International Trade and Logistics Education in Türkiye: Analysis of Curriculum Structures of Universities

Öz

This study aims to analyze the curriculum structures of International Trade and Logistics education offered at universities in Turkey through content analysis. The research is designed as a case study, one of the qualitative research methods. The population of the study consists of the curricula of International Trade and Logistics departments that offer undergraduate education within the faculties of state and foundation universities in Turkey. Document analysis technique was utilized during the data collection process, and content analysis was employed for data analysis. The websites of the universities included in the study were individually examined, and the most up-to-date curriculum information was recorded and transferred to the MAXQDA Analytics Pro 2024 software. In this study, inter-coder agreement was used to test the reliability of the results. According to the findings, it was concluded that the relevant program is predominantly offered at state universities, with the majority of enrolled students being male. The program is mainly located within the Faculty of Economics and Administrative Sciences, and the academic staff consists mainly of people with the title of Associate Professor. A significant portion of the program is taught in Turkish, with only a limited number of programs holding accreditation. The curriculum includes a considerably larger number of theoretical courses compared to practical ones, and it is mainly centered around themes related to International Trade and Logistics. As a result, it is believed that this study will be an important resource in determining the current academic status of the field of international trade and logistics and will guide policy makers and industry leaders working in higher education.

Anahtar Kelimeler

• International trade and logistics
• Curriculum
• Content analysis

Türkiye’de Uluslararası Ticaret ve Lojistik Eğitimi: Üniversitelerin Müfredat Yapılarının İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada, Türkiye'deki üniversitelerde verilen Uluslararası Ticaret ve Lojistik eğitiminin müfredat yapılarının içerik analizi ile incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma nitel yöntem desenlerinden durum çalışmasına göre tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye’de devlet ve vakıf üniversitelerinde fakülte bünyesinde lisans eğitimi veren Uluslararası Ticaret ve Lojistik bölümü müfredatları oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde doküman incelemesi tekniğinden yararlanılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde ise içerik analizine başvurulmuştur. Araştırmaya dâhil edilen üniversitelerin web sayfaları ayrı ayrı incelenmiş ve en güncel müfredat bilgileri kayıt altına alınmış ve ilgili dosyalar MAXQDA Analytics Pro 2024 programına aktartılmıştır. Bu çalışmada kodlayıcılar arası görüş birliği yöntemi ile sonuçların güvenilirliği test edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda; ilgili programın en fazla devlet üniversitelerinde bulunduğu, en fazla erkek öğrencinin kayıtlı olduğu, programın birçoğunun İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde yer aldığı, söz konusu programda Doç. Dr. Unvanına sahip öğretim üyelerinin fazla olduğu, ilgili programın büyük bir bölümünün Türkçe dilinde eğitim verdiği, çok sınırlı sayıdaki programın akredite edildiği, teorik ders sayısının uygulamalı derslere göre fazla olduğu ve müfredatta Uluslararası Ticaret ve Lojistik temalı derslerin yoğun olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, bu çalışmanın uluslararası ticaret ve lojistik alanının mevcut akademik durumunun belirlenmesi açısından önemli bir kaynak olacağı; yükseköğretimde görev alan politika yapıcılar ve sektör liderlerine rehberlik edeceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Uluslararası ticaret ve lojistik
• Müfredat
• İçerik analizi

