Çağlayan Köyü’nde Ekolojik Sanatın Mekânsal ve Kavramsal İzdüşümleri: Bir Çalıştay Değerlendirmesi

Öz

Bu araştırma, sanat çalıştaylarının yalnızca sanatsal üretim süreçleriyle sınırlı kalmayıp, kültürel aktarım, toplumsal farkındalık ve kamusal iletişim aracı olarak üstlendikleri çok yönlü işlevleri incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, çalıştayların yerel ve evrensel sorunlara dikkat çekme, ekolojik duyarlılığı artırma ve kültürel mirasın korunmasına katkı sağlama potansiyeli değerlendirilmektedir. Araştırmanın örneği olarak, 2025 yılında Rize’nin Fındıklı ilçesine bağlı Çağlayan köyünde düzenlenen 1. Kaçkarlar Sanat Çalıştayı ele alınmıştır. Bu çerçevede, sanatın sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle ilişkisi, yaratıcı ve katılımcı modeller geliştirmedeki rolü üzerinden analiz edilmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde yapılandırılmış; içerik analizi ve söylem analizi teknikleri kullanılmıştır. İlk aşamada literatür taraması yapılarak konuyla ilgili yerli ve yabancı akademik kaynaklar incelenmiştir. İkinci aşamada ise çalıştayda yer alan sanatçılardan kendi eserlerine ilişkin kısa metinler toplanmış; bu metinler üzerinden sanatçıların ifade biçimleri, ekolojik duyarlılık ve yerel kültürel değerlerin söylemsel temsilleri analiz edilmiştir. Söylem analizi yalnızca metinsel içeriklerle sınırlı kalmamış, bu söylemleri şekillendiren ideolojik, kültürel ve toplumsal bağlamları da ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Böylece, çalıştayın sanatsal üretim boyutunun ötesinde, sanatın toplumsal, çevresel ve kültürel anlam dünyası çok katmanlı biçimde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çalıştay
• Ekolojik sanat
• Kavramsal sanat

Spatial and Conceptual Projections of Ecological Art in Çağlayan Village: A Workshop Evaluation

Öz

This research examines the multifaceted functions of art workshops, which extend beyond artistic production to serve as tools for cultural transmission, social awareness, and public communication. It evaluates the potential of such workshops to highlight local and global issues, enhance ecological sensitivity, and contribute to the preservation of cultural heritage. As a case study, the 1st Kaçkarlar Art Workshop, held in 2025 in the village of Çağlayan in Rize’s Fındıklı district, was selected. Within this scope, the relationship between art and sustainable development goals is analyzed through art’s role in fostering creative and participatory models. The study was designed using qualitative research methods, employing content analysis and discourse analysis. First, a literature review was conducted to examine relevant national and international academic sources. In the second stage, short texts written by participating artists about their works were collected; these texts were analyzed to explore their modes of expression, ecological awareness, and the discursive representations of local cultural values. The discourse analysis also aimed to reveal the ideological, cultural, and social contexts shaping these narratives. Thus, beyond the artistic production dimension, the workshop was evaluated as a multilayered site of social, environmental, and cultural meaning.

Anahtar Kelimeler

• Workshop
• Ecological art
• Conceptual art

Kaynakça

1. Aktürk, P. (2023). Tipografi eğitimine çalıştayların katkısı: Bir çalıştay örneği. Sanat Eğitimi Dergisi, 11(1), 47–56. doi: 10.7816/sed-11-01-05
2. Arslan, N. (2019). Sanat sempozyumlarının ve çalıştayların (workshop) seramik sanat eğitimine katkısı. International Social Sciences Studies Journal, 5(29), 75-88. https://sssjournal.com/files/sssjournal/1422078873_7_5 29.ID1193%20Arslan_75-88.pdf.
3. Çağlayan Vadisi. https://caglayanvadisi.org.tr/wp-content/uploads/2023/03/AbuTurizmDerneg%CC%86iTu%CC%88zu%CC%88k.pdf (03.10.2025)
4. Gablik, S. (1991). The reenchantment of art. Thames and Hudson, London.
5. Konçe, G. (2024). 1980 sonrası gelişmelerin çevreye etkileri karşısında bir direnç olarak sanat. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 99-112.
6. Kuruçay, B. ve Gök, M. F. (2023). Ekolojik sanat bağlamında 2. uluslararası Perre sanat çalıştayı üzerine bir inceleme. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 43, 204-236. doi: 10.14520/adyusbd.1238185
7. Kwon, M. (2004). One place after another: site-specific art and locational identity. MIT Press.
8. Lippard, L. R. (1983). Overlay: contemporary art and the art of prehistory. The New Press.

9. Mamur, N. (2017). Sanat eğitiminde sürdürülebilirlik ve çevre eğitimi üzerine bir çalışma. Ege Eğitim Dergisi, 18(2), 774-794. doi: 10.12984/egeefd.315404
10. Miles, M. (2014). Eco-aesthetics: art, literature and architecture in a period of climate change. Bloomsbury Academic.
11. Oğuz, D. (2015). Sanat perspektifinden çevre sorunları. Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(8), 48-61. doi: 10.20488/www-std-anadolu-edu-tr.220239
12. Özcan, B. Ö. (2022). Doğa sanatı ve doğanın sunduklarıyla doğada sanat üreten sanatçılar. Gaziