Anaksimandros’un Metafiziği
Öz
Thales’ten günümüze kalan şüpheli birkaç ifadeyi göz ardı edecek olursak Anaksimandros bildiğimiz anlamda felsefe yapan, bir sistem geliştirme çabasındaymış gibi görünen ve bunları yazıya aktaran ilk kişidir diyebiliriz. Bu bağlamda Anaksimandros üzerine yapılan her çalışma bir ilk çağ felsefesini anlama çabasıdır. Diğer tüm Presokratik filozoflar ilk önce onun çerçevesini çizdiği problem üzerine düşünür, onu düzeltir ya da yadsır ve bu süreç sonunda Platon ve Aritoteles ile başlayan sistematik felsefeye giden yoldur. Bu çalışmada, Anaksimandros’un varlık anlayışını –eğer onu metafizik olarak adlandırabilirsek, metafiziğini- inceledik. Anaksimandors, ilk çağ felsefesinin temel problemi olan Birden Çokun nasıl oluşabildiği sorununa karşılık, Çokun başlangıçta Birde zaten mevcut olduğu fakat onun henüz ayrışmadığı şeklinde bir cevap ortaya koymuştur. Bu anlamda ἄπειρον’un Çokluğu doğurabilecek Birlik olarak uzamda ve zamanda sınırsız ἀρχὴ olduğu söylenebilir. Elbette bu Aristotelesçi anlamda bir potansiyel-aktüel durumu değildir; her şeyden önce bu Anaksimandros’un dilsel olarak faydalanabileceği bir ayrım değildi. İkinci olarak ise ἄπειρον’daki karşıtlar başkalaşmazlar, yalnızca ayrılırlar ki bu fiziksel bir süreçtir. Anaksimandros’un metafiziğinde bu durum varlıkla birlikte ona içkin olduğu düşünülen hareketin zorunlu bir sonucudur. Bu bağlamda Anaksimandros’un metafiziği temelde doğadaki düzenin nasıl başladığını doğanın kendisi ile çelişmeyecek bir biçimde ortaya koyma çabasıdır. Bu çabanın içerisinde gözlem olduğu kadar spekülasyon da mevcuttur ve bu bir bakıma da kaçınılmazdır. Sonuç olarak günümüze dek ulaşmış birkaç fragmandan anlayabildiklerimizle söyleyebileceğimiz şey, Anaksimandros’un altıncı yüzyıl düşünce atmosferinden bütünüyle bağımsız olmasa da doğa üzerine akla ve gözleme dayalı bir açıklama getirme amacı taşıdığıdır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aristoteles, Fizik, Çev. Saffet Babür, (5. Baskı), Yapı Kredi Yayınları, Ankara, 2014.
- Aristoteles, Metafizik, Çev. Ahmet Arslan, Sosyal Yayınları, İstanbul, 2014.
- Burch, G. B., “Anaximander, the First Metaphysician”, The Review of Metaphysics, 1949, Vol. 3, No. 2, 137-160.
- Burnett, J., Early Greek Philosophy, (3rd Edition), A&C Black, London, 1920,
- Cornford, M. F., From Religion To Philosophy: A Study In The Origins Of Western Speculation, Longmans, Green & Co. London, 1912.
- Cornford, M. F., Principium Sapientiae: The Origins Of Greek Philosophical Thought, (First Edition), Cambridge University Press, 1952.
- Guthri,W. K. C., Yunan Felsefe Tarihi: Sokrates Öncesi İlk Filozoflar ve Pythagorasçılar, Çev. Ergün Akça, (1. Baskı) Kabalcı Yayınları, İstanbul, 2011.
- Kahn, C. H., Anaximander And The Origin Of Greek Cosmology, (First Edition), Columbia University Press, New York, 1960.
LSJ: The Online Liddell-Scott-Jones Greek-English Lexicon,
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Felsefe
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erhan Atagül
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
14 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
9 Ekim 2018
Kabul Tarihi
10 Kasım 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Sayı: 14