TR
EN
Politik İstikrarın Bedeli: Yükselen Piyasa Ekonomilerinde Politik İstikrar, Gelir Eşitsizliği ve Dijitalleşme Bağlantısı
Öz
Gelir eşitsizliği, Adam Smith’in piyasa mekanizmalarından Karl Marx’ın sistemik eleştirisine kadar iktisadi düşüncede temel bir tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Amartya Sen tarafından “özgürlük kısıtlaması” olarak yeniden tanımlanan bu olgu, dijitalleşmeyle birlikte yeni boyutlar kazanmıştır. Bu çalışma, eşitsizliğin kurumsal yapıları şekillendiren çok boyutlu bir faktör olduğu varsayımıyla, siyasi istikrar, gelir eşitsizliği ve dijitalleşme arasındaki dinamik etkileşimleri incelemektedir. Bu çalışmada 23 gelişmekte olan piyasa ekonomisine ait 1996–2023 dönemi verileri kullanılarak, Dumitrescu–Hurlin nedensellik testi ile etki-tepki fonksiyonları (IRF) ve varyans ayrıştırma (FEVD) analizleriyle desteklenen bir panel vektör otoregresyon (Panel VAR) modeli uygulanmıştır. Bulgular, dijitalleşmenin gelir eşitsizliği üzerinde doğrudan yıkıcı bir etkisi olmadığını göstermektedir. Ayrıca, eşitsizliğin siyasi istikrarsızlığı tetiklediğini öne süren Göreli Yoksunluk Teorisi’nin hipotezi de bu örneklem kapsamında desteklenmemektedir. Buna karşılık, siyasi istikrarın gelir eşitsizliğini artırdığı ve eşitsizliğin varyansının %29,1’inin siyasi istikrar şoklarıyla açıklandığı tespit edilmiştir. Bu sonuç, kapsayıcı olmayan kurumsal yapılarda siyasi istikrarın, ekonomik elitlerin gelir dağılımını kendi lehlerine şekillendirmelerini kolaylaştırarak eşitsizliği derinleştirebileceğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu araştırma etik kurul izni gerektiren analizleri kapsamadığından etik kurul onayı gerektirmemektedir. Yazar açısından ya da üçüncü taraflar açısından çalışmadan kaynaklı çıkar çatışması bulunmamaktadır. yazar, sunduğu makalenin orijinal olduğunu; başka bir yerde yayınlanmak üzere verilmediğini, daha önce yayınlamadığını, eğer, tümüyle ya da bir bölümü yayınlandı ise yukarıda adı geçen dergide yayınlanabilmesi için gerekli her türlü iznin alındığını ve orijinal telif hakkı devir formu ile birlikte İktisadi Araştırmalar Dergisi Editörlüğüne gönderildiğini garanti eder.
Kaynakça
- Acemoglu, D. (2002). Technical change, inequality, and the labor market. Journal of Economic Literature, 40(1), 7-72. https://doi.org/10.1257/jel.40.1.7.
- Acemoglu, D., & Autor, D. (2011). Skills, tasks and technologies: Implications for employment and earnings. In O. Ashenfelter & D. Card (Eds.), Handbook of labor economics (pp. 1043-1171). London: Elsevier. https://doi.org/10.1016/S0169-7218(11)02410-5
- Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2019). Automation and new tasks: How technology displaces and reinstates labor. Journal of Economic Perspectives, 33(2), 3-30. https://doi.org/10.1257/jep.33.2.3.
- Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2012). The origins of power, prosperity, and poverty: Why nations fail. New York: Crown Publishers.
- Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2006). Economic origins of dictatorship and democracy. New York: Cambridge University Press.
- Alesina, A., & Perotti, R. (1996). Income distribution, political instability, and investment. European Economic Review, 40(6), 1203-1228. https://doi.org/10.1016/0014-2921(95)00030-5.
- Andrews, D. W. K., & Lu, B. (2001). Consistent model and moment selection procedures for GMM estimation with application to dynamic panel data models. Journal of Econometrics, 101(1), 123–164. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(00)00077-4.
- Arellano, M., & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. The Review of Economic Studies, 58(2), 277-297. https://doi.org/10.2307/2297968.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Makroekonomik Teori , İstihdam , Kalkınma Ekonomisi - Makro
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
12 Aralık 2025
Kabul Tarihi
18 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 3 Sayı: 2