Araştırma Makalesi

YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS

Cilt: 31 Sayı: 60 31 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS

Öz

Bu makalede, Yapay Zekâ’nın (YZ) devlet ve devlet üstü seviyelerde kullanımına ilişkin olarak mevcut örnekler ele alınmakta ve YZ ile Küresel Noopolitik Düzen arasındaki ilişki analiz edilmektedir. İlk olarak Algoritmaların sosyal düzeni üretme gücü, hukuk, eğitim, sağlık ve siyasetteki kullanım örnekleriyle tartışılır. Bu bağlamda, demokratik meşruiyet ve şeffaflık için algoritmaların açık kaynaklı ve denetlenebilir olması gerektiği vurgulanır. Birleşmiş Milletler (BM) inisiyatifleri (Global Digital Compact, UNDP Dijital Stratejisi vb.) ışığında YZ’nin barış inşası, iklim kriziyle mücadele, sağlık ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri alanlarındaki rolü incelenir. Çalışmada, Noopoliticus adlı bir kavramsal YZ Karar Destek Sistemi önerilmektedir. Bu platform, insanlığın klasik ve modern bilgi birikimini (felsefe, tarih, siyaset, hukuk vb.) Büyük Veri ile bütünleştirerek küresel yönetişimde karar destek sistemi rolü üstlenecektir. Noopoliticus, blockchain, makine öğrenmesi, genetik algoritmalar, ses/görüntü tanıma gibi tekniklerle bilgelik odaklı bir epistemolojik veri tabanı inşa etmeyi amaçlar. Makale, YZ’nın küresel ölçekte daha adil, barışçıl ve doğa ile uyumlu bir düzen yaratabileceği sonucuna varmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alavi, Daanish Masood vd. “Using Artificial Intelligence for Peacebuilding.” JPD 17/2 (2022): 240.
  2. Alcázar, Diego ve Manuel Muñiz. “European Tech Insights 2019.” Center for the Governance of Change (Eriş. Tar. 25 Aralık 2023).
  3. Anderson, Michael ve Susan Leigh Anderson. Machine Ethics. Cambridge University Press, 2011.
  4. Baxter, Brian. “ROSS Intelligence Lands Another Law Firm Client, Law.” (Eriş. Tar. 30 Nisan 2024).
  5. Beer, David. “The Social Power Of Algorithms, Information.” Communication & Society 20/1 (2017): 1-13.
  6. Bilich, Jordan vd. “Faster Peace Via Inclusivity: An Effective Paradigm To Understand Populations in Conflict Zones.” AI For Social Good Workshop At Neurıps. Vancouver, Canada: 2019.
  7. Bjinternetcourt. “Beijing Internet Court Launches Online Litigation Service Center.” (Eriş. Tar. 10 Mayıs 2024).
  8. Broussard, Meredith. "Opinion | When Algorithms Give Real Students Imaginary Grades." The New York Times (Eriş. Tar. 25 Nisan 2024).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Küreselleşme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

23 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

20 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 31 Sayı: 60

Kaynak Göster

APA
Çalışkan, A. S. (2026). YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 31(60), 41-65. https://doi.org/10.20519/divan.1489047
AMA
1.Çalışkan AS. YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi. 2026;31(60):41-65. doi:10.20519/divan.1489047
Chicago
Çalışkan, A. Selami. 2026. “YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS”. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi 31 (60): 41-65. https://doi.org/10.20519/divan.1489047.
EndNote
Çalışkan AS (01 Ocak 2026) YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi 31 60 41–65.
IEEE
[1]A. S. Çalışkan, “YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS”, Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, c. 31, sy 60, ss. 41–65, Oca. 2026, doi: 10.20519/divan.1489047.
ISNAD
Çalışkan, A. Selami. “YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS”. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi 31/60 (01 Ocak 2026): 41-65. https://doi.org/10.20519/divan.1489047.
JAMA
1.Çalışkan AS. YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi. 2026;31:41–65.
MLA
Çalışkan, A. Selami. “YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS”. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, c. 31, sy 60, Ocak 2026, ss. 41-65, doi:10.20519/divan.1489047.
Vancouver
1.A. Selami Çalışkan. YAPAY ZEKÂ ve KÜRESEL NOOPOLİTİK DÜZEN: ALGORİTMİK YÖNETİŞİM, BM VE NOOPOLITICUS. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi. 01 Ocak 2026;31(60):41-65. doi:10.20519/divan.1489047

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjYyNTgvM2U5OS84YTEwLzY5OTllNmUxMmY3MTM4LjA2MDcxMzIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc3MTY5NzQ1Nywibm9uY2UiOiJmNjdkZWNiZGUyODhkMmI1NDUwMzBiNmE4MWVjZjc0ZiJ9.n0wErq7lWZtioBr7kDGGISFPodpNHKnBfwTzXMjP-7Q