Digital Presentations of Cultural Heritage: A Proposal for Mobile Application and Interface Design for Batman Hasankeyf Archaeological Site

Yıl 2026, Sayı: 88, 148 - 167, 29.01.2026

Hakan Mazlum

Öz

In today's technology-driven world, digital transformation has become an indispensable process in many fields, including the preservation and promotion of cultural heritage. Digitalization has not only transformed various sectors but has also led to significant advancements in how cultural heritage is presented and preserved within social and cultural contexts. Digital platforms play a vital role in increasing the visibility of cultural heritage on both local and global scales, reaching wider audiences, and offering interactive experiences. This study examines the impacts of digital transformation on the promotion of cultural heritage and the exhibition techniques through qualitative research methods. Central to this research is a proposed mobile application and interface design specifically developed for the Hasankeyf Archaeological Site in Batman. The aim of the study is to emphasize the role of mobile applications in supporting the promotion of cultural heritage and to contribute to the academic literature in this field. The proposed application is designed with user-centered features and offers innovative approaches for the digital preservation and promotion of cultural heritage. These innovative approaches have the potential to provide sustainable solutions for the preservation and promotion of cultural heritage.

Anahtar Kelimeler

Cultural heritage , Exhibition design , Mobile application , Interface design

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kültürel Mirasın Dijital Sunumları: Batman Hasankeyf Arkeolojik Alanı İçin Mobil Uygulama ve Arayüz Tasarımı Önerisi

Öz

Günümüzün teknoloji odaklı dünyasında dijital dönüşüm, kültürel mirasın korunması ve tanıtımı da dahil olmak üzere birçok alanda vazgeçilmez bir süreç haline gelmiştir. Dijitalleşme, çeşitli sektörleri dönüştürmekle kalmamış, aynı zamanda kültürel mirasın sosyal ve kültürel bağlamlarda nasıl sunulduğu ve korunduğu konusunda da önemli ilerlemeler sağlamıştır. Dijital platformlar, kültürel mirasın yerel ve küresel ölçekte görünürlüğünü artırmada, daha geniş kitlelere ulaşmada ve etkileşimli deneyimler sunmada hayati bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, dijital dönüşümün kültürel mirasın tanıtımı üzerindeki etkilerini ve kültürel mirasın sergileme tekniklerini nitel araştırma yöntemleriyle incelemektedir. Araştırmanın merkezinde, Batman Hasankeyf Arkeolojik Alanı için özel olarak geliştirilen bir mobil uygulama ve arayüz tasarımı önerisi yer almaktadır. Çalışmanın amacı, mobil uygulamaların kültürel mirasın tanıtımını desteklemedeki rolünü vurgulamak ve bu alandaki akademik literatüre katkı sağlamaktır. Önerilen uygulama, kullanıcı odaklı özelliklerle tasarlanmış olup kültürel mirasın dijital ortamda korunması ve tanıtımı için yenilikçi yaklaşımlar sunmaktadır. Bu yenilikçi yaklaşımlar, kültürel mirasın korunması ve tanıtımında sürdürülebilir çözümler sunma potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Kültürel miras , Sergileme tasarımı , Mobil uygulama , Arayüz tasarımı

Kaynakça

• Ahmad, Y. (2006). The scope and defination of heritage: From tangible to intangible. International Journal of Heritage Studies, 12 (3), 292-300.
• Aristova, U. V., Rolich, A. Y., Staruseva-Persheeva, A. D., & Rolich, A. O. (2020). Digital museum transformation: From a collection of exhibits to a gamut of emotions. International Conference on Digital Transformation and Global Society içinde (ss. 419-435). Cham: Springer International Publishing.
• Ashworth, G.J. (1994). From history to heritage – from heritage to identity: In search of concepts and models. G.J. Ashworth and P.J. Larkham (Eds.), Building a new heritage: Tourism, culture and identity in the new Europe içinde (ss. 13-30). New York: Routledge.
• Bayraktar, S. (2010). Kentsel alanda arkeolojik park tasarımı: Küçükyalı ve Saraçhane arkeolojik parklarının değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı.
• Byon, K. K. & Zhang, J. J. (2010). Development of a scale measuring destination image. Marketing Intelligence & Planning, 28(4), 508-532.
• Doğan, O. (2023). Müze ve örenyerlerinde mobil uygulama deneyimleri: Türkiye’nin müzeleri ve müzelerin sesi uygulamalarına yönelik bir inceleme. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(49), 361-376.
• Dönmez, C., & Yeşilbursa, C. C., (2014). Kültürel miras eğitiminin öğrencilerin somut kültürel mirasa yönelik tutumlarına etkisi. Elementary Education Online, 13(2), 425-442.
• Eraslan, Ş. (2020). Dünya miras alanlarında özgünlük ve bütünlük üzerine bir değerlendirme: Göbeklitepe arkeolojik alanı ve Alanya tarihi kenti örnekleri. Sanat Dergisi, 36, 51-62.
• Erder, C. (1999). Tarihi çevre kaygısı. Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayınları.
• Eres, Z. (2016). Mimari ve arkeolojik koruma kültürü üzerine yazılar. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
• Glaesser, D. Kester, J., Paulose, H., Alizadeh, A. & Valentin, B. (2017). Global Travel Patterns: an overview. Journal of Travel Medicine, 24(4):1-5.
• Hereduc. (2005). Kulturerbe im unterricht: Ein Praxishandbuch für Lehrerinnen und Lehrer. Garant Uitgevers.
• Hong, J. S., Chen, B. H., Hsiang, J., & Hsu, T. Y. (2001, June). Content management for digital museum exhibitions. In Digital Libraries, Joint Conference on (pp. 450-450). IEEE Computer Society.
• Huhta, J.K, & Hankins, J.S. (1988). Approaching heritage education from every angle. The Journal of Museum Education, (Spring/Summer), 13-15.
• Kuşçuoğlu, G. Ö., & Taş, M. (2017). Sürdürülebilir kültürel miras yönetimi. Yalvaç Akademi Dergisi, 2(1), 58-67.
• Özdemir, O. (2019). Destinasyon imajının turistlerin memnuniyetine ve tekrar ziyaret etme niyetine etkisi: Mardin ili üzerine bir araştırma. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 1(1), s. 65-77.
• Tuğal, S. A. (2022). Kültürel ve teknolojik dönüşümün yeni paradigması: Dijital müzecilik. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, 16(17), 72.
• Vargün, Ö. (2022). Teknolojinin belirleyiciliğinde müzelerde dijitalleşme süreci ve insan odaklı tasarım yaklaşımları. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 11(92), 565-584.
• Yurttaş, H. (1991). Hasankeyf yapılarının sanat tarihimizdeki yeri [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı.