İlaç Kullanımına Bağlı Çene Kemiklerinin Osteonekrozunun Ortaya Çıkmasında Rol Oynayan Risk Faktörleri Ve Klinik, Radyografik Özellikleri
Öz
Çene kemiklerinde ilaç kullanımına bağlı gelişen osteonekroz, maksilla ve mandibulada kan desteğinin bozulması sonucunda kemik nekrozu ve ilerleyici kemik yıkımı ile gelişir. Etiyolojisinde kemik metabolizması hastalıklarının birçoğu ve malignitelerin tedavisinde kullanılan bifosfanatlar büyük rol oynar. Bifosfonatların dışında çeşitli ilaçların da çene kemiklerinde osteonekroza neden olduğu belirlenmiştir. Literatürde bifosfonat kullanmayan hastalarda da osteonekroza rastlanıldığı bildirilmiş, bu hastalarda bifosfonat dışında başka ilaçların kullanımının yanında diyabet gibi immün sistemi baskılayan bazı sistemik hastalıkların varlığı, cerrahi dental uygulamalar, protez kullanımı gibi lokal faktörler ile bazı genetik faktörlerin osteonekroz oluşumunda risk oluşturduğu belirtilmiştir. Tedavisi zor ve ilerleyici bir durum olduğundan, erken teşhis prognoz açısından önemlidir. Bu derlemenin amacı çene kemiklerinde ilaç kullanımına bağlı gelişen osteonekrozun oluşumunda rol oynayan risk faktörlerine dikkat çekmek, klinik ve radyografik özellikleri hakkında güncel bilgiler vermektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Biçer AZY. Bifosfonatlar ve çenelerde görülen osteonekroz. Acta Odontologica Turcica 2013;30(1):35-8.
- Ertaş ET, Atıcı MY. Bifosfonatlar ve çene kemiğinde görülen osteonekroz. Selcuk Dental Journal, 2015; 2: 91-100.
- Yazıcı T, Şentürk MF, Koçer G. İlaca Bağlı Olarak Görülen Çene Kemiklerinde Görülen Osteonekroz (Mronj): Derleme. Sdü Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2017(1).
- Schiodt M, Vadhan-Raj S, Chambers MS, Nicolatou-Galitis O, Politis C, Coropciuc R, Fedele S, Jandial D, Zhang J, Ma H, Saunders DP. A multicenter case registry study on medication-related osteonecrosis of the jaw in patients with advanced cancer. Support Care Cancer. 2018 Jun;26(6):1905-1915.
- Duygu Çapar G , Cabbar F , Yalçın M , Özcakır Tomruk C . İlaçlara Bağlı Çene Kemiği Osteonekrozu: Derleme. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2016; 25(13): 0-0.
- Tozoğlu S, Şimşek Kaya G. Çenelerde Görülen Bifosfonatlarla İlişkili Osteonekrozlar. Turkiye Klinikleri J Oral Maxillofac Surg-Special Topics. 2016;2(2):131-42.
- Russell RG, Watts NB, Ebetino FH, Rogers MJ. Mechanisms of action of bisphosphonates: similarities and differences and their potential influence on clinical efficacy. Osteoporos Int. 2008 Jun;19(6):733-59.
- Soğur D, Önem D, Baksı P. Bisfosfanat kullanımına bağlı çene kemiğinde gelişen osteonekroz: etyoloji, risk faktörleri, tanı kriterleri ve tedavi alternatifleri. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2012; 2012(1): 95-83.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Diş Hekimliği
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Ekim 2020
Gönderilme Tarihi
15 Haziran 2020
Kabul Tarihi
28 Ekim 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 2 Sayı: 3