Abdurrahîm Fedâî ve Merâtib-i Vücûd Risâlesi
Öz
Bu makalede son dönem Melâmîliğinin önemli
isimlerinden Abdurrahîm b. Ali Prizrenî (Fedâî) ve onun Merâtib-i Vücûd manzumesi
üzerinde durulmuştur. Çalışmanın amacı Fedâî’nin Merâtib-i Vücûd manzumesini
tanıtmak, muhtevası, dili ve üslûbu üzerinde değerlendirmelerde bulunmak ve
öğretici/talimî eserlerde nazmın/şiirin kullanımı üzerinde kısaca durmaktır. Ayrıca
tasavvufî konuların manzum biçimde ifade edilmesiyle oluşan geniş sufî
edebiyatı sahasına katkıda bulunmaktır. Bu sayede hakkında henüz çalışma
yapılmamış bir konu ortaya konmuş ve bir eser tanıtılmıştır. Bununla birlikte
eserlerinin neredeyse tamamı üzerine çalışma yapılmış olan Fedâî’nin, Merâtib-i
Vücûd manzumesini sunarak bu çalışmalar bütününe bir katkı sağlamak
arzusundayız. Çalışmada öncelikle, vahdet-i vücûd ve bununla irtibatlı olarak
varlık mertebeleri görüşü hakkında kısa bilgi verilmiştir. Ardından Fedâî’nin
hayatı, eserleri ve Merâtib-i Vücûd adlı eseri incelenmiştir. Son olarak
da elimizdeki tek nüshadan hareketle metni hazırlanan Merâtib-i Vücûd’un
nüsha tanıtımı, dil-üslûp özellikleri ile transkripsiyonlu metni ortaya
konmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdurrahîm b. Ali el-Prizrenî. Manzûme-i Merâtib-i Vücûd. İBB Atatürk Kitaplığı, Osman Ergin Yazmaları, 1623/04.Abdülkerîm Cîlî. Varlık Mertebeleri Merâtibü’l-vücûd ve beyân-ı hakikat-i ibtidâ-i küll-i mevcûd. Trc. Abdülazîz Mecdi Tolun. Haz. Ahmet Faruk Güney. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2006.
- AZAMAT, Nihat. “Muhammed Nûrü’l-Arabî”. TDVİA. 30: 560-563. İstanbul: TDV Yayınları, 2005.Bağdatlı İsmâil Paşa. Hediyyetü’l-ârifîn esmâü’l-müellifîn ve âsâru’l-musannifîn I-II. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1951-1955.
- BOLAT, Ali. Muhammed Nûru’l-Arabî Hayatı, Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri. Samsun: Etüt Yayınları, 2010.
- BOLAT, Ali. “Abdurrahîm b. Ali Prizrenî ve Kevser Sûresi Tefsiri”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 12/3 (2012): 27-37.
- Bursalı Mehmed Tâhir. Osmanlı Müellifleri I-III. İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1303.
- Bursalı Mehmed Tâhir. Menâkıb-ı Şeyh Seyyid Hâce Muhammed Nûru’l-Arabî Beyân-ı Melâmet ve Ahvâl-i Melâmiyye. Külliyyât-ı Melâmiyye içinde. İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) Kütüphanesi. Fotokopi nüsha. nr. 82588/43, 475.
- CEBECİOĞLU, Ethem. Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. İstanbul: Anka Yayınları, 2004.
- DEMİRLİ, Ekrem. “Vahdet-i vücûd”, TDVİA. 42: 431-435. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
- GÖLPINARLI, Abdulbâkî. Melâmîlik ve Melâmîler. İstanbul: Devlet Matbaası, 1931.
- GÜLEÇ, İsmail. “Abdürrahim Fedâî ve Risâle-i Iydiyye’si”, Balkan Studies II History& Lİterature, (ed. Deniz Ekinci vd.), İstanbul: Ciril Metedhy University, 2011, s. 45-53.