Nizâmî-i Gencevî'de Besmele, Hamdele ve Salvele

Hz. Peygamber’in, besmele ile başlanmayan işlerin bereketsiz olacağını ifade eden hadisine ve fiili sünnetine uyan Müslümanlar; yemek, içmek, uyumak, uykudan kalkmak, konuşmak, çalışmak gibi günlük işlerine besmele, hamdele ve hatta salveleyle yani Hz. Peygamber’e salâtüselâmla başlarlar. Böyle başlamak, bir sünnettir, hatta vaciptir. Bu şekilde başlanmayan bir iş, bir eylem bereketsizdir, değersizdir. Aynı durum, yazılar için de geçerlidir. Müslüman müellifler gerek kitaplarına, gerek makalelerine gerekse her türlü yazılarına ve şiirlerine, ya iktibas yoluyla yani Arapça besmele, hamdele ve salveleyle ya besmele, hamdele ve salvelenin o dildeki karşılığı olan çevirisiyle ya da bunlara telmihte bulunan bir kelime veya sözle başlamışlardır. Nizâmî de bütün eserlerine besmele, hamdele ve salveleyle yani Allah’ın adıyla, O’na hamdle ve Hz. Peygamber’e salâtüselâmla başlamıştır. Bu çalışmada, Nizâmî’nin Hamse’sindeki mesnevilerine ve hatta divanına Allah’ın adını anmadan, besmele çekmeden, Allah’a hamdetmeden ve Hz. Peygamber’e salâtüselâm getirmeden başlamadığı, şiirlerinden örnek beyitlerle anlatılacaktır.