Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması

Dilara Derin; Maral Yeşilyurt

doi:10.58563/dkyad-2023.62.3

TR EN

Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması

Öz

Amaç: Konuşma sesi bozukluğu (KSB) olan okul öncesi çocukların ileride okuma güçlüğü yaşamaları açısından risk altında olduğu bilinmektedir. Fonolojik farkındalık (FF) becerisi de erken okuryazarlığın önemli bir becerisidir ve ileriye yönelik okuma yazma becerilerinin başarısına dair öngörüde bulunmaya olanak sağlamaktadır. Ayrıca, çocuklar okuma ve yazmaya yönelik temel becerileri öncelikle ev ortamında deneyimlemektedirler. Bu nedenle bu çalışma kapsamında KSB olan ve olmayan çocukların FF becerilerinin ve ev erken okuryazarlık ortamlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya 60-72 ay aralığındaki KSB olan ve olmayan 20’şer çocuk katılmıştır. Katılımcıların KSB grubuna dahil edilmesi için Türkçe Sesletim-Sesbilgisi Testi kullanılmıştır. Dil becerilerinin ortalama ve üstü olduğunu belirlemek için Türkçe Erken Dil Gelişim Testi kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında Erken Okuryazarlık Testi ‘ne ait Sesbilgisel Farkındalık alt ölçeği ile Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: KSB olan çocuklarda FF becerileri ile ev erken okuryazarlık ortamları arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. KSB olmayan grupta FF puanları ile okuma puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü, orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. KSB olan çocukların FF becerilerinin ve ev erken okuryazarlık ortamlarının KSB olmayan akranlarına göre anlamlı olarak daha düşük olduğu görülmüştür. Sonuç: Bu araştırmanın sonucunda KSB olan okul öncesi çocuklarının KSB olmayan akranlarına göre FF becerilerinde düşük performans gösterdikleri ve ev erken okuryazarlık ortamlarının da akranlarına göre dezavantajlı olduğu ortaya konmuştur. KSB tanısı almış çocuklarla yapılacak terapi seanslarında FF becerilerini değerlendirme ve bu becerileri seans hedeflerinin bir parçası haline getirmenin ileride ortaya çıkması muhtemel okuma-yazma sorunları için önleyici olacağı ve mevcut konuşma sesi problemlerinin sağaltımına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca, ev erken okuryazarlık ortamlarının düzenlenmesi açısından ebeveynlere etkileşimli kitap okuma ile sesbilgisel ve yazı farkındalığı becerilerini desteklemeye yönelik etkinlikler hakkında eğitim verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

erkne okuryazarlık, ev okuryazarlık ortamı, fonolojik farkındalık, konuşma sesi bozukluğu

Comparison of Phonological Awareness Skills and Home Early Literacy Environments of Children with Speech Sound Disorders

Öz

Purpose: It is known that preschool children with speech sound disorders (SSD) are at risk for having reading difficulties in the future. Phonological awareness (PA) skill is also an important skill of early literacy and allows to predict the success of future literacy skills. Understanding how much preschool children with SSD are exposed to literacy at home might suggest that examining home early literacy environments and their PA levels are important in terms of providing insight into emerging literacy skills. For these reasons, within the scope of this study, it was aimed to identify and compare the PA skills and home early literacy environments of children with and without SSD. Method: 20 children with and without SSD (40 in total), aged between 60 to 72 months, participated in the study. The research was carried out in a special education and rehabilitation center, various kindergartens, and homes of the participants in the city of Sakarya, Turkey. Data were collected between November 2022 and January 2023.The research sample was formed by considering that the children did not have any mental, neurological, auditory or physiological disabilities; exhibited typical language development and spoke Turkish as their native language. The Turkish Articulation and Phonology Test was used to include the participants in the SSD group. The Turkish version of the Test of Early Language Development-Third Edition was used to identify that language skills were average or above in terms of typical language development. The PA sub-test of the Early Literacy Test and Home Early Literacy Environment Scale were used to collect data. Results: As a result, no significant relationship was found between PA skills and home early literacy environments in children with SSD. There was a statistically significant, positive, and moderate relationship between PA scores and reading scores in the group without SSD. The PA skills and home early literacy environments of children with SSD were significantly lower than their peers without SSD. As a result of this study, it was revealed that preschool children with SSD performed poorly in PA skills compared to their peers without SSD, and home early literacy environments were also disadvantageous compared to their peers. Conclusion: It is suggested that targeting the assessment and treatment of PA skills as part of the therapy sessions with children diagnosed with SSD will prevent future literacy problems and contribute to the remediation of existing speech sound problems. It is recommended to educate parents on activities related to interactive book reading as well as phonological and print awareness skills in the context of organizing home early literacy environments.

