Dönen Gezegenler ve Dönen Saatler: Akdeniz’de Dolaşımda Olan Mekanik Objeler

1574’de Osmanlı Sultanı III Murad, Takiyüddin Muhammed ibn Marûf’u İstanbul’da bir rasathane inşa etmesi için davet etti. Mekanik sanatlardaki olağanüstü bilgisini kullanan Takiyüddin, 1577 kuyruklu yıldızı gözlemlerinde kullanmış olduğu aletleri ve mekanik saatleri inşa etti. Bu tür astronomik ve mekanik faaliyetler, 1580’de Şehinşahnâme adlı bir yazmada bazı minyatürleri resimleyen meçhul bir ressam tarafından belgelenmiştir. Aynı on yıllık zaman diliminde, Tycho Brahe gibi Avrupalı astronomlar da aletler yapmış ve göksel cisimlere ilişkin bir mekanik dünya görüşü geliştirmişlerdi. Bilimsel kültürler yıllarca bir arada var olmasına rağmen, yaygın olan tarihçilik yaklaşımı, bunları birbirlerinden ayrı çizgisel yollar boyunca gelişiyormuş gibi takdim etme eğilimindedir. Ancak minyatürlerden birindeki özellikleri yakından inceleyecek olursak, Takiyüddin ile Avrupa mekanik kültürü arasında olası bir bağlantı hakkında ipuçları buluruz.