POLİTİK İSTİKRAR/İSTİKRARSIZLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Öz

Politik istikrarsızlık kavramı, belirsizlik ortamını oluşturarak politikacıların verecekleri kararlar üzerinde etki sahibidir. İktidara gelmek isteyen ya da iktidarda kalmak isteyen politikacılar, belirsiz ortamda ekonomik kaynakların yanlış alanlara aktarılması sonucu yanlış kararlar vererek ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebilmektelerdir. Bu nedenle politik istikrarsızlık ve ekonomik büyüme arasında azımsanmayacak bir önem söz konusudur. Araştırmada 2002-2021 periyodunu kapsayan dönemde, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin politik istikrar ya da istikrarsızlıklarının ekonomik büyüme oranları üzerindeki niceliksel ve niteliksel farklılıklarını ortaya çıkarmaya odaklanılmıştır. Araştırmaya konu olan ülke gruplarının birbirleriyle olan bağımlılıklarını ihmal etmemek ve ayrıca ülkelerin özgün politik ve ekonomik yapısını gözlemleyebilmek için panel veri analizi tekniklerinden faydalanılmıştır. Panel veri analizinin önsel testlerinden elde edilen bulgular hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülke gruplarının ekonomik büyüme ve politik istikrarının esasen birbiriyle etkileşim içerisinde olduğunu ayrıca, gelişmiş ülkelerin politik istikrarlarını korumayı başardıklarını buna karşılık gelişmekte olan ülkelerin ise ilgili dönem aralığında politik olarak istikrarsız olduğunu göstermektedir. Tahminlenen panel regresyon modelleri ise hem gelişmekte olan ülkelerin hem de gelişmiş ülkelerin ekonomik büyüme oranlarına politik istikrar iyileşmelerinin olumlu yönde yansıdığını ancak, gelişmekte olan ülke ekonomilerinin politik istikrara göreceli olarak daha olumlu yönde cevap verdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Politik İstikrarsızlık
• Ekonomik Büyüme
• Belirsizlik
• Panel Veri.

EXAMINATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN POLITICAL STABILITY/INSTABILITY AND ECONOMIC GROWTH INDEX

Öz

The concept of political instability has an impact on the decisions of politicians by creating an environment of uncertainty. Politicians who want to come toor stay in power can negatively affect economic growth by making wrong decisions as a result of transferring economic resources to wrong areas in an uncertain environment. Therefore, there is a considerable importance between political instability and economic growth. The present research focused on revealing the quantitative and qualitative differences of the political stability or instability of developed and developing countries on the economic growth rates in the period 2002-2021. Panel data analysis techniques were used in order not to neglect the interdependence of the country groups that are the subject of the research, and also to observe the unique political and economic structure of the countries. The findings obtained from the preliminary tests of the panel data analysis showed that the economic growth and political stability of both developed and developing country groups are essentially in interaction with each other, and that developed countries have managed to maintain their political stability, while developing countries are politically unstable in the relevant period. The estimated panel regression models, on the other hand, show that the improvements in political stability reflect positively on the economic growth rates of both developing and developed countries; however, the emerging economies respond relatively more positively to political stability.

Anahtar Kelimeler

• Political Instability
• Economic Growth
• Uncertainty
• Panel Data.

Kaynakça

1. Aisen, A. ve Veiga, F.J., (2013). How does political instability affect economic growth?, European Journal of Political Economy, 29, 151–167. https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2012.11.001
2. Altaylar, M. ve Dursun, S. (2021). Türkiye’de içsel büyüme modeline kademeli bir bakış: Kantil regresyon yaklaşımı. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(IERFM Özel Sayısı), 225-246.
3. Armutçu, B., (2022), BRICS-T ülkelerinde politik istikrar ve ekonomik büyüme ilişkisi üzerine bir araştırma, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 21(4), 1917-1932. https://doi.org/10.21547/jss.1085460
4. Arslan, Ü., (2011), Siyasi istikrarsızlık ve ekonomik performans: Türkiye örneği, Ege Akademik Bakış, 11(1), 73 -80.
5. Balestra, P., & Nerlove, M. (1966). Pooling cross section and time series data in the estimation of a dynamic model: The demand for natural gas. Econometrica: Journal of The Econometric Society, 34(3), 585-612.
6. Baltagi, B. H., & Chang, Y. J. (1996). Testing for random individual effects using recursive residuals. Econometric Reviews, 15(3), 331-338.
7. Baltagi, B. H., & Hashem Pesaran, M. (2007). Heterogeneity and cross section dependence in panel data models: Theory and applications introduction. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 229-232.
8. Baltagi, B. H., & Levin, D. (1992). Cigarette taxation: raising revenues and reducing consumption. Structural Change and Economic Dynamics, 3(2), 321-335.

