Araştırma Makalesi

Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi

Sayı: 83 30 Ocak 2025
PDF İndir
EN TR

Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi

Öz

Teknolojik uygulamaların hayatın her alanına kolektif bir istekle entegre edildiği sistemi anlatan “teknoşovenizm”, sorun yeterince iyi tanımlanmışsa, teknolojinin tüm sorunları etkili ve en iyi şekilde çözebileceğini savunmaktadır. Teknoşovenizmin yapı taşlarından birisini ise yapay zekâ teknolojisi oluşturmaktadır. Ulusal ve uluslararası ölçekte, sosyal ve siyasal hayatta büyük değişimler yaratan yapay zekâ, bilginin en büyük sermaye ve servet kaynağı olduğu bir çağda, tüm ulusların rekabet gücünü belirleyen stratejik bir unsurdur. Bu nedenle yapay zekânın doğru kullanımı, aynı zamanda demokrasilerin geleceğini etkileyebilme ihtimali açısından önemlidir. Zira yapay zekâ, özellikle siber ortamda varlık gösteren vatandaşların karar alma süreçlerini şekillendirebilmekte, kolektif karar almanın nasıl gerçekleşeceğini yönlendirebilmektedir. Yapay zekâ teknolojilerinin demokratik değerleri, süreçleri ve vatandaşların sosyal ve siyasi davranışlarını etkilediğine yönelik giderek artan söz konusu kanaat, bu teknolojinin demokratik hayatın sürdürülebilirliği açısından risk ve fırsatlarıyla tartışmaya açılmasını bir gereklilik olarak ortaya koymuştur. Çalışmada yapay zekânın siyaseti yeniden şekillendirmeye yarayan yeni ve farklı yollar yarattığı tezinden hareketle demokrasinin bu uygulamalardan ne ölçüde etkilendiği tartışılmış, yöntem olarak nitel araştırma tekniklerinden metin analizi kullanılmıştır. Çalışmanın amacı demokrasi ve yapay zekânın doğal müttefikler mi olduğu, yoksa yapay zekânın demokratik amaçlara hizmet edebilmesi için aktif tasarım tercihlerine mi ihtiyaç duyulduğuna yönelik değerlendirme yapmaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aslan, A. C. ve Begçecanlı, B. (2024). Yapay zekâ çağının yükselen trendi: tekno-politika. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/analiz/analiz-yapay-zeka-caginin-yukselen-trendi-tekno-politika/3245338
  2. Avrupa Komisyonu. (2020). White paper on artificial intelligence. Erişim adresi: commission-white-paper-artificial-intelligence-feb2020_en.pdf (europa.eu)
  3. Avrupa Parlementosu (2024). Artificial intelligence act: MEPs adopt landmark law. Erişim adresi:https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20240308IPR19015/artificial-intelligence-act-meps-adopt-landmark-law
  4. Bakir, V. (2020). Psychological operations in digital political campaigns: assessing cambridge analytica’s psychographic profiling and targeting. Frontiers in Communication, 5(67), 1-16. https://doi.org/10.3389/fcomm.2020.00067
  5. Basu, T. ve Hughes, T. (2024). Six ways to protect democracy against digital threats in a year of elections. Erişim adresi: https://www.opengovpartnership.org/stories/six-ways-to-protect-democracy-against-digital-threats-in-a-year-of-elections/
  6. Cadwalladr, C. (2018). The Cambridge Analytica files, “I made Steve Bannon’s psychological warfare tool”: meet the data war whistleblower, Erişim adresi: https://www.theguardian.com/news/2018/mar/17/data-war-whistleblower-christopher-wylie-faceook-nix-bannon-trump
  7. Cobbe, J. (2022). Technochauvinism. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.sciencespo.fr/public/chaire-numerique/wp-content/uploads/2022/06/website-.pdf. (Erişim Tarihi: 06.06.2024).
  8. Dilworth, R. (1988). Artificial intelligence: the time is now. Public Productivity Review, 12(2), 123-130.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer), Siyaset Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

2 Kasım 2024

Kabul Tarihi

15 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 83

Kaynak Göster

APA
Şahnagil, S. (2025). Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 83, 232-246. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1578106
AMA
1.Şahnagil S. Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;(83):232-246. doi:10.51290/dpusbe.1578106
Chicago
Şahnagil, Sinem. 2025. “Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 83: 232-46. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1578106.
EndNote
Şahnagil S (01 Ocak 2025) Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 83 232–246.
IEEE
[1]S. Şahnagil, “Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 83, ss. 232–246, Oca. 2025, doi: 10.51290/dpusbe.1578106.
ISNAD
Şahnagil, Sinem. “Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 83 (01 Ocak 2025): 232-246. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1578106.
JAMA
1.Şahnagil S. Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;:232–246.
MLA
Şahnagil, Sinem. “Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 83, Ocak 2025, ss. 232-46, doi:10.51290/dpusbe.1578106.
Vancouver
1.Sinem Şahnagil. Teknoşovenizm Kıskacında Risk-Fırsat Penceresinden Yapay Zekâ ve Demokrasi İlişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Ocak 2025;(83):232-46. doi:10.51290/dpusbe.1578106

Cited By

Dergimiz EBSCOhost, ULAKBİM/Sosyal Bilimler Veri Tabanında, SOBİAD ve Türk Eğitim İndeksi'nde yer alan uluslararası hakemli bir dergidir.