Cilt 30 , Sayı 58

31 Oca 2025

6 Makale

Araştırma Makalesi

Araştırma Makalesi MODERN İSLAM SİYASET DÜŞÜNCESİNDE EGEMENLİK MESELESİ

Mehmet Akif Kayapınar ^*

31 Ocak 2025 Sayfa 1-62

PDF Görüntüle

Araştırma Makalesi “…VE MECLİS-İ UMÛMÎYİ KÜŞAD EYLERİM”: NUTK-I HÜMAYUNLAR ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME

Abdullah Said Arı ^*

31 Ocak 2025 Sayfa 63-114

PDF Görüntüle

Araştırma Makalesi ENVER PAŞA VE AMERİKAN KAMUOYU: İLK DEFA YAYIMLANAN MEKTUPLARDA ENVER PAŞA’NIN 1920’DE AMERİKAN KAMUOYUNA HİTABI VE YANSIMALARI

Kadir Kon ^*

31 Ocak 2025 Sayfa 115-175

PDF Görüntüle

Araştırma Makalesi ANTİKİTEDEN GEÇ ORTA ÇAĞ’A MAPPAMUNDİ TÜRÜ HARİTALARDA MESKÛN DÜNYANIN DEĞİŞEN MERKEZİ

Zeynep İnan Aliyazıcıoğlu ^*

31 Ocak 2025 Sayfa 177-217

PDF Görüntüle

Kitap İncelemesi

Kitap İncelemesi Kamal Salibi ve Çok Odalı Ev

Engin Deniz Akarlı

31 Ocak 2025 Sayfa 219-228

PDF Görüntüle

Kitap İncelemesi Elizabeth G. Price. The Barāhima’s Dilemma. Berlin/Boston: De Gruyter, 2024.

Furkan Demir ^*

31 Ocak 2025 Sayfa 229-241

PDF Görüntüle

1996 yılında yayın hayatına başlayan DÎVÂN, 2007 yılına kadar DÎVÂN: İlmî Araştırmalar ve bu tarihten sonra DÎVÂN: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi ismiyle yayınlanmıştır. Uluslararası hakemli bir dergi olan DÎVÂN, yılda iki defa yayınlanmaktadır. DÎVÂN sosyal ve beşerî bilimler alanlarında mukayeseli ve disiplinlerarası bir yaklaşımı benimseyen özgün araştırma ve yorumları içeren makaleler, araştırma notları ve kitap değerlendirmelerine Türkçe veya İngilizce olarak yer vermektedir.

Yazıların yayınına hakem raporları doğrultusunda yayın kurulu karar verir. Yayınlanmayan yazılar iade edilmez. Yazıların bilim, dil ve hukuk açısından sorumluluğu yazarlarına aittir.

DÎVÂN: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi ULAKBİLİM, Worldwide Political Science Abstracts, Index Islamicus, Ebsco Publishing/MLA International Bibliography ve SOBIAD tarafından taranmaktadır.

Alan Editörleri

Abdurrahman Atçıl, Sabancı Üniversitesi, Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Tarih Bölümü (İstanbul)

Ali Adem Yörük, İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Kamu Hukuku Bölümü, Hukuk Tarihi Ana Bilim Dalı (İstanbul)

Alim Arlı, Marmara Üniversitesi, Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü, Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Anabilim Dalı (İstanbul)

Ayşe Başaran, Boğaziçi Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Tarih Bölümü, Yakınçağ Tarihi Anabilim Dalı (İstanbul)

Esra Kartal Soysal, Marmara Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Felsefe Bölümü (İstanbul)

Fatih Altuğ, Boğaziçi Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (İstanbul)

Faruk Deniz, Bilim ve Sanat Vakfı, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü (İstanbul)

Halil İbrahim Düzenli, Samsun Üniversitesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Mimarlık Bölümü (Samsun)

Hümeyra Özturan, Marmara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri, Felsefe Tarihi (İstanbul)

M. Cüneyt Kaya, İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, Türk-İslam Düşünce Tarihi Ana Bilim Dalı (İstanbul)

Mustafa Demiray, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi, İslam Hukuku (İstanbul)

Macit Karagözoğlu, Marmara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslami Bilimler, Hadis (İstanbul)

Özgür Kavak, Marmara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü, İslam Hukuku Anabilim Dalı (İstanbul)

1. TÜRKÇE MAKALELERDE ÜSLUP

DÎVÂN: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi genel eğitimli okuyucuya hitap eden makaleler yayınlamaktadır. Makaleler teknik ve uzmanlık gerektiren konuları ele alabilir ama hedef okuyucu kitlesi olarak eğitimli olup konu ile ilgili uzmanlığı olmayan kimseler dikkate alınmalı ve konu buna uygun olarak sunulmalıdır. Bunun için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar:

* Makalenin iddiası, yazılış sebebi, katkısı ve önemi açık bir şekilde ifade edilmelidir.