Kaynakça

1. Acar, D. Ö. ve Benli, M. (2021). Dış ticarette lojistik performansın etkisi. Journal of Management and Economics Research, 19(4), 48-65.
2. Aksoy, Ş., & Gürbüz, M. (2022). Türkiye ve İngiltere’de ortaöğretim görsel sanatlar öğretiminin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 260-275.
3. Ala, T. Kahraman, T. ve Sümer, E. (2024). Türkiye’de muhasebe eğitiminin diğer disiplin dallarındaki yeri ve lisans düzeyinde müfredat incelenmesi. Denetim ve Güvence Hizmetleri Dergisi, 4(2), 104-117.
4. Altay, A. (2025). Türkiye’de yüksek öğretim bankacılık bölümü müfredatlarının sektör ihtiyaçları bakışı açısıyla nicel içerik analizi. Bankacılık ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 12(1), 43-61.
5. Arslan, M., & Pehlivan, E. (2020). Türkiye’de meslek yüksekokulu fizyoterapi ön lisans programlarının incelenmesi ve müfredat analizi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 8(3), 741-748.
6. Arslanoğlu, A., & Arslan, Z. (2023). Türkiye’de eczacılık fakültelerinde yürütülen kalite yönetimi ile ilgili derslerin incelenmesi. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 62-75.
7. Arvis, J. F., Ojala, L., Shepherd, B., Ulybina, D., & Wiederer, C. (2023). Connecting to compete 2023, s. Trade logistics in an uncertain global economy. logistics performance ındex ındicators. Washington DC: The World Bank.
8. Bağdat, A. (2022). Muhasebe eğitiminde e-muhasebe ve endüstri 4.0 teknolojisi dersleri üzerine müfredat önerisi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 924-937.

