THE EFFECT OF PLAYİNG TRADİTİONAL CHİLDREN'S GAMES ON SCHOOL ADJUSTMENT

Öz

The aim of this study is to examine the effects of traditional children’s games on the school adjustment processes of 5th-grade secondary school students. The research was conducted using a quasi-experimental design with pre-test and post-test control groups. The study group consisted of 60 students, with 30 in the experimental group and 30 in the control group. The experimental group participated in traditional games such as hopscotch, handkerchief snatch, dodgeball, and tombik for eight weeks, while the control group continued with the standard physical education curriculum. Data were collected using the School Adjustment Scale for Secondary School Students and analyzed through independent samples t-test, paired samples t-test. The findings revealed significant improvements in both academic and social adjustment levels of the experimental group. Moreover, male students’ adjustment scores were found to be higher than those of female students. In conclusion, traditional children’s games were determined to be an effective tool in supporting students’ school adjustment processes. The study highlights the importance of integrating game-based practices into educational policies and physical education curricula.

Anahtar Kelimeler

• Traditional children’s games
• school adjustment
• physical education
• secondary school students

GELENEKSEL ÇOCUK OYUNLARI OYNAMANIN OKUL UYUMUNA ETKİSİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, geleneksel çocuk oyunlarının ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin okula uyum süreçleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma, ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desenle yürütülmüştür. Araştırma grubu, 30’u deney ve 30’u kontrol olmak üzere toplam 60 öğrenciden oluşmuştur. Deney grubuna sekiz hafta boyunca seksek, mendil kapmaca, tombik, saklambaç, istop, çuval yarışı ve yakan top gibi geleneksel oyunlar uygulanırken, kontrol grubuna standart beden eğitimi dersleri verilmiştir. Veri toplama aracı olarak Ortaokul Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği kullanılmış, veriler bağımsız örneklem t-testi, bağımlı örneklem t-testi analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, deney grubunun akademik ve sosyal uyum düzeylerinde anlamlı artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca erkek öğrencilerin uyum puanlarının kız öğrencilerden daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, geleneksel çocuk oyunlarının öğrencilerin okula uyum süreçlerini destekleyici bir araç olduğu belirlenmiştir. Araştırma, eğitim politikaları ve beden eğitimi ders içeriklerinde oyun temelli uygulamaların önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Geleneksel çocuk oyunları
• okula uyum
• beden eğitimi
• ortaokul öğrencileri.

Kaynakça

1. Akay, D., & Ceylan, R. (2019). Birinci sınıfa başlamak için okula başlama yaşı mı okula hazır oluş mu? Milli Eğitim Dergisi, 48(224), 7–31. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/50252/648663
2. Aksoy, A. B., & Tozduman Yaralı, K. (2017). Çocukların öz düzenleme becerileri ile oyun becerilerinin cinsiyete göre incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 442–455. https://doi.org/10.24315/trkefd.304124
3. Albayrak, E. A. (2024). Çocuk ve oyun. Sağlık Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar XXI, 77. Altuntaş, H. (2019). Beden eğitimi ve spor derslerinin Türk eğitim sistemindeki yeri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale Üniversitesi.
4. Biçer, N., & Özaltun, H. (2020). Mülteci ortaokul öğrencilerinin Türkçe dil becerilerine ve okula uyum süreçlerine ilişkin Suriyeli ve Türk öğrencilerin görüşleri. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(23), 348–364. https://doi.org/10.33692/avrasyad.668251
5. Buhs, E. S., & Ladd, G. W. (2001). Peer rejection as an antecedent of young children’s school adjustment: An examination of mediating processes. Developmental Psychology, 37(4), 550–560. https://doi.org/10.1037/0012-1649.37.4.550
6. Büyüköztürk, Ş. (2012). Deneysel desenler: Öntest-sontest kontrol grubu desen ve veri analizi. Ankara: Pegem Akademi.
7. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage Publications.
8. Çalı, O., & Yıldız, R. (2023). Geleneksel çocuk oyunlarının bedensel zekâya etkisi. Sivas Cumhuriyet University Journal of Sport Sciences, 4(3), 94–101. http://cuspor.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/83170/1408937

9. Çelebi, M., & Çopur, K. D. (2019). Öğrencilerin okula yönelik tutumları ile ailenin sosyoekonomik yapısı arasındaki ilişkinin belirlenmesi:Niğde ili örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 13(19), 786-814. https://doi.org/10.26466/opus.590974
10. Erkan, S., & Kırca, A. (2010). Okul öncesi eğitimin ilkokula hazırbulunuşluk üzerine etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 94–106. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hunefd/issue/7798/102150
11. Fairclough, S. (2003). Physical activity, perceived competence and enjoyment during high school physical education. European Journal of Physical Education, 8(1), 5–18. https://doi.org/10.1080/1740898030080102
12. Gözler, A., Turan, B. N., & Turan, M. (2020). Çocuk oyunlarının ilkokul öğrencilerinin sosyal beceri düzeylerine etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 186-201. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsd/issue/56097/715518
13. Güler, H., & Onur, M. (2016). İlkokul 1. sınıfa başlayan öğrencilerin okula başlama yaşına göre okula uyumlarının incelenmesi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 5(14), 87–94. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egitimvetoplum/issue/32111/355967
14. Işıklar, A., Bilgin, M., & Bilgin, M. (2015). İlkokul öğrencilerinin okula sosyal uyum düzeylerinin incelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2). https://dergipark.org.tr/en/pub/bitlissos/issue/45114/563918
15. Johnson, C. E., Erwin, H. E., Kipp, L., & Beighle, A. (2017). Student perceived motivational climate, enjoyment, and physical activity in middle school physical education. Journal of Teaching in Physical Education, 36(4), 398–408. https://doi.org/10.1123/jtpe.2016-0172
16. Koyuncu, F., & Bulut, G. G. (2022). Geleneksel çocuk oyunlarının kültürlerarası etkileşimi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (12), 499-519. https://doi.org/10.21733/ibad.1083497
17. Kukuş, R., & Akto, A. (2022). Ortaokul öğrencilerinin okula bağlılık durumlarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. The Journal of International Educational Sciences. https://doi.org/10.29228/ınesjournal.62474
18. Kaynak, S., & Uslu, O. (2024). Ortaokul öğrencileri için okula uyum ölçeği: bir ölçek geliştirme çalışması. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(1), 173-190. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1340077
19. Kurtuluş Çalışkan, G. (2021). İlkokul 1. sınıf öğrencilerinin okula uyum ve okula hazırbulunuşluklarının değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi.
20. Kurtuluş Çalışkan, G. ve Canbulat, T. (2023). İlkokul 1. sınıfların okula uyum ve okula hazır bulunuşluklarının değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 254-280. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1114797
21. Küçükibiş, H. F., Özkurt, B., Sirkeci, H., & Öztürk, O. (2022). Geleneksel oyun ve geleneksel çocuk oyunlarının eğitim-öğretim programlarındaki yeri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(83), 1421–1436. https://doi.org/10.17755/esosder.972845
22. Makas, A., & Düşünceli, B. (2021). Ergenlerde gelecek beklentileri ve okula uyum ilişkisi. Yaşadıkça Eğitim, 35(1), 221–234. https://doi.org/10.33308/26674874.2021351264
23. Özbey, D. S. (2010). Okul öncesi çocuklarda uyum ve davranış problemleriyle başa çıkmada ailenin rolü. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 21(21), 9-18. https://doi.org/10.21560/spcd.34877
24. Özçakır, S. (2015). 100 yıl öncesinde Türkiye’de beden eğitimi öğretimi ve günümüzdeki yansımaları. Hacettepe Journal of Sport Sciences, 26(1), 18–25. https://doi.org/10.17644/sbd.237570