* Hedef okuyucunun genel eğitimli okuyucu olduğu unutulmamalı ve sadece uzmanların aşina olduğu meseleleri bildiği düşünülmemelidir. Yazar iddiasının temellendirilmesi için önemli olan bilgi ve düşünceleri –kendisinin üretimi olmasa bile- açıkça ortaya koymalıdır.

* Makalenin kullandığı veya önerdiği anahtar terimler açıkça tartışılıp izah edilmelidir. Okuyucunun bu terimlerle ilgili bilgi sahibi olması veya başka kaynaklardan bilgi edinmesi beklenmemelidir.

* Makalenin dili günümüzde kullanılan akademik yazı kurallarına ve üslubuna uygun olmalıdır. Kullanılan tarihi veya teknik kaynakların dili makaleye hakim olmamalıdır.

* Osmanlıca alıntı yapıldığı durumlarda gerekirse günümüz Türkçesi ile yeniden ifade edilmelidir.

2. TÜRKÇE YAZIM KURALLARI

Günümüz Türkçesinde kullanılan kelimelerde Türk Dil Kurumu’nun Yazım Kılavuzu esas olarak alınacaktır. Yazım Kılavuzu ve sözlüğe şu adreslerden ulaşılabilir:

https://www.tdk.gov.tr/tdk/kurumsal/yazim-kilavuzu/

https://sozluk.gov.tr/

3. OSMANLICA, ARAPÇA VE FARSÇA KULLANIMLAR

a. Kişi Adları

* Türkçede yaygın olan ve Türkçe literatürde yerleşmiş olan isimlerin Türkçe formu kullanılır.

Örnek: Abdurrahman, Nasiruddin, Nizamülmülk (Abdu’r- rahman, Nasirü’d-din, Nizamü’l-mülk değil).

b. Diğer kişi adları için:

Latin alfabesine transliterasyon yapılır.Özel işaretler kullanılmaz.

Ayn ve hemze kelime ortasında meczum ise ve kelime sonunda ise (‘) ve ile gösterilir; diğer durumlarda gösterilmez.

Nisbe kelimesinin başındaki (el-) takıları kullanılmaz. Örnek: Kindi, Farabi, Me’mun (el Kindi, el-Farabi, el-Me’mun değil).

Tamlamalardan oluşan kişi adlarında sadece ilk kelime büyük harfle başlar. Örnek: Aynü’l-kudat (Aynü’l-Kudat değil).

Uzun sesliler için şapka kullanılmaz. Örnek: İbn Sina, Taşköprizade (İbn Sînâ, Taşköprîzâde değil). Karışıklığa sebebiyet vermesi durumunda veya yaygın olarak bilinmeyen kişi adlarında gerekli görülürse şapkalar kullanılabilir. Örnek: Mustafa Âlî, Îcî gibi.

Tarihi şahsiyetlerin isimlerinin ilk kullanımında -biliniyorsa- ölüm tarihleri parantez içerisinde verilir. Örnek: Harun Reşid (ö. 809), Hegel (ö. 1831). (Kişilerin ölüm tarihi ile ilgili olarak “Öz” ve “Abstract” kısmı ayrı belgeler olarak kabul edilir. Dolayısıyla, her birinde kişi adlarının ilk kullanımında ölüm tarihi verilir.)

c. Arapça ve Farsça Alıntılar

Sadece günümüz Türkçesine tercümesi veya aslı ile birlikte tercümesi verilir.

d. Osmanlıca Alıntılar

Sadece transliterasyonu verilir. Gerekirse metin içinde günümüz Türkçesi ile yeniden ifade edilir.

Daha önceden yayınlanmış bir eserden doğrudan alıntı ise aslına sadık kalınır.

Eğer yazar transliterasyonu kendisi yapıyorsa:

Türkçede yaygın kullanımı olan kelimeler Yazım Kılavuzu’ndaki şekliyle verilir.

Türkçede yaygın olarak kullanılmayan kelimeler için:

Latin alfabesine transliterasyon yapılır.

Özel işaretler kullanılmaz.

