Kekemelikte Non-İnvazif Beyin Uyarımı: Bir Derleme

Purpose: Stuttering is a complex neurodevelopmental disorder characterized not only by disruptions in speech fluency but also by alterations in the neural networks underlying speech production. Beyond its motor manifestations, stuttering affects communication participation, quality of life, and cognitive-emotional processes associated with speech. Neuroimaging and neurophysiological evidence has demonstrated atypical activation patterns within large-scale speech networks, including reduced activity in left-hemispheric language regions and increased activation in right-hemispheric homologues, as well as the involvement of cortico-basal ganglia-thalamo-cortical circuits and the supplementary motor area. In this context, non-invasive brain stimulation (NIBS) techniques have emerged as promising approaches for modulating neural activity and enhancing speech fluency. The present review aims to provide a comprehensive and critical evaluation of the existing literature on the effects of transcranial direct current stimulation (tDCS) and repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS) on speech fluency in individuals who stutter. Methods: This review was conducted using a structured narrative approach informed by systematic search principles. A comprehensive literature search was performed across PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar, and TR Dizin databases, covering studies published between January 2000 and March 2026. Search terms included “stuttering” combined with “non-invasive brain stimulation,” “tDCS,” “rTMS,” “tACS,” and “tRNS.” Studies were included if they involved individuals who stutter, applied active NIBS interventions, and reported speech fluency outcomes (e.g., percentage of stuttered syllables, SSI-4 scores). Only studies involving human participants and available in full text (English or Turkish) were considered. Following PRISMA 2020-guided screening and eligibility assessment, 11 experimental studies were included in the final synthesis. Results: The reviewed studies demonstrate a heterogeneous and context-dependent pattern of findings. While some studies report improvements in speech fluency particularly when anodal tDCS is applied over the left inferior frontal cortex in conjunction with speech tasks these effects are not consistently replicated. Multi-session stimulation protocols and task-concurrent applications appear to yield more robust outcomes compared to single-session interventions, which generally produce limited or non-significant clinical effects. Findings related to rTMS are more variable, with evidence suggesting task-specific effects and differential outcomes across speech contexts (e.g., reading versus spontaneous speech). Some studies indicate that right-hemispheric stimulation may interact with compensatory neural mechanisms, leading to both facilitatory and inhibitory effects depending on task demands. Across studies, stimulation outcomes appear to be influenced by multiple factors, including stimulation parameters (intensity, duration, frequency), targeted brain regions, task characteristics, and individual variability such as baseline stuttering severity. Studies combining NIBS with behavioral interventions (e.g., speech therapy or delayed auditory feedback) tend to report more favorable and, in some cases, more sustained improvements, suggesting a synergistic effect between neuromodulation and behavioral engagement. However, the overall evidence base is limited by small sample sizes, methodological heterogeneity, and a lack of standardized protocols. Additionally, the predominance of task-specific outcome measures and the scarcity of long-term follow-up data restrict the generalizability and clinical interpretability of findings. Conclusion: The current literature suggests that NIBS techniques have the potential to modulate speech fluency in individuals who stutter; however, their effects are variable, context-dependent, and generally modest. At present, NIBS should not be considered a standalone therapeutic approach but rather a complementary tool that may enhance the efficacy of behavioral speech interventions. Future research should prioritize larger sample sizes, standardized stimulation protocols, and longitudinal study designs to better establish the clinical utility and translational relevance of these techniques.

Amaç: Kekemelik, yalnızca konuşma akıcılığındaki bozulmalarla sınırlı olmayan, konuşma üretimiyle ilişkili sinir ağlarındaki farklılıkları da içeren karmaşık bir nörogelişimsel bozukluktur. Son yıllarda, bu ağları modüle etmeyi amaçlayan non-invazif beyin uyarım (NIBS) teknikleri önemli bir araştırma odağı haline gelmiştir. Bu derlemenin amacı, özellikle transkraniyal doğru akım uyarımı (tDCS) ve tekrarlayan transkraniyal manyetik uyarım (rTMS) yöntemlerinin kekemeliği olan bireylerde konuşma akıcılığı üzerindeki etkilerine ilişkin mevcut literatürü bütüncül biçimde değerlendirmektir. Yöntem: Bu çalışma, yapılandırılmış anlatısal bir derlemedir. Derleme içerisindeki çalışma seçim sürecinin şeffaf gösterimi için PRISMA 2020 akış şemasından yararlanılmıştır. PubMed, Scopus, Web of Science, ve TR Dizin veri tabanlarında Ocak 2000-Mart 2026 tarihleri arasında literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Tarama sonucunda veri tabanlarından 53 kayıt belirlenmiş; yineleyen kayıtların çıkarılması, başlık/özet taraması ve tam metin değerlendirmesi sonucunda 10 çalışma dahil edilmiştir. Güncel derlemelerin kaynak listelerinin incelenmesiyle belirlenen bir ek çalışmayla birlikte toplam 11 deneysel çalışma derlemeye dahil edilmiştir. Bulgular: Bulgular, bazı çalışmalarda konuşma akıcılığında iyileşmeler bildirilmiş olmakla birlikte, sonuçların tutarlı olmadığını ve uyarım parametreleri, görev türü ve bireysel farklılıklar gibi değişkenlere bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Ayrıca, NIBS etkilerinin çoğunlukla konuşma görevi ve eş zamanlı davranışsal müdahalenin varlığına bağlı olarak değişebildiği, tek seanslı uygulamalara ilişkin bulguların ise karışık ve görev-bağımlı olduğu görülmüştür. Sonuç: Bu doğrultuda, NIBS tekniklerinin kekemelik terapisinde bağımsız bir yaklaşım olarak değil, davranışsal konuşma müdahalelerini destekleyen tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilmesi daha uygun görünmektedir. Gelecekte yapılacak çalışmaların daha büyük örneklemlerle, standartlaştırılmış uyarım protokolleri ve uzun dönem takip değerlendirmeleriyle yürütülmesi, ayrıca bireysel farklılıkların müdahale yanıtı üzerindeki etkisini incelemesi, bu yöntemlerin klinik kullanımına ilişkin daha net sonuçlar sağlayacaktır.