9. Baltagi, B. H., Feng, Q., & Kao, C. (2012). A Lagrange Multiplier test for cross-sectional dependence in a fixed effects panel data model. Journal of Econometrics, 170(1), 164-177.
10. Baltagi, B. H. (2008). Econometric analysis of panel data (4th ed.). Chichester: Wiley.
11. Baltagi, B. H., Feng, Q. ve Kao, C. (2012). A lagrange multiplier test for cross-sectional dependence in a fixed effects panel data model. Journal of Econometrics. 170(1), 164-177. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2012.04.004
12. Barbieri, L. (2009). Panel unit root tests under cross-sectional dependence: An overview. Journal of Statistics: Advances in Theory and Applications, 1(2), 117-158.
13. Biçen, Ö. F. (2020). Politik istikrar ekonomik büyümeyi sağlamada yeterli bir faktör müdür? Bricst ülkeleri üzerine bir inceleme. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(43), 119-139, https://doi.org/ 10.31795/baunsobed.687382.
14. Breusch, T. S., ve Pagan, A. R. (1980). The lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239-253. https://doi.org/10.2307/2297111
15. Brro, R. J. (1991). Economic growth in a cross section of countries. Quarterly Journal of Economics, 106(2), 407-444. https://doi.org/10.2307/2937943
16. Charemza, W.W. ve Deadman, D.F. (1997), New directions in econometric practice: general to specific modelling, cointegration and vector autoregression, (2nd ed.). United Kingdom, Chelthenham: Edward Elgar Publishing,
17. Çiğdem, G., ve Altaylar, M. (2020). Cointegration evidences from the new fragile five. Journal of Life Economics, 7(3), 269-282.
18. Demartyno, A. (2021). Political stability: To the problem of comprehensıon of scientific understanding and practical ımplementation, Politology Bulletin. 86(1), 161-173.
19. Demez, S., Kızılkaya, F. ve Turan, İ., (2019), NIC ülkelerinde politik istikrar ve ekonomik büyüme ilişkisi, Sosyal Bilimler Enstitüsü dergisi, 14, 485-499.
20. Demirgil, H., (2011), Politik istikrarsızlık, belirsizlik ve makroekonomi: Türkiye örneği (1970-2006), Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, XXXI, (II), 123-144.
21. Driscoll, J. C., & Kraay, A. C. (1998). Consistent covariance matrix estimation with spatially dependent panel data. Review of economics and statistics, 80(4), 549-560.
22. Erdoğan, S. ve Akalın, G. (2022). Türkiye'de politik istikrar ve ekonomik büyüme ilişkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 61, 1-15. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.951219
23. Ersson, S., ve Lane, J.E. (1983). Political stability in european democracies. European Journal of Political Research, 11, 245-264. https://doi.org/10.1111/j.1475-6765.1983.tb00061.x
24. Göçer, İ., Mercan, M., ve Hotunluoğlu, H. (2012). Seçilmiş OECD ülkelerinde cari işlemler açığının sürdürülebilirliği: Yatay kesit bağımlılığı altında çoklu yapısal kırılmalı panel veri analizi. Maliye dergisi, 163, 449-470.
25. Granger, C. W., ve Newbold, P. (1974). Spurious regressions in econometrics. Journal of Econometrics, 2(2), 111-120.
26. Gujarati, D. N. (2015). Econometrics by example second edition. London: Palgrave.
27. Güloglu, B., ve İspir, M. S. (2011). Doğal işsizlik oranı mı? işsizlik histerisi mi? Türkiye için sektörel panel birim kök sınaması analizi/ıs natural rate of unemployment or hysteresis? sector-specific panel unit root test analysis for Turkey. Ege Akademik Bakış, 11(2), 205.
28. Gür, T. H. ve Akbulut, H., (2012), Gelişmekte olan ülkelerde politik istikrarın ekonomik büyüme üzerine etkisi, Sosyoekonomi Dergisi, 17(1), 281-299.
29. Hadri, K. (2000). Testing for stationarity in heterogeneous panel data. The Econometrics Journal, 3(2), 148-161. https://doi.org/10.1111/1368-423X.00043.
30. Hurlin, C., & Mignon, V. (2007). Second generation panel unit root tests. Hal Open Science.
31. Hurwitz, L. (1973). Contemporary approaches to political stability. Comparative Politics, 5(3), 449-460. https://doi.org/10.2307/421273.
32. Im, K., Pesaran, M. H. ve Shin, Y. (2003). Testing for unit roots in heterogeneous panels. Journal of Econometrics, 115(1), 53-74.
33. Im, K. S., Pesaran, M. H., ve Shin, Y. (2003). Testing for unit roots in heterogeneous panels. Journal of Econometrics, 115(1), 53-74. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(03)00092-7.