Ayn ve hemze kelime ortasında meczum ise ve kelime sonunda ise (‘) ve (’) ile gösterilir; diğer durumlarda gösterilmez. Uzun sesliler için şapka kullanılır.

4. TERİMLER

İlk kullanımda italik, daha sonraki kullanımlarda normal olarak verilir.

Türkçede yaygın kullanımı olan terimler Yazım Kılavuzu’ndaki şekliyle verilir.

Örnek: fazilet, kadı, kazasker, şeyhülislam.

Türkçede yaygın olarak kullanılmayan kelimeler için:

Latin alfabesine transliterasyon yapılır.

Özel işaretler kullanılmaz.

Ayn ve hemze kelime ortasında meczum ise ve kelime sonunda ise (‘) ve (’) ile gösterilir; diğer durumlarda gösterilmez. Uzun sesliler için şapka kullanılır. Örnek: fezâil, tabakât.

5. TARİHLER

Yüzyılların yazımında Roma Rakamı kullanılır: XIX. yüzyıl, VI. Yüzyıl

Miladi tarihin her durumda verilmesi gerekir.

Hicri tarih miladi tarih ile birlikte verilebilir. Örnek: 8 Eylül 1549 / 15 Şaban 956; 1549 / 956

Ayın ve günün bilinmediği hicri tarihlerde: Çoğu zaman miladi tarih iki yıla yayılmaktadır. Böyle durumlarda her iki yıl gösterilmelidir. Örnek: hicri 1000 yılı için: 1591/92 veya 1591/92 (1000).

6. ÖZ/ABSTRACT

150-250 kelime olmalı ve şu unsurları içermelidir:

Makalenin konusu ve tematik, zamansal ve mekânsal sınırları,

Makalenin önemi: Alanda doldurduğu boşluk, getirdiği yeni perspektif, düzelttiği bilgi gibi,

Kullanılan yöntem ve kaynaklar,

Ana iddia ve bunu destekleyen yan iddialar.

7. RAKAMLARIN KULLANIMI

Yüzyılların yazımında Roma Rakamı kullanılır: XIX. yüzyıl, VI. Yüzyıl...

Sultan ve kralların yazımında Roma Rakamı kullanılır: Sultan II. Abdülhamit, Kral XIV. Louis...

Yüzdelik sayı dilimlerinde “%” işareti kullanılır: %15, %28...

8. BAŞLIKLAR, YAZI TİPİ, BOYUT, KENAR BOŞLUKLARI

Yazının tamamında Times New Roman kullanılır.

Makalenin adı büyük harflerle, kalın fontta ve 14 boyutunda yazılır.

Metnin içindeki ana başlıklar büyük harflerle kalın fontta ve 12 boyutunda yazılır.

Alt başlıklar küçük harflerle kalın fontta ve 12 boyutunda yazılır.

Makalenin metni normal fontta ve 12 boyutunda yazılır.

Sağ ve solda (dipnotlar dahil) 2,54 cm boşluk bırakılır.

9. DİPNOTLAR VE KAYNAKÇA:

Dipnot ve kaynakça Chicago 16. Edisyon’a uygun şekilde oluşturulmalıdır.

9.1. Kitap (tek yazarlı)

İlk Not:

Halit Özkan, Memlüklerin Son Asrında Hadis, Kahire 1392-1517

(İstanbul: Klasik Yayınları, 2012), 22-23.

Kısa Not:

Özkan, Memlüklerin Son Asrında Hadis, 22-23. (mümkünse dört kelimeyi geçmesin)

Kaynakça:

Özkan, Halit. Memlüklerin Son Asrında Hadis, Kahire 1392-1517. İstanbul: Klasik Yayınları, 2012.

9.2. Kitap (editörlü)

İlk Not:

M. Cüneyt Kaya, ed., İslâm Düşüncesinde Süreklilik ve Değişim: Seyyid Şerif Cürcânî Örneği (İstanbul: Klasik Yayınları, 2015).

Kısa Not:

Kaya, İslâm Düşüncesinde Süreklilik ve Değişim.

Kaynakça:

Kaya, M. Cüneyt, ed. İslâm Düşüncesinde Süreklilik ve Değişim: Seyyid Şerif Cürcânî Örneği. İstanbul: Klasik Yayınları, 2015.

9.3.Editörlü Kitaptaki Bölüm

İlk Not:

Ömer Türker, “Kelâm ve Felsefe Geleneklerinin Kesişim Noktasında Seyyid Şerif Cürcânî,” İslâm Düşüncesinde Süreklilik ve Değişim: Seyyid Şerif Cürcânî, ed. M. Cüneyt Kaya (İstanbul: Klasik Yayınları, 2015), 18-20.

Kısa Not:

Türker, “Kelâm ve Felsefe Geleneklerinin Kesişim Noktasında Seyyid Şerif Cürcânî,” 23.

Kaynakça:

Türker, Ömer. “Kelâm ve Felsefe Geleneklerinin Kesişim Noktasında Seyyid Şerif Cürcânî.” İslâm Düşüncesinde Süreklilik ve Değişim: Seyyid Şerif Cürcânî, ed. M. Cüneyt Kaya, 11-59. İstanbul: Klasik Yayınları, 2015.

9.4. Kitap (birden çok yazarlı)

İlk not:

Dan Reiter ve Allan C. Stam, Democracies at War (Princeton, NJ: Princeton University Press, 2002) 15-26.

Kısa Not:

Reiter ve Stam, Democracies at War, 15-26.

Kaynakça:

Reiter, Dan, ve Allan C. Stam. Democracies at War. Princeton, NJ: Princeton University Press, 2002.

9.5. Kitap (birden çok edisyonlu)

İlk Not:

William Strunk Jr. ve E. B. White, The Elements of Style, 4th ed. (New York: Longman, 200), 12.

Kısa Not:

Strunk ve White, Elements of Style, 12.

Kaynakça:

Strunk William, Jr., ve E. B. White. The Elements of Style, 4th ed. New York: Longman, 200.

9.6. Kitap (online)

İlk Not:

Charles Dickens, Great Expectations (1860-61; Project Gutenberg, 1998), etext 1400, http://www.gutenberg.net/etext98/grexp10.txt.

Kısa Not:

Dickens, Great Expectations.

Kaynakça:

Dickens, Charles. Great Expectations (1860-61; Project Gutenberg, 1998), etext 1400, link.

9.7. Çok Ciltli Eser

İlk Not:

Otto Pflanze, Bismarck and the Development of Germany, 3 cilt. (Princeton, NJ: Princeton University Press, 1963-90), 1: 153.

Kısa Not:

Pflanze, Bismarck, 1: 153.

Kaynakça:

Pflanze, Otto. Bismarck and the Development of Germany. 3 cilt. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1963-90.

9.8. Akademik Dergi Makalesi

İlk Not:

M. Akif Kayapınar, “Modern Siyaset Tasavvurunun Mekanizmacı Arkaplanı,” Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi 35 (2013): 35- 38.

Kısa Not:

Kayapınar, “Modern Siyaset Tasavvurunun Mekanizmacı Arkaplanı,” 20-25.

Kaynakça:

Kayapınar, M. Akif. “Modern Siyaset Tasavvurunun Mekanizmacı Arkaplanı.” Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi 35 (2013): 1- 42.

9.9. Ansiklopedi Maddesi (basılı ya da online)

İlk Not:

Mahmut Kaya, “İşrâkıyye,” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), 23: 435-38.

George Graham, “Behaviorism,” Stanford Encyclopedia of Philosophy, http://plato.stanford.edu/entries/behaviorism/ (eriş. tar. 3 Ocak 2004).

Kısa Not:

Kaya, ““İşrâkıyye,” DİA, 23: 436-37 Graham, “Behaviorism.”

Kaynakça:

Kaya, Mahmut. “İşrâkıyye.” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 23: 435-38.

Graham, George. “Behaviorism.” Stanford Encyclopedia of Philosophy.

9.10. Tercüme Eser

İlk Not:

Andrew Heywood, Siyaset Teorisine Giriş, çev. H. Murat Köse (İstanbul: Küre Yayınları, 2014), 89.

Kısa Not:

Heywood, Siyaset Teorisine Giriş, 90.

Kaynakça:

Heywood, Andrew. Siyaset Teorisine Giriş. Çev. H. Murat Köse. İstanbul: Küre Yayınları, 2014.

9.11. Akademik Dergi Makalesi (online)

İlk Not:

Sevilay Z. Aksoy, “Rejim Teorileri,” Uluslararası İlişkiler 46 (2015): 57-77. http://www.uidergisi.com.tr/wp-content/uploads/2016/06/46- 4.pdf (eriş. tar. 15 Temmuz, 2016)

Kısa Not:

Aksoy, “Rejim Teorileri,” 57-77.

Kaynakça:

Aksoy, Sevilay Z. “Rejim Teorileri,” Uluslararası İlişkiler 46 (2015): 57-77. http://www.uidergisi.com.tr/wp-content/uploads/2016/06/46- 4.pdf (eriş. tar. 15 Temmuz, 2016)

9.12. Gazete ya da Dergi Yazısı (yazarı belli)

İlk Not:

“Report of 9/11 Panel Cites Lapses by C.I.A. and F.B.I.,” New York Times, 23 Temmuz, 2003 (national edition), 1. Not-1: Sondaki 1, sayfa numarasını belirtir. Ayrıca yazarın ismi

belliyse ve göstermek istenirse en başa yazarın ismi yazılabilir (David Johnson, Report of 9/11 Panel...).

Not-2: Times gibi haftalık dergilerdeki kısa yazılar, gazete yazıları gibi işlem görür. Uzun yazılar ise akademik dergideki gibi işlem görür.

Kısa Not:

“Report of 9/11 Panel,” New York Times, 1.

Not-3: Gazeteler kaynakçada genellikle gösterilmediğinden tam alınta ilk atıfta kullanılmalıdır.

Kaynakça:

“Report of 9/11 Panel Cites Lapses by C.I.A. and F.B.I.,” New York Times, 23 Temmuz, 2003 national edition, 1.

Not-4: Kaynakçada gazete yazılarına yer verilmez, fakat özellikle önemli olan yazılar kaynakçaya konabilir.

9.13. Gazete ya da Dergi Yazıları (online)

İlk Not:

Karl Vick, “Iranians Flee Quake-Devastated City,” Washington Post, December 31, 2003, A01, http://www.washingtonpost.com/wp- dyn/artciles/A42890-2003Dec30.html (eriş. tar. 14 Mart, 2004).

Kısa Not:

Vick, “Iranians Flee Quake-Devastated City.”

Kaynakça:

Genellikle kaynakçada yer verilmez.

9.14. Yayınlanmamış Makale ya da Tez

İlk Not:

Eser Karakoç, “Türkiye’nin Uluslararası Güvenlik Stratejileri” (Yüksek Lisans Tezi, Kadir Has Üniversitesi, 2008), 25.

İlker Kömbe, “Adalet Dairesinin Teşekkülü ve Temel Kavramları” (Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, 2014), 56.

Kısa Not:

Karakoç, “Türkiye’nin Uluslararası Güvenlik Stratejileri,” 38. Kömbe, “Adalet Dairesinin Teşekkülü ve Temel Kavramları,” 88.

Kaynakça:

Karakoç, Eser.“Türkiye’nin Uluslararası Güvenlik Stratejileri.” Yüksek Lisans Tezi, Kadir Has Üniversitesi, 2008.

Kömbe, İlker. “Adalet Dairesinin Teşekkülü ve Temel Kavramları.” Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, 2014.

9.15. Sözlük (basılı, online ya da CD-ROM)

İlk Not:

Merriam Webster’s Collegiate Dictionary, 11. ed., s.v. “chronology.” Not: edisyon numarasını göstermek gereklidir, fakat Merriam- Webster’s gibi iyi bilinen sözlüklerde yayımcı, konum ve sayfa numarasını belirtmeye gerek yoktur.

Compact Edition of the Oxford English Dictionary, s. vv. “class,n.”

Not: “class” ve “state” gibi sözcükler hem fiil hem de isim olabilir. “n.” harfi burda onun isim (noun) olarak kullanıldığını belirtmektedir.

*DÎVÂN, Yükseköğretim Kurumu ve TR Dizin’in belirlediği yayın etiği esaslarını benimsemektedir.

*Dergide yayınlanmak amacıyla yazar tarafından Dergipark üzerinden dergiye gönderilen yazı daha önce başka bir yerde yayınlanmamış olmalıdır.

*Yayınlanmak üzere dergiye gönderilen yazılar, Yayın Kurulu’nun onayına sunulur. Yayın Kurulu, derginin ilgi sahasına uygunluk, özgünlük ve akademik metodoloji kullanımı kriterlerine dayalı olarak yazının dergide yayın için değerlendirilmesine karar verir.

