Melâyin, 4. Baskı., 1990.
- Cezerî, Ebu’l-Hayr Şemsüddin Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ali b. Yusuf. en-Neşr fi’l-Kırâ’âti’l-Aşr. (thk. Ali Muhammed ed-Dıbâ’), Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, ts.
- Cezerî, Ebu’l-Hayr Şemsüddin Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ali b. Yusuf. et-Temhîd fî ‘İlmi’t-Tecvîd. (thk. Ali Hüseyin Bevvâb), Riyad: Mektebetu’l-Meârif, 1985.
- Cezerî, Ebü’l-Hayr Şemsüddin Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Alî b. Yûsuf. Manzûmetu’l-Mukaddime fî Mâ Yecibu alâ Kârii’l-Kur’ân en Ya’lemehû. Darû’l-Muğnî, 2001.
- Çetin, Abdurrahman. Endülüslü Âlim Ebû Amr ed-Dânî ve Kıraat İlmindeki Yeri. İstanbul: Ensar Yay., 2015.
- Dânî, Ebû Amr Osmân b. Saîd b. Osmân. el-Mukni ‘ fî Resmi Mesâhifi’l-Emsâr. Riyad: Mektebetü’l-Ma ‘ârif, 1985.