YENİLEŞME DÖNEMİ TÜRK DÜŞÜNCESİNDE II. FREDERİCK PORTRESİ
Öz
Bu çalışma, erken modernleşme dönemi Osmanlı yöneticilerinin ideal devlet adamı ve yönetim anlayışına dair geliştirmiş oldukları yeni arayış ve yaklaşımın izini sürmeyi, modernleşme sürecinin erken safhalarında ortaya çıkan metinlerde, ideal devlet adamına dair ortak sıfat ve özellikleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda XVIII. yüzyıldan itibaren Osmanlı devlet adamı ve bürokratlarınca yazılan veya tercüme edilen Büyük Frederick biyografileri içerik olarak incelenmiş, telif veya tercüme olarak hazırlanan biyografi metinlerinde Prusya Kralı II. Frederick’in ideal devlet adamı olarak dikkat çekilen özelliklerine, yönetim anlayışı ve pratiklerine ilişkin değerlendirmeler tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmamız, Büyük Frederick portresi örneği üzerinden, büyük adam portrelerinin, Avrupa başkentlerinde kamu örgütlerinin işleyişine dair bilgi ve yorumlar, dikkate değer gözlemler, karşılaştırmalar içermesi bakımından Türk düşüncesinde modern yönetim anlayışının gelişimine sunduğu katkıyı tartışmaktadır. Osmanlı sarayına sunulan inceleme ve raporlar, Batı dillerinden tercüme idari ve hukuki talimatnameler, Osmanlı bürokrasisinin idari yenileşmesinde etkili olduğu kadar, büyük adam portreleri de idari yenileşme için teşvik edici bir unsur olmanın yanında, modern yönetim anlayışının gelişimine de katkı sunmuştur. II. Frederick üzerine yazılan inceleme ve biyografiler, bunun yanı sıra tercüme metinler, XVIII. yüzyıl Prusya yönetimine, kamu örgütünün işleyişine ilişkin gözlem ve değerlendirmelerle birlikte, dönemin Kıta Avrupa’sına, yönetim ve siyasetine dair de bilgiler içermektedir. Bu bakımdan söz konusu eserler, Türk düşüncesinde bilim, düşünce ve teknolojide ilerlemiş modern Avrupa imgesine katkı sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler
THE PORTRAIT OF FREDERICK II IN THE TURKISH THOUGHT OF THE REFORM ERA
Öz
This study aims to trace the new approaches and perspectives developed by Ottoman administrators during the early period of modernization regarding the ideal statesman and the understanding of governance. It also seeks to examine the shared qualities and characteristics attributed to the ideal statesman in texts produced during the early stages of the modernization process. In this context, the biographies of Frederick the Great written or translated by Ottoman statesmen and bureaucrats from the eighteenth century onward are analyzed in terms of their content. The study seeks to identify how these original and translated biographical works portrayed Frederick II of Prussia as an ideal statesman through assessments of his personal qualities, understanding of governance, and administrative practices. Using the portrait of Frederick the Great as a case study, this study discusses the contribution of great man biographies to the development of modern conceptions of governance in Turkish thought. In particular, it examines how these works contributed through the information and commentary they provided on the functioning of public institutions in European capitals, together with noteworthy observations and comparisons. Alongside the studies and reports submitted to the Ottoman court and the administrative and legal manuals translated from Western languages, these biographies not only encouraged administrative reform within the Ottoman bureaucracy but also contributed to the development of a modern understanding of governance.
The studies and biographies devoted to Frederick II, together with translated texts, contain observations and evaluations concerning eighteenth-century Prussian administration and the functioning of its public institutions, while also providing information about the administration and politics of Continental Europe during the period. In this respect, these works contributed to shaping the image of modern Europe in Turkish thought as a region advanced in science, intellectual life, and technology.
Anahtar Kelimeler
