İSLAM BİLİMİ ve MODERN BİLİM

İslam bilimlerinin bilim tarihi içerisindeki yeri ve önemi, genellikle pozitivist bilim tasarımı açısından ele alınıp ve değerlendirilmiştir. Pozitivizme göre ideal bilim örneği, 17. yüzyıl Batı kültüründe ortaya çıkan modern bilim olduğu için İslam kültüründe ortaya çıkan bilimsel faaliyetler de o kadar önemli ve değerli görülmez. Pozitivistler tarafından modern bilim ölçüt alınarak yapılan bu İslam bilimleri yorumu, 1970’li yıllarda Kuhn’un bilim tasarımı çerçevesinde değişmeye başlar. Kuhn kısaca, tek bir bilim anlayışından ziyade her medeniyetin kendine özgü bir bilim anlayışının olduğunu, dolayısıyla da İslam bilimlerinin önem ve değeri açısından modern bilimden çok da geride olmadığını işaret eder. Kuhncu bilim tasarımı çerçevesinde İslam bilimlerinin yorumu, Batı literatüründe hatırı sayılır bir yere gelmişse de bunun ülkemiz açısından yeterli olduğu söylenemez. Nitekim bunun en bariz göstergesi de günümüzde halen bazı akademisyen ve yazarların İslam bilimlerini, modern bilime benzetmeye ve ona göre değerlendirmeye çalışmasıdır. Oysa bu tutum hem pozitivist hem de Kuhncu bilim tasarımı açısından hatalıdır. Bu çerçevede çalışmanın temel amacı, İslam bilimlerine Kuhncu bilim tasarımından bakmayı sağlayan bir argüman oluşturmak olmuştur. Bunun için de İslam ve modern bilim tasarımları arasındaki temel farklılıkları açık bir şekilde ortaya koymak ve bu iki bilim geleneğinin birbirlerinden yapıca farklı olduğunu göstermek başlıca gayemiz olmuştur. Bunun için de İslam ve modern bilim geleneklerinin sırasıyla oluşum ve gelişim süreçleri, dayandıkları doğa felsefeleri ve buna göre yapılan bilim pratikleri (astronomi ve fizik bilimleri) karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Neticede her iki bilim geleneğinin gerek doğa kavrayışının gerekse yöntemlerinin birbirlerinden çok farklı oldukları dolayısıyla da bunların bilim tarihi içerisinde kendi ölçütlerine göre değerlendirmeleri gerektiği vurgulanmıştır.