Anahtar Kelimeler

early literacy, home literacy environment, phonological awareness, speech sound disorder

Kaynakça

Kaynaklar Akgün, M. (2020). Gelişimsel dil bozukluğu olan ve olmayan çocukların erken okuryazarlık becerilerinin ve ev erken okuryazarlık ortamlarının incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Akyüz, E. (2016). Okul öncesi dönem çocuklarının kendiliğinden ortaya çıkan okuryazarlık becerilerinin gelişimi ve ev okuryazarlık ortamı ile ilişkisi. Yayımlanmamış Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Altun, D., Erden, F., & Snow, C. E. (2016, 21-24 Nisan). Filizlenen okuryazarlık okul öncesi dönem ses ve yazı farkındalığı becerilerini besleyen ev içi kaynakların incelenmesi [Sözlü Sunum]. 25. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Antalya, Türkiye.
Anthony, J. L., Aghara, R. G., Solari, E. J., Dunkelberger, M. J., Williams, J. M., & Liang, L. (2011). Quantifying phonological representation abilities in Spanish-speaking preschool children. Applied Psycholinguistics, 32(1), 19-49. https://doi.org/10.1017/S0142716410000275
Apel, K., & Lawrence, J. (2011). Contributions of morphological awareness skills to word-level reading and spelling in first grade children with and without speech sound disorder. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 54(5), 1312–1327. https://doi.org/10.1044/1092-4388(2011/10-0115)
Aram, D., & Biron, S. (2004) Joint storybook reading and joint writing interventions among low SES preschoolers: differential contributions to early literacy. Early Childhood Research Quarterly, 19(4), 588–610. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2004.10.003
Bacı, Ö. (2016). Konuşma sesi bozukluğu olan çocuklarda fonolojik farkındalık becerileri ve sözel çalışma belleği arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Başaran, A. (2021) Konuşma sesi bozukluğu olan çocukların dil ve erken okuryazarlık becerilerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Bird, J., Bishop, D. V., & Freeman, N. H. (1995). Phonological awareness and literacy development in children with expressive phonological impairments. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 38(2), 446-462. https://doi.org/10.1044/jshr.3802.446
Caravolas, M., Volin, J., & Hulme, C. (2005). Phoneme awareness is a key component of alphabetic literacy skills in consistent and inconsistent orthographies: Evidence from Czech and English children. Journal of Experimental Child Psychology, 92(2), 107-139. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2005.04.003