9. Bircan, K., Okursoy, A., & Sipahi, G. A. (2018). Türkiye’de lojistik ile ilgili eğitim veren bölümlerin niteliğine ilişkin bir araştırma. In IV. International Caucasus-Central Asıa foreign trade and logistics Congress (pp. 1293-1299).
10. Bozyiğit, S. (2016). Türkiye’deki lojistikle ilgili lisans bölümlerinin ders programları üzerine bir içerik analizi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 11(42), 133-149.
11. Bozyiğit, S., & Özkan, R. (2020). Staj algısının işletmeyle ilgili faktörler bağlamında incelenmesi: Lojistik eğitimi üzerine bir araştırma. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(22), 562-596.
12. Büyüköztürk, Ş. Kılıç Çakmak, E. Akgün, Ö. E. Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (30. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
13. Canpolat, N. (2013). Türkiye’de halkla ilişkiler eğitimi: halkla ilişkiler ders programlarının değerlendirilmesine yönelik bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(2).139-162
14. Chan, R. Y. (2016). Understanding the purpose of higher education: An analysis of the economic and social benefits for completing a college degree. Journal of Education Policy, Planning and Administration, 6(5), 1-40.
15. Çatak, M. (2015). Türkiye’de sosyal bilgiler eğitim programlarının incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, 62, 69-94.
16. Çıkmak, S. (2016). Türkiye'de lojistik eğitiminin durumu ve lojistik eğitiminin geliştirilmesine yönelik öneriler. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 1-13.
17. Erdoğan, E. ve Arslan, Ç. (2023). Matematik eğitimi alanında matematik okuryazarlığı üzerine yapılan çalışmaların tematik içerik analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 57, 1669-1693.
18. Eriş, E., & Ağan, M. (2020). Türkiye’deki iç mimarlık eğitim programlarının karşılaştırılmalı analizi: mesleki kimlik karmaşasının incelenmesi. Mimarlık ve Yaşam, 5(2), 423-439.
19. Erkan, B. (2014). Türkiye’de lojistik sektörü ve rekabet gücü. Assam Uluslararası Hakemli Dergi, 1(1), 44-65.
20. Gall, M. D. Borg, W. R. ve Gall, J. P. (1996). Educational research: An introduction. Longman Publishing.
21. Golafshani, N. (2003). Understanding reliability and validity in qualitative research. The qualitative report, 8(4), 597-607.
22. Gökmen, M. K. ve Özdemir, F. S. (2016). Lojistiğin evrimi ve Türkiye’deki önlisans ve lisans programlari yönünden lojistik öğretimi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), 115-135.
23. Gültekin, R. (2024). Gümrük eğitiminde kalite ile kariyer ilişkisi: gümrük işletme bölümleri açısından bir değerlendirme. International Anatolia Academic Online Journal Social Sciences Journal, 10(2), 197-217.
24. Gültekin, Z., & Özbaysal, T. (2022). Covid 19 pandemisi sürecinde lojistik ve ilgili bazı sektörlerde işe alım kriterlerinin tespiti: Karşılaştırmalı bir çalışma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(3), 2253-2269.
25. Hill, K. Hoffman, D. ve Rex, T. R. (2005). The value of higher education: Individual and societal benefits. Arizona: Arizona State University.
26. Jiang, Z. ve Wu, Y. (2017). The Impact of ınternational logistics to ınternational trade research based on an empirical analysis of the data in 1995-2014 in Shandong Province. In MATEC Web of Conferences (Vol. 124, p. 05004). EDP Sciences.
27. Kapıcıoğlu, K., & Bozyiğit, S. (2024). Uluslararası ticaret ve lojistik programı mezunlarının aldıkları eğitim ve bu eğitimin iş bulmalarına katkısı hakkındakı görüşleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34(3), 1385-1402.
28. Karaduman, M. ve Akbulutgiller, B. (2017). Türkiye'de gazetecilik eğitimi: Lisans müfredat programları karşılaştırması. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 16(4), 1161-1181.
29. Karaoğlu, M., Özkan, R., & Badak, A. (2023). Türkiye’de deniz ve liman işletmeciliği ön lisans eğitimi üzerine bir inceleme. Iğdır University Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences, (9), 29-46.
30. Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80.
31. Kavacık, S. Z. Çınar, K. ve Kavacık, M. (2022). Fakülte bünyesinde yürütülen turizm işletmeciliği bölümü müfredatlarının betimsel ve içerik analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(2), 501-522.
32. Kazan, G. (2020). Türkiye’deki üniversitelerin işletme lisans programlarında yer alan muhasebe denetimi eğitimine yönelik bir araştırma. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 9-21.
33. Keyman, E. F., & Ülkü, N. E. (2007). Türkiye üniversitelerinde uluslararası ilişkiler ders müfredatı. Uluslararası İlişkiler/International Relations, 4(13), 99-105.
34. Koban, E., & Keser, H. Y. (2013). Rekabet edebilirlikte Türk lojistik sektörünün istihdam yapısının analizi ve istihdama yönelik devlet destekleri. Çalışma İlişkileri Dergisi, 4(2), 32-43.
35. KPMG. (2021). KPMG Perspektifinden Taşımacılık ve Lojistik Sektörüne Bakış. Erişim adresi: https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/tr/pdf/2021/09/kpmg-perspektifindentasimacilik-ve-lojistik-sektorune-bakis-2021.pdf
36. Kuckartz, U., & Rädiker, S. (2019). Analyzing qualitative data with MAXQDA (pp. 1-290). Cham: Springer International Publishing.
37. Kumral, A. A. ve Üzümcü, A. (2024). Türkiye’de uluslararası ticaret lisansüstü programlarının metin madenciliği ile analizi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 14(2), 250-264.
38. Kurt, E. Ersoy, M. ve Namal, F. (2015). Türkiye'deki bazı tıp fakültelerinin etik eğitimi müfredatının incelenmesi. Electronic Turkish Studies, 10(11), 1071-1082.
39. MAXQDA. (2024). Guides, Books and Additional Literature. Erişim adresi: https://www.maxqda.com/books-literature
40. McMillan, J. H. (2004). Educational research: Fundamentals for the consumer (4th ed.). Boston: Allyn and Bacon.
41. Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. California: Sage.
42. Ofluoğlu, N. Ö. Kalaycı, C. Artan, S. ve Bal, H. Ç. (2018). Lojistik performansındaki gelişmelerin uluslararası ticaret üzerindeki etkileri: AB ve MENA ülkeleri örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(24), 92-109.
43. Ozment, J., & Keller, S. B. (2011). The future of logistics education. Transportation Journal, 50(1), 65-83.
44. Özoğlu, B. Senir, G. ve Büyükkeklik, A. (2020). Devlet üniversitelerinde lojistik eğitimine yönelik bir araştırma. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 19-35.
45. Özsoy, A., & Çokal, Z. (2021). Kültürel miras eğitimi açısından turizm rehberliği bölümlerine yönelik müfredat incelemesi. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 4(2), 106-118.
46. Öztürk, M. C. ve Şardağı, E. (2019). Halkla ilişkiler eğitiminde dijitalleşme: Türkiye ve ABD’de bulunan üniversitelerdeki halkla ilişkiler programlarının karşılaştırılması. Erciyes İletişim Dergisi, (1), 125-142.
47. Polat, H. (2023). Halkla ilişkiler eğitiminde dijitalleşme eğilimleri: Müfredat üzerine bir içerik analizi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(2), 1748-1764.
48. Salawu, Y. O. ve Ghadiri, S. M. (2022). Roles of trade logistics to the development of international trade: A perspective of Nigeria. Journal of Transport and Supply Chain Management, 16, 764.
49. Sandıkcı, M., & Albayrak, A. N. (2024). Turizm rehberliği bölümlerinin müfredatlarında yer alan gastronomi ile ilgili derslerin incelenmesi. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 7(1), 34-52.
50. Sarıgül, H. (2020). Uluslararası ticaret ve uluslararası işletmecilik bölümleri lisans ders programlarının karşılaştırılması: Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri üniversiteleri. Yükseköğretim Dergisi, 10(2), 205-218.
51. Sever, G. N., & Buzlu, M. Ö. (2015). Turizm fakülteleri bünyesindeki rekreasyon programları için müfredat kapsamı önerisi: Bilimetrik bir çalışma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 381-396.
52. Song, M. J. ve Lee, H. Y. (2022). The relationship between international trade and logistics performance: A focus on the South Korean industrial sector. Research in Transportation Business and Management, 44, 100786.
53. T.C Cumhurbaşkanlığı. (2023). Türkiye On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) Raporu. Erişim adresi: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf
54. Teague, L. J. (2015). Higher education plays critical role in society: More women leaders can make a difference. In Forum on Public Policy Online (Vol. 2015, No. 2). Oxford Round Table. 406 West Florida Avenue, Urbana, IL 61801.
55. Ticaret Bakanlığı. (2024). Dış Ticaret Lojistiği 2024 Raporu. Erişim adresi: https://ticaret.gov.tr/data/5b87bf9113b8761160fa1258/D%C4%B1%C5%9F%20Ticaret%20Lojisti%C4%9Fi%202024.pdf
56. Tong, J. (2011). Managing logistics higher education using logical framework analysis. International Journal of Innovation, Management and Technology, 2(4), 309.
57. Torun, S. (2019). Türkiye'de hemşirelik lisans programlarında hemşirelik tarihi dersi öğretiminin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 9(3), 317-325.
58. Tosunoğlu, B. ve Cengiz, S. (2020). Türkiye’de muhasebe eğitimi: lisans müfredatının incelenmesi ve gelişmeler kapsamında değerlendirilmesi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 6(2), 194-214.
59. TUİK. (2024). Dış Ticaret İstatistikleri, Kasım 2024. Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dis-Ticaret-Istatistikleri-Kasim-2024-53537
60. Turan, İ. (2017). Türkiye'de ilahiyat eğitimi: İstihdam alanı-program ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Darulfunun Ilahiyat, 37. 59-77.
61. Uygur, S. M., Silik, C. E., Şimşek, E., Küpeli, T. Ş., Kurt, S., Dülger, A. S., & Hatırnaz, B. (2022). Uluslararası turizm işletmeciliği öğretim programlarının lisansüstü seviyede incelenmesi ve müfredat için ders önerisi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 25(1), 40-67.
62. Yıldırım, A. ve Simsek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (30. baskı). Ankara: Seçkin.
63. YÖK Atlas. (2024). Uluslararası Ticaret ve Lojistik Programı Bulunan Tüm Üniversiteler. Erişim adresi: https://yokatlas.yok.gov.tr/lisans-bolum.php?b=10824
64. YÖK. (2024). 259. Yükseköğretim Kurulu 259. Üniversitelerarası Kurul Toplantısı. Erişim adresi: https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/2024/259-universitelerarasi-kurul-toplantisi.aspx
65. Yüce, H. K. (2018). Meslek yüksekokullarında çeviri eğitimi: Uygulanan müfredat ve yöntemlerin değerlendirilmesi. Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 1-11.