The Education of South Azerbaijani Literature in Turkey: Current Situation and Future Perspectives
Öz
Southern Azerbaijan constitutes the southern part of Azerbaijan’s historical lands, now located within the borders of Iran. With a population of over 30 million Azerbaijani Turks, the region has historically served as a significant cultural center. However, Azerbaijani Turks in Iran currently face severe pressures concerning linguistic and cultural rights. Southern Azerbaijani literature emerges as a critical medium for preserving the Azerbaijani Turkish language, national identity, and cultural resistance.
This study aims to highlight the academic treatment of Southern Azerbaijani literature in Turkey, its integration into the education system, and its significance for cultural unity within the Turkic world. The study examines the current status of Southern Azerbaijani literature within Turkish higher education, emphasizing the need to incorporate it into the curricula of Contemporary Turkic Languages and Literatures (CTLL) departments.
A qualitative research method was employed, analyzing the curricula of CTLL departments in Turkish universities through a detailed review of historical and literary sources. The study specifically evaluated the extent to which Southern Azerbaijani literature is represented in courses such as “Turkic World Literatures,” “Azerbaijani Literature,” and “Iranian Turkic Literature.”
The findings indicate that Southern Azerbaijani literature is underrepresented in Turkish CTLL curricula, with a predominant focus on Northern Azerbaijani literature. The study reveals that Southern Azerbaijani literature is often limited to certain poets and works, with insufficient emphasis on its historical and cultural context in most courses.
Integrating Southern Azerbaijani literature into academic curricula in Turkey is crucial for both cultural unity and academic diversity. The study suggests expanding “Azerbaijani Literature” courses over two semesters to provide greater coverage of Southern Azerbaijani literature. This approach would strengthen cultural ties within the Turkic world and enhance students’ understanding of the socio-cultural context of literature.
Anahtar Kelimeler
Güney Azerbaycan Edebiyatı’nın Türkiye’deki Eğitimi: Mevcut Durum ve Gelecek Perspektifleri
Öz
Güney Azerbaycan, Azerbaycan’ın tarihî topraklarının güney kısmını oluşturan, günümüzde İran sınırları içinde kalan bir bölgedir. Yaklaşık 30 milyonu aşkın Azerbaycan Türkü'nün yaşadığı bu bölge, tarih boyunca önemli bir kültürel merkez olmuştur. Ancak günümüzde İran’daki Azerbaycan Türkleri, dil ve kültürel haklar konusunda ciddi baskılara maruz kalmaktadır. Güney Azerbaycan edebiyatı, Azerbaycan Türkçesinin, millî kimliğin ve kültürel direnişin en önemli taşıyıcılarından biri olarak öne çıkmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de Güney Azerbaycan edebiyatının akademik olarak ele alınmasını, eğitim sistemine entegrasyonunu ve bu edebiyatın Türk dünyasındaki kültürel birlik açısından taşıdığı önemi ortaya koymaktır. Türkiye’deki Türkoloji bölümlerinde Güney Azerbaycan edebiyatına yönelik mevcut durum incelenmiş ve bu edebiyatın Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları bölümlerinin müfredatına dahil edilmesi gerekliliği vurgulanmıştır.
Araştırmada nitel yöntem kullanılmış; Türkiye’deki üniversitelerin Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları bölümlerinin müfredatı detaylı bir şekilde incelenmiş ve tarihî ile edebî kaynaklar üzerinden literatür taraması yapılmıştır. ÇTLE bölümlerinin müfredatlarında Güney Azerbaycan edebiyatının ne ölçüde yer aldığı incelenmiştir. Özellikle “Türk Dünyası Edebiyatları”, “Azerbaycan Edebiyatı” ve “İran Türk Edebiyatı” derslerinin içerikleri değerlendirilmiştir.
Türkiye’deki ÇTLE bölümlerinde Güney Azerbaycan edebiyatının müfredatta sınırlı yer aldığı ve genellikle Kuzey Azerbaycan edebiyatına odaklanıldığı tespit edilmiştir. Güney Azerbaycan edebiyatı yalnızca belirli şairler ve eserlerle sınırlı olarak ele alınmakta, derslerin büyük kısmında edebiyatın tarihî ve kültürel bağlamı yeterince işlenmemektedir.
Güney Azerbaycan edebiyatının Türkiye’de akademik olarak tanıtılması ve müfredata entegre edilmesi hem kültürel birlik hem de akademik çeşitlilik açısından önem taşımaktadır. Özellikle “Azerbaycan Edebiyatı” derslerinin iki döneme yayılması ve Güney Azerbaycan edebiyatına daha fazla yer verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, Türk dünyası ile kültürel bağların güçlenmesine ve öğrencilerin edebiyatın sosyo-kültürel bağlamını daha derinlemesine anlamalarına katkı sağlayacaktır
Anahtar Kelimeler