Carroll, J. M., & Snowling, M. J. (2004). Language and phonological skills in children at high risk of reading difficulties. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 45(3),631–640. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.2004.00252.x
Catts, H. W. (2001). Speech production/phonological deficits in reading-disordered children. Journal of Learning Disabilities, 19(8), 504–508. https://doi.org/10.1177/002221948601900813
Dodd, B. (2011). Differentiating speech delay from disorder: does it matter? Topics in Language Disorders, 31(2), 96-111. https://doi.org/ 10.1097/TLD.0b013e318217b66a
Fernandez-Fein, S., & Baker, L. (1997). Rhyme and alliteration sensitivity and relevant experiences among preschoolers from diverse backgrounds. Journal of Literacy Research, 29(3), 433-459. https://doi.org/10.1080/10862969709547967
Fletcher, J. M. (2009). Dyslexia: The evolution of a scientific concept. Journal of the International Neuropsychological Society, 15(4), 501–508. https://doi.org/10.1017/S1355617709090900
Frijters, J. C., Barron, R. W., & Brunello, M. (2000). Direct and mediated influences of home literacy and literacy interest on prereaders' oral vocabulary and early written language skill. Journal of Educational Psychology, 92(3), 466-477. https://doi.org/10.1037/0022-0663.92.3.466
Froiland, J. M., Powell, D. R., Diamond, K. E., & Son, S. H. C. (2013). Neighborhood socioeconomic well‐being, home literacy, and early literacy skills of at‐risk preschoolers. Psychology in the Schools, 50(8), 755-769. https://doi.org/10.1002/pits.21711
Gernand, K. L., & Moran, M. J. (2007). Phonological awareness abilities of 6-year-old children with mild to moderate phonological impairments. Communication Disorders Quarterly, 28(4), 206-215. https://doi.org/10.1177/1525740107311819
Gökkuş, İ., & Akyol, H. (2020). Sesbilgisel farkındalık öğretiminin, erken okuryazarlık becerilerinin gelişimine etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 368-385. http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/315
Güldenoğlu, B., Kargın, T., & Ergül, C. (2016). Sesbilgisel farkındalık becerilerinin okuma ve okuduğunu anlama üzerindeki etkisi: Boylamsal bir çalışma. İlköğretim Online, 15(1), 251-272. https://doi.org/10.17051/io.2016.25973
Hesketh, A. (2004). Early literacy achievement of children with a history of speech problems. International Journal of Language & Communication Disorders, 39(4), 453-468. https://doi.org/10.1080/13682820410001686013
Hesketh, A., Adams, C., Nightingale, C., & Hall, R., (2000). Phonological awareness therapy and articulatory training approaches for children with phonological disorders: A comparative outcome study. International Journal of Language & Communication Disorders, 35(3), 337-354. https://doi.org/10.1080/136828200410618
Holm, A., Farrier, F., & Dodd, B. (2008). Phonological awareness, reading accuracy and spelling ability of children with inconsistent phonological disorder. International Journal of Language and Communication Disorders, 43(3), 300–322. https://doi.org/10.1080/13682820701445032
Hulme, C., & Snowling, M. J. (2013). Learning to read: What we know and what we need to understand better. Child Development Perspectives, 7(1), 1–5. https://doi.org/10.1111/cdep.12005
Hulme, C., & Snowling, M. J. (2014). The interface between spoken and written language: Developmental disorders. Philosophical Transactions of the Royal Society of London B: Biological Sciences, 369(1634), 20120395. https://doi.org/10.1098/rstb.2012.0395
Johnson, A. D., Martin, A., Brooks-Gunn, J., & Petrill, S. A. (2008). Order in the house! Associations among household chaos, the home literacy environment, maternal reading ability, and children’s early reading. Merrill-Palmer quarterly (Wayne State University. Press), 54(4), 445-472. https://doi.org/10.1353/mpq.0.0009
Kargın, T., Ergül, C., & Güldenoğlu, B. (2016). Erken Okuryazarlık Testi (EROT). Ankara: Eğiten Kitap.
Ergül, C., Kılıç-Tülü, B., Demir, E., Akoğlu, G., Ökcün-Akçamuş, M. Ç., & Bahap-Kudret, Z. (2020). Anne eğitim düzeyi, sözcük bilgisi ve ses bilgisel farkındalık becerilerinde bir risk faktörü mü? Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 21(4), 711-735. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.589613
Foy, J. G., & Mann, V. (2003). Home literacy environment and phonological awareness in preschool children: Differential effects for rhyme and phoneme awareness. Applied Psycholinguistics, 24(1), 59-88. https://doi.org/10.1017/S0142716403000043
Kargın, T., Güldenoğlu, B. & Ergül, C. (2017). Dinlediğini Anlama Becerisinin Okuduğunu Anlama Üzerindeki Yordayıcılığının İncelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(6), 2369-2384.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Konuşma Patolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Dilara Derin ^*
0000-0001-8951-5438
Türkiye

Maral Yeşilyurt
0000-0001-7454-6338
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2023

Gönderilme Tarihi

20 Nisan 2023

Kabul Tarihi

25 Temmuz 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 6 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.58563/dkyad-2023.62.3

IZ

https://izlik.org/JA22KH43ZY

APA

Derin, D., & Yeşilyurt, M. (2023). Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 6(2), 150-177. https://doi.org/10.58563/dkyad-2023.62.3

AMA

1.Derin D, Yeşilyurt M. Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması. DKYAD. 2023;6(2):150-177. doi:10.58563/dkyad-2023.62.3

Chicago

Derin, Dilara, ve Maral Yeşilyurt. 2023. “Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 6 (2): 150-77. https://doi.org/10.58563/dkyad-2023.62.3.

EndNote

Derin D, Yeşilyurt M (01 Ağustos 2023) Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 6 2 150–177.

IEEE

[1]D. Derin ve M. Yeşilyurt, “Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması”, DKYAD, c. 6, sy 2, ss. 150–177, Ağu. 2023, doi: 10.58563/dkyad-2023.62.3.

ISNAD

Derin, Dilara - Yeşilyurt, Maral. “Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2023): 150-177. https://doi.org/10.58563/dkyad-2023.62.3.

JAMA

1.Derin D, Yeşilyurt M. Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması. DKYAD. 2023;6:150–177.

MLA

Derin, Dilara, ve Maral Yeşilyurt. “Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2023, ss. 150-77, doi:10.58563/dkyad-2023.62.3.

Vancouver

1.Dilara Derin, Maral Yeşilyurt. Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması. DKYAD. 01 Ağustos 2023;6(2):150-77. doi:10.58563/dkyad-2023.62.3

DKYAD Creative Commons Alıntı-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Konuşma Sesi Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Fonolojik Farkındalık Becerilerinin ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamlarının Karşılaştırılması

Öz

Anahtar Kelimeler

Comparison of Phonological Awareness Skills and Home Early Literacy Environments of Children with Speech Sound Disorders

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster