BÜTÇE AÇIKLARININ GELİR EŞİTSİZLİĞİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Avrupa Birliği ülkeleri için bütçe açıklarının gelir eşitsizliği üzerindeki etkisini Augmented Mean Group (AMG) yöntemi kullanarak 1996–2023 dönemi kapsamında analiz etmektir. Elde edilen bulgular özetle şu şekildedir: (i) Tüm değişkenler seviyede durağan değildir, ancak birinci farkları alındığında durağan hale gelmektedir. (ii) Değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisi bulunmaktadır. (iii) Bütçe açığındaki artış, Gini endeksini düşürmekte ve dolayısıyla gelir dağılımındaki adaletsizliği azaltmaktadır. (iv) Kontrol değişkenleri olan enflasyon ve finansal gelişmişlik de gelir eşitsizliğini azaltıcı etkiye sahipken, ticaret açıklığının gelir eşitsizliği üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Bu bulgular, bütçe açığına yol açan kamu harcamalarının ekonomik büyümeyi teşvik eden ve gelir eşitsizliğini daha da azaltan alanlara yönlendirilmesi durumunda, iki yönlü bir kazanımın sağlanabileceğini göstermektedir. Ayrıca enflasyonun piyasa belirsizliğine neden olmayacak biçimde öngörülebilir seviyelerde tutulması gelir eşitsizliğini azaltmakla beraber ekonomik büyümeye engel olmayacaktır. Finansal gelişmişlik düzeyinin ise gelir eşitsizliğini azaltmasının yanı sıra ekonomik büyümeye de katkı sağladığı dikkate alınarak, bu alana daha fazla önem verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bütçe Açığı
• Gelir Eşitsizliği
• Avrupa Birliği Ülkeleri

THE EFFECT OF BUDGET DEFICITS ON INCOME INEQUALITY: EVIDENCE FROM EUROPEAN UNION COUNTRIES

Öz

The aim of this study is to examine the effect of budget deficits on income inequality in European Union countries for the period 1996 to 2023 using the Augmented Mean Group (AMG) method. The main findings are as follows: (i) All variables are nonstationary at level but become stationary after taking their first differences. (ii) There is a long run cointegration relationship among the variables. (iii) An increase in the budget deficit reduces the Gini index and therefore decreases income inequality. (iv) The control variables inflation and financial development also have an inequality reducing effect, while trade openness does not have a statistically significant impact on income inequality. These results indicate that directing public expenditures that cause budget deficits toward areas that encourage economic growth and reduce income inequality more can create a win win situation. Furthermore, keeping inflation at predictable levels that do not cause market uncertainty can reduce income inequality without hindering economic growth. Since financial development helps to reduce income inequality and contributes to economic growth, more importance should be given to improving the level of financial development.

Anahtar Kelimeler

• Budget Deficit
• Income Inequality
• European Union Countries

Kaynakça

1. Agnello, L., & Pizzuto, P. (2025). Do European Cohesion Policies Mitigate the Impact of Fiscal Consolidation on Regional Income Inequality?. Open Economies Review, 1-29.
2. Akıncı, G. Y., Akıncı, M. ve Yılmaz, Ö. (2022). Teknolojik gelişme ve fonksiyonel gelir dağılımı ilişkisi: Türkiye ekonomisi üzerine kantil regresyon analizi. Çalışma ve Toplum, 3(74), 1797–1832.
3. Aktan, C. C. ve Öksüz, M. (2025). Sosyal devlet tasarımı ile istatistiksel söylemler arasında bir refah vaadinin anatomisi: Türkiye’de sosyal transfer harcamalarına ilişkin ampirik bulguların değerlendirmesi. Maliye Çalışmaları Dergisi, (73), 106–128.
4. Bakkal, M. ve Gürdal, T. (2007). İç borçlanmanın gelir dağılımı üzerindeki etkileri: Teorik ve ampirik bir analiz. Ekonomik Yaklaşım, 18(65), 101–118.
5. Bedir, S. ve Karabulut, G. (2011). Borç yapısının gelir dağılımı üzerindeki etkileri: Türkiye uygulaması. Sosyoekonomi, 14(1), 55–72.
6. Bekele, M., Sassi, M., Jemal, K. ve Ahmed, B. (2024). Human capital development and economic sustainability linkage in Sub-Saharan African countries: Novel evidence from augmented mean group approach. Heliyon, 10(2).
7. Breusch, T. S. ve Pagan, A. R. (1980). The Lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239–253.
8. Brinca, P., vd. (2021). Fiscal consolidation and income inequality: Evidence from European countries. Journal of Economic Policy, 36(2), 405–460.

9. Çalcali, Ö. (2021). Türkiye’de kamu iç borçlanmasının gelir eşitsizliği üzerindeki asimetrik etkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(1), 59–81.
10. Dineri, E. (2020). Are number of tourist arrivals the driving force of economic growth in Mediterranean countries?: Augmented mean group estimator. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 987–1006.
11. Dişbudak, C. ve Süslü, A. (2007). Bütçe açıklarının gelir dağılımı üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, (18), 146–166.
12. Durak, S. ve Akalın, G. (2022). Türkiye’de gelir dağılımının belirleyicileri. Anadolu İktisat ve İşletme Dergisi, 6(2), 69–86.
13. Eberhardt, M. ve Teal, F. (2010). Productivity analysis in global manufacturing production. Discussion Paper 515, Department of Economics, University of Oxford.
14. Ejder, H. L. ve Zorkun, M. (2022). Türkiye’de bütçe politikalarının gelir dağılımına etkisinin değerlendirilmesi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 1085–1107.
15. Ertekin, M. (2018). Kamu borçları ve gelir eşitsizliği ilişkisi: OECD ülkeleri için panel veri analizi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 16, 334–348.
16. Fan, J., Liao, Y., & Yao, J. (2015). Power enhancement in high‐dimensional cross‐sectional tests. Econometrica, 83(4), 1497-1541.
17. Gökçeli, E. (2025). Assessing the impact of income redistribution on growth: Evidence from the E6 countries. Maliye ve Finans Yazıları, (124), 60–80.
18. Güran, S. (2009). Kamu borçlanmasının sosyal adalet ve kuşaklar arası etkileri. Maliye Araştırmaları Dergisi, (158), 75–102.
19. Heimberger, P. (2018). The dynamic effects of fiscal consolidation episodes on income inequality. WIIW Working Paper, (147).
20. Juodis, A., & Reese, S. (2022). The incidental parameters problem in testing for remaining cross-section correlation. Journal of Business & Economic Statistics, 40(3), 1191-1203.
21. Karakurt, B. (2011). Washington Konsensüsü’nden küresel mali krize mali disiplin ve Türkiye’deki gelişmeler. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 31–53.
22. Kawachi, I. ve Kennedy, B. P. (1997). Socioeconomic determinants of health: Health and social cohesion: Why care about income inequality? BMJ, 314(7086), 1037.
23. Kesgingöz, H. (2013). Maastricht kriterleri doğrultusunda Türkiye’de mali disiplinin sürdürülebilirliği açısından mali kuralın değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 261–274. Okeke, A. ve Alexiou, C. (2025). Public debt and income inequality in times of austerity: Dynamic panel evidence. Forum for Social Economics, 1–23.
24. Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross section dependence in panels. Cambridge Working Papers in Economics, 1240(1), 1.
25. Pesaran, M. H. (2007). A simple panel unit root test in the presence of cross-section dependence. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265–312.
26. Pesaran, M. H. ve Yamagata, T. (2008). Testing slope homogeneity in large panels. Journal of Econometrics, 142(1), 50–93.
27. Pesaran, M. H., Ullah, A. ve Yamagata, T. (2008). A bias-adjusted LM test of error cross-section independence. The Econometrics Journal, 11(1), 105–127.
28. Solt, F. (2020). Measuring income inequality across countries and over time: The standardized world income inequality database. Social Science Quarterly, 101(3), 1183–1199.
29. Şaşmaz, M. Ü. ve Yayla, Y. E. (2019). Vergilerin makroekonomik etkilerinin değerlendirilmesine yönelik bir literatür incelemesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (41), 317–328.
30. Topuz, S. G. (2021). Türkiye’de bütçe açığı, kamu iç borcu ve gelir eşitsizliği ilişkisi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 8(1), 75–90.
31. Tüfenkci, M. ve Duman, H. (2013). Sosyal harcamaların gelir dağılımı üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine bir değerlendirme. Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi, 17(2), 145–161.
32. Ulutürk, S. ve Ersezer, D. (2011). Gelir, gelir dağılımı yaklaşımları ve devletin rolü. Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, (47), 87–105.
33. Voumik, L. C., Hossain, M. I. ve Rahman, M. H. (2023). Impact of renewable and non-renewable energy on EKC in SAARC countries: Augmented mean group approach. Energies, 16.
34. Yeldan, E. (2001). Küreselleşme sürecinde Türkiye ekonomisi. İstanbul: İletişim Yayınları