25. Özkurt, B., Küçükibiş, H. F., & Altın, Y. (2022). Lise ve üniversite öğrencilerinin fiziksel aktivitelerden keyif alma düzeylerinin incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(3), 91–98. http://cuspor.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/75133/1215543
26. Polat, Y., & Akyol, A. (2019). Ortaokula geçiş sürecinde öğrencilerin karşılaştıkları uyum sorunları ve çözüm önerileri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 17(1), 1–20. https://doi.org/10.54637/ebad.1531169
27. Şepitci Sarıbaş, M., & Gültekin Akduman, G. (2019). 5–6 yaş çocuklarının öz düzenleme becerilerinin okul uyumu ile ilişkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(63), 868–874. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3283
28. Tanış, E. (2024). Duygu gelişimini desteklemeye yönelik psikoeğitim programı ve çocuk merkezli oyun terapisinin 60-72 aylık çocukların duygu düzenleme becerileri ve psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi.
29. Temel, A. (2025). Türkiye’de ilköğretim-ortaöğretim düzeyinde yapılan geleneksel çocuk oyunları araştırmalarının analizi. Spor Eğitimi ve Bilim Dergisi, 1(1), 1–13. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sporegitimivebilimdergisi/issue/93352/1731050
30. Temel, A., Mamak, H., Kangalgil, M., Kılıçer, İ., Erdem, C., Çapar, T., Özkan, A., & Uz, S. (2024). Geleneksel çocuk oyunları oynayan öğrencilerin okula aidiyet duygusu ve sportmenlik davranışlarının incelenmesi. BMC Psychology, 12(1), 656. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02155-0
31. Tuğluk, E., & Atış Akyol, N. (2024). Okul öncesi eğitimde okula uyum: Türkiye’de yapılmış çalışmaların incelenmesi. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 5(2), 206-227. https://doi.org/10.54637/ebad.1531169
32. Türkoğlu, B., & Uslu, M. (2016). Oyun temelli bilişsel gelişim programının 60–72 aylık çocukların bilişsel gelişimine etkisi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 6, 50–68. https://dergipark.org.tr/tr/pub/inesj/issue/40018/475797
33. Ural Keleş, P. (2024). Sınıf öğretmeni adaylarının geleneksel çocuk oyunları hakkındaki görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 13(1), 288–307. https://doi.org/10.7884/teke.1393667
34. Usta, M. E., Uğur, A., Bağcı, B., & Çalık, E. (2021). Ortaokul öğrencilerinin okula uyumunun sokakta çalışma durumuna göre incelenmesi (Şanlıurfa ili örneği). Millî Eğitim Özel Eğitim ve Rehberlik Dergisi, 1(1), 292–307. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ozelegitimrehberlikdergisi/issue/65815/1031190
35. Uyanık, G., Bayındır, D., & Değirmenci, Ş. (2021). Akademik ve sosyal duygusal okula hazır bulunuşluk ile öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(79), 1090–1104. https://doi.org/10.17755/esosder.811871
36. Ülküdür, M. A. (2016). Proje tabanlı öğrenme etkinlikleri ile oyun tabanlı öğrenme etkinliklerinin akademik başarı, tutum ve motivasyona etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Amasya Üniversitesi.
37. Yazıcıoğlu Çalışkan, H., & Yıldız, R. (2024). Geleneksel çocuk oyunlarının ortaokul öğrencilerinin yaşam kalitesine etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(3), 456–465. https://doi.org/10.61962/bsd.1563353
38. Yıldız, R. (2023). Zekâ oyunları ve geleneksel çocuk oyunlarının ortaokul öğrencilerinde dikkat ve görsel algıya etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Aksaray Üniversitesi.
39. Yıldız, R., ve Koçak, Ç. V. (2022). Geleneksel çocuk oyunlarının ilkokul öğrencilerinin karar verme becerilerine etkisi. Sivas Cumhuriyet University Journal of Sport Sciences, 3(2), 38–44. http://cuspor.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/73251/1149651
40. Yıldız, R., Çalı, O., ve Temel, A. (2025). Geleneksel çocuk oyunları oynayan ortaokul öğrencilerinin keyif alma düzeylerinin incelenmesi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 18(50), 917–933. https://doi.org/10.12981/mahder.1563821