Araştırma Makalesi

Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi

Sayı: 73 29 Temmuz 2022
PDF İndir
EN TR

Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi

Öz

Ekosistemlerin sürdürülebilirliğine yönelik tehditleri gösteren artan sayıda kanıtlar, insan ve çevre arasındaki etkileşimlere ilişkin farklı ölçüm yöntemlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu bağlamda çevresel etkilerin geniş bir ölçümü olarak yaygın şekilde kullanılan yöntemlerden birisi de ekolojik ayak izi hesaplamalarıdır. Kümülatif CO2 emisyon salınımlarının yakıt türlerine göre başat faktörünün kömür olduğu dikkate alındığında bu çalışma, 1997 - 2018 dönem aralığında kömür ihraç eden ülkelerde ekolojik ayak izi, nüfus, refah ve teknoloji parametreleri arasındaki bağlantıları araştırmaktadır. STIRPAT modeli çerçevesinde kurulan ampirik analizde, değişkenler arasındaki olası ilişkiler için panel eşbütünleşme ve nedensellik metodolojileri takip edilmektedir. PMG-ARDL eşbütünleşme bulguları, uzun vadede nüfus yoğunluğu, yaşam beklentisi, işsizlik oranı, GSYH ve kentsel nüfus değişkenlerinin; kısa vadede ise işsizlik oranı değişkeninin ekolojik ayak izi ile istatistiksel olarak anlamlı olduğunu belirtmektedir. Bununla birlikte nüfus yoğunluğu ve işsizlik oranı, ekolojik ayak izini azaltırken; yaşam beklentisi, GSYH ve kentsel nüfus ise ekolojik ayak izini artırmaktadır. Ayrıca işsizlik oranının ekolojik ayak izi üzerindeki kısa vadeli etkisinin, uzun vadeli etkisinden yüksek olduğu görülmektedir. Dumitrescu & Hurlin nedensellik bulguları ise ekolojik ayak izi ile nüfus yoğunluğu, yaşam beklentisi, işsizlik oranı, GSYH ve kentsel nüfus arasındaki iki yönlü aktarımı, ekolojik ayak izinden nüfus yaşlanmasına doğru ise tek yönlü aktarımı açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adesina, K. S. ve Mwamba, J. W. M. (2019). Does economic freedom matter for CO2 emissions? Lessons from Africa. The Journal of Developing Areas, 53(3), 155-167.
  2. Aguir Bargaoui, S., Liouane, N. ve Nouri, F. Z. (2014). Environmental impact determinants: An empirical analysis based on the STIRPAT model. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 109, 449-458.
  3. Apaydın, Ş. (2020). Küreselleşmenin ekolojik ayak izi üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 5(1): 23-42.
  4. Başoğlu, A. (2018). STIRPAT modeli kapsamında Türkiye’de ekolojik ayak izinin belirleyicileri. H. F. Erdem ve A. Başoğlu (Ed.), İktisat Seçme Yazılar içinde (133-155). Trabzon: Celepler Matbaacılık.
  5. Bosah, C. P., Li, S., Ampofo, G. K. M. ve Liu, K. (2021). Dynamic nexus between energy consumption, economic growth, and urbanization with carbon emission: evidence from panel PMG-ARDL estimation. Environmental Science and Pollution Research, 28, 61201-61212.
  6. Branis, M. ve Linhartova, M. (2012). Association between unemployment, income, education level, population size and air pollution in Czech cities: Evidence for environmental inequality? A pilot national scale analysis. Health & Place, 18, 1110-1114.
  7. Breusch, T. S. ve Pagan, A. R. (1980). The Lagrange Multiplier test and its application to model specifications in econometrics. Review of Economic Studies, 47, 239-253.
  8. Destek, M. A. (2018). Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin Türkiye için incelenmesi: STIRPAT modelinden bulgular. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(2), 268-283.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

1 Temmuz 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 73

Kaynak Göster

APA
Şahin, G. (2022). Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 73, 196-216. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1113499
AMA
1.Şahin G. Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022;(73):196-216. doi:10.51290/dpusbe.1113499
Chicago
Şahin, Güller. 2022. “Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 73: 196-216. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1113499.
EndNote
Şahin G (01 Temmuz 2022) Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 73 196–216.
IEEE
[1]G. Şahin, “Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 73, ss. 196–216, Tem. 2022, doi: 10.51290/dpusbe.1113499.
ISNAD
Şahin, Güller. “Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 73 (01 Temmuz 2022): 196-216. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1113499.
JAMA
1.Şahin G. Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022;:196–216.
MLA
Şahin, Güller. “Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 73, Temmuz 2022, ss. 196-1, doi:10.51290/dpusbe.1113499.
Vancouver
1.Güller Şahin. Kömür İhraç Eden Ülkelerde STIRPAT Modeline Dayalı Çevresel Etki Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Temmuz 2022;(73):196-21. doi:10.51290/dpusbe.1113499

Cited By

Dergimiz EBSCOhost, ULAKBİM/Sosyal Bilimler Veri Tabanında, SOBİAD ve Türk Eğitim İndeksi'nde yer alan uluslararası hakemli bir dergidir.