*Editör/Editörler Kurulu, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında yer alan aşağıda belirtilen hususların tespiti halinde, hakem değerlendirmesi ve hakem onayı sonrasında yayınlamamak ve yayınlandıktan sonra makaleyi geri çekmekle yükümlüdür:

-İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,

-Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,

-Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,

-Tekrar yayın: Akademik atama ve yükseltmelerde ayrı yayınlar olarak sunulmak üzere mükerrer yayın yapmak

-Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,

-Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek

*Editör/Editörler Kurulu, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde “etik ihlal türleri” başlığı altında yer alan aşağıdaki durumlardan birinin ya da birkaçının tespiti halinde gerekli işlemleri yapar:

-Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,

-Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,

-İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek,

-İnsanlarla ilgili biyomedikal araştırmalarda ve diğer klinik araştırmalarda ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranmak,

-İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,

-Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,

-Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,

-Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,

-Araştırma ve deneylerde, hayvan sağlığına ve ekolojik dengeye zarar vermek,

-Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak.

-Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak.

-Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,

-Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,

-Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak.

*Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği’ni detaylı okumak için TIKLAYINIZ.

*2020 yılında alınan ULAKBİM kararına göre hayvanlar ve insanlar üzerinde yapılan bilimsel çalışmalarda Etik Kurul Onayı alınmış olması gerekmektedir.

*Etik kurul onayı makaleyle birlikte sisteme yüklenmelidir. Etik kurul onayı gerektirdiği halde olmayan çalışmalar değerlendirmeye alınmadan yazara iade edilecektir.

*Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda, izinle ilgili bilgilere (kurul adı, tarih ve sayı) makalede yer verilmelidir.

*Etik Kurul izni gerektiren araştırmalar:

-Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,

-İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,

-İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,

-Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,

-Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar.

*Çalışmalarınızın etik kurul izni gerektirip gerektirmediği noktasında TR Dizin’de yer alan şemalardan yararlanabilirsiniz. Şemalara ulaşmak için TIKLAYINIZ.

*Olgu sunumlarında (vaka analizi) “Aydınlatılmış Onam Formu” alındığının belirtilmesi gerekmektedir.

*Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınmalı ve belirtilmelidir.

*Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi gerekmektedir.

*Geri çekilen bir yayınla ilgili olarak yazara bir editör mektubu ile yayının geri çekilme nedeni bildirilir. Geri çekilme nedeni hakem değerlendirmesinde usulsüzlük olan yayınlarda hakeme/hakem heyetine bir editör mektubu ile yayının geri çekildiği nedeni ile birlikte bildirilir.

*Geri çekilme nedeni intihal olan yayınlarda yazar bir resmi/özel kurum mensubu ise kurumuna ve ilgili üst kurula durum kendisine bir editör mektubu ile bildirilir ve gerekli disiplin işleminin başlatılması talep edilir.

*Geri çekilme nedeni etik kurallara uymayan araştırma olan yayınlarda, editör mektubunda gerekli etik kurul izinlerinin alınması sonrasında yayının yayımlanacağını/tekrar yayımlanacağını bildirir.

*Geri çekilme nedeni izinsiz veri kullanımı olan yayınlarda, editör mektubunda gerekli izinlerin alınması sonrasında yayının yayımlanacağını/tekrar yayımlanacağını bildirir.

*Geri çekilme nedeni hakem değerlendirmesinde usulsüzlük olan yayınlarda, yayın yeni bir hakeme/hakem heyetine gönderilir. İlk hakeme/hakem heyetine yeni bir değerlendirme talebi verilmeden önce bir ambargo süresi uygulanabilir.

*Yayın yayınlandıktan sonra geri çekiliyorsa ivedilikle elektronik dergiden çıkartılır, matbu dergide ise sonraki basımlarda yayın baskıya girmez.

*Dergide hakemlik değerlendirmesi çift kör hakemlik şeklinde uygulanır.

*Hakem/hakem heyeti değerlendirmesi sonucunda, yazı kabul edilebilir, değişiklik talep edilebilir veya reddedilebilir. Değişiklik talep edilen yazılarda, editör yazara hakemden gelen değişiklik talebini Dergipark üzerinden) iletir. Yazar değişiklikleri yaptıktan sonra hakem onayı ile yazı basıma hazır gelir. Reddedilen yazılar için yazar Dergipark üzerinden itiraz edebilir. Yazarın itirazı sonucu ikinci bir hakem görevlendirilir veya aynı hakem itirazı değerlendirir.

*Dergi, yazarlardan hiçbir şekilde ücret talep etmez. Dergi açık erişime sahiptir. Makaleler dergi web sitesi ve Dergipark üzerinden indirilebilir.

Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi

31 Oca 2025

Yayın Türü

Araştırma Makalesi

Kitap İncelemesi

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Ücret Politikası