34. Jalil, A. (2014). Energy–growth conundrum in energy exporting and importing countries: Evidence from heterogeneous panel methods robust to cross-sectional dependence. Energy Economics, 44, 314-324.
35. Jong-A-Pin, R., (2009), On the measurement of political instability and its impact on economic growth, European Journal of Political Economy, 25(1), 15–29. https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2008.09.010.
36. Kalay, M. ve Çerin, D., (2016), Afrika ülkelerinde politik istikrar ve ekonomik büyüme, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 2277-2290.
37. Kamacı, A. (2019). Politik istikrarsızlık-ekonomik büyüme ilişkisi 20 OECD ülkesi için panel veri analizi. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(2), 75–85.
38. Kartal, G. ve Öztürk, S., (2017), Türkiye’de politik istikrarsızlık ve ekonomi büyüme ilişkisi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(4), 250-270. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.329424
39. Kartal, M. T., Ayhan, F. ve Altaylar, M. (2023). The impacts of financial and macroeconomic factors on financial stability in emerging countries: evidence from Turkey’s nonperforming loans. Journal of Risk, 25(3).
40. Levin, A., Lin, C. F., ve Chu, C. S. J. (2002). Unit root tests in panel data: asymptotic and finite-sample properties. Journal of Econometrics, 108(1), 1-24. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(01)00098-7
41. Maddala, G. S., ve Wu, S. (1999). A comparative study of unit root tests with panel data and a new simple test. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 61(S1), 631-652. https://doi.org/10.1111/1468-0084.0610s1631
42. Mert, M ve. Çağlar, A. E. (2019). Eviews ve Gauss uygulamalı zaman serileri analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
43. Moon, H. R., & Perron, B. (2006). Seemingly unrelated regressions. The New Palgrave Dictionary of Economics, 1(9).
44. Moulton, B. R., & Randolph, W. C. (1989). Alternative tests of the error components model. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 23(1), 685-693.
45. Özgül, V, & Alma, Ö. G. (2008), Regresyon analizinde kullanılan en küçük kareler ve en küçük medyan kareler yöntemlerinin karşılaştırılması. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fen Dergisi, 3(2), 219-229.
46. Pesaran, M. H. (2007). A simple panel unit root test in the presence of cross‐section dependence. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265-312. https://doi.org/10.1002/jae.951
47. Pesaran, M. H. (2015). Testing weak cross-sectional dependence in large panels. Econometric Reviews, 34(6-10), 1089-1117. https://doi.org/10.1080/07474938.2014.956623
48. Sanders, D. (1981). Patterns of political instability. The Macmillan press Ltd.
49. Sarkodie, S. A., & Strezov, V. (2019). Effect of foreign direct investments, economic development and energy consumption on greenhouse gas emissions in developing countries. Science of the Total Environment, 646, 862-871.
50. Sarno, L., ve Taylor, M. P. (1998). Real exchange rates under the recent float: unequivocal evidence of mean reversion. Economics Letters, 60(2), 131-137. https://doi.org/10.1016/S0165-1765(98)00106-2
51. Satrovic, E., Ahmad, M., & Muslija, A. (2021). Does democracy improve environmental quality of GCC region? Analysis robust to cross-section dependence and slope heterogeneity. Environmental Science and Pollution Research, 28, 62927-62942.
52. Swamy, P. A. (1970). Efficient inference in a random coefficient regression Model. Econometrica. 38(2), 311. https://doi.org/10.2307/1913012
53. Şanlısoy, S ve Kök, R., (2010), Politik istikrarsızlık- ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği (1987–2006), Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 101-125.
54. Şanlısoy, S. ve Çetin, M. (2017), Türkiye ekonomisinde politik istikrarsızlık makroekonomik performans ilişkisi, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(2), 207-237. https://doi.org/10.24988/deuiibf.2017322606
55. Tatoğlu, F. Y. (2017). Panel zaman serileri analizi: stata uygulamalı. İstanbul: Beta.
56. Tatoğlu, F. Y. (2018). İleri panel veri analizi: stata uygulamalı. İstanbul: Beta.
57. Yalçınkaya, Ö. ve Kaya, V., (2017). Politik istikrarın/istikrarsızlığın ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: Dünyanın en büyük ilk yirmi ekonomisi üzerinde bir uygulama (1996-2015), Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(2), 277-298. https://doi.org/10.17130/ijmeb.2017228684