Avusturya-Macaristan İmparatoru Franz Joseph’in 1869’daki İstanbul Ziyareti

Öz

Asırlar boyunca savaş yapmış iki büyük hanedanın (Habsburglar ve Osmanlılar) 19.yy’ın ortasında Avrupa’daki güçlü devletler karşısında diplomasi yürüterek varlıklarını sürdürmeye çalıştıkları görülür. Her iki devletin de bir başka benzerliği 1867’de ilk defa bir Osmanlı sultanının Avrupa’ya seyahat etmesine karşılık, 1869’da ilk defa bir Habsburg hükümdarının İstanbul’a ve Süveyş’e seyahat gerçekleştirmesiydi. Bu makalede İmparator Franz Joseph’in 1869 seyahatinin İstanbul ziyareti ele alınmıştır. Avusturya’nın kısa süre önce yaşadığı ağır yenilgilerden sonra İmparatorun bu gibi seyahatlere çıkması tartışılmış, bu ziyaretlerden beklenenin neler olabileceği üzerinde durulmuştur. İmparatorun İstanbul’da gezdiği yerler hakkındaki izlenimleri, birincil kaynaklardan edinilen bilgilerle aktarılmıştır. Ayrıca bu ziyaretlere dair hem Viyana’da hem de İstanbul’da çıkan basından edinilen bilgiler tüm ayrıntılarıyla verilmiştir. İlk defa bir konuk imparator ağırlayan İstanbul’daki hazırlıklar ile masraflara dair bilgiler arşiv kayıtlarından elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Franz Joseph
• Sultan Abdülaziz
• Habsburglar
• İstanbul
• Osmanlılar

The Visit of the Austro-Hungarıan Emperor Franz Joseph to İstanbul in 1869

Öz

Asırlar boyunca savaş yapmış iki büyük hanedanın (Habsburglar ve Osmanlılar) 19.yy’ın ortasında Avrupa’daki güçlü devletler karşısında diplomasi yürüterek varlıklarını sürdürmeye çalıştıkları görülür. Her iki devletin de bir başka benzerliği 1867’de ilk defa bir Osmanlı sultanının Avrupa’ya seyahat etmesine karşılık, 1869’da ilk defa bir Habsburg hükümdarının İstanbul’a ve Süveyş’e seyahat gerçekleştirmesiydi. Bu makalede İmparator Franz Joseph’in 1869 seyahatinin İstanbul ziyareti ele alınmıştır. Avusturya’nın kısa süre önce yaşadığı ağır yenilgilerden sonra İmparatorun bu gibi seyahatlere çıkması tartışılmış, bu ziyaretlerden beklenenin neler olabileceği üzerinde durulmuştur. İmparatorun İstanbul’da gezdiği yerler hakkındaki izlenimleri, birincil kaynaklardan edinilen bilgilerle aktarılmıştır. Ayrıca bu ziyaretlere dair hem Viyana’da hem de İstanbul’da çıkan basından edinilen bilgiler tüm ayrıntılarıyla verilmiştir. İlk defa bir konuk imparator ağırlayan İstanbul’daki hazırlıklar ile masraflara dair bilgiler arşiv kayıtlarından elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Franz Joseph
• Sultan Abdülaziz
• Habsburgs
• Istanbul
• Ottomans

Kaynakça

1. BOA. HDD. Defter n. 15863//2-3.
2. BOA. TS.MA.d. 421/15
3. BOA. BEO. NGG.d . 903/12.
4. PA (Politisches Archiv) XII, Türkei, 95, 25 Ekim 1869.
5. Bildarchiv und Grafiksammlung, RV 2722-F
6. Bildarchiv und Grafiksammlung, Pf 19000 E 37E
7. Fremden Blatt, 1869, November 3
8. Innsbrucker Nachrichten, 1869, October 30

9. Laibacher Tagblatt, 1869, November 2
10. Le Monde Illustré, 1869, November 20
11. Linzer Tages-Post, 1869, November 2
12. Morgen-Post, 1869, October 26
13. Morgen Post, 1869, November 2
14. Pester Lloyd, 1869, Oktober 29
15. Terakkî, 1869, Teşrin-i evvel 30
16. Terakkî, 1869, Teşrin-i evvel 31
17. Terakkî, 1869 Teşrin-i sâni 1
18. Akalın, D. (2011). Süveyş Kanalı: açılışı ve Osmanlı Devleti’ne etkisi 1854-1882. [Unpublished PhD Thesis]. Pamukkale University, Denizli.
19. Bugnyar, M. (2020). Reise nach Jarusalem Franz Joseph: politiker, pilger, privatier. Heiligenkreuz im Wienerwald: Be&Be Verlag.
20. Buchmann, B. M. (2003). Keisertum und doppelmonarchie: geschichte Österreichs. Wien: Pichler Verlag.
21. Corti, E. C. (1952). Mensch und herrscher: wege und schicksale Kaiser Franz Josephs I. zwischen thronbesteigung und Berliner Kongress. Wien: Verlag Styria.
22. Corti, E. C. (1973). Kaiser Franz Joseph. Wien: Verlag Styria.
23. Drimmel, H. (1983). Franz Joseph: biographie einer epoche. Wien/München: Amalthea Verlag.
24. Dudik, B. (1870). Kaiser-reise nach dem Oriente. Wien: Hof- und Staatsdruckerei.
25. Feryal, İ. (1989). Yabancı konukları ağırlamak. Tarih ve Toplum. no 12: 76-82.
26. Kara, O. (2022). Şark’ın şövalyesi: Anton von Prokesch-Osten. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
27. Karaer, N. (2003). Paris Londra Viyana - Abdülaziz’in Avrupa seyahati. İstanbul: Phoenix Yayınevi.
28. Koetschet, J. (1885). Erinnerungen aus dem Leben des Serdar Ekrem Omer Pascha. Sarajevo: Verlag von Spindler & Löschner.
29. Mildensee, J. G. (2019). Kaiser Franz Joseph I. im Orient. Wien: Meistersprung Literatur.
30. Özyetgin, A. & Yüksel, A. E. & Kurt, E. T. (2023). Osmanlı İmparatorluğu’nda diplomasi ve ağırlama: 19. yüzyılda İstanbul’un önemli konukları. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
31. Samsinger, E. (2010). Kaiser Franz Joseph und Kaiser Karl I. in Konstantinopel, Österreich in Istanbul: K. (u.) K. präsenz im Osmanischen Reich. Münster: LIT Verlag.
32. Vocelka, K. (2015). Franz Joseph I.: Kaiser von Österreich und König von Ungarn. München: C. H. Beck.
33. Nostitz-Rieneck, G. (1966). Briefe Kaiser Franz Josephs an Kaiserin Elisabeth 1859-1898. Wien/München: Herold Verlag.
34. Örenç, İ. (1998). Hariciye teşrifatçılığı defteri 1846-1880. [Unpublished Master Thesis] İstanbul University, İstanbul.
35. Tekin, K. H. (2014). Osmanlı Devleti’nde gelenekten yeniliğe geçişin anlamlı bir sembolü: Mecidi Nişanları. The Journal of Academic Social Science Studies, no. 28: 393-411.
36. Unger, L. (1947). The economy of the free territory of Trieste. Geographical Review. 37(4): 583–608.
37. Wiener, W. (1870). Nach dem Orient: Reiseskizzen. Wien: Wallishausser’sche Buchhandlung.
38. Wurzbach, C. (1958). Dudik Beda. Biographisches lexikon des Kaisertums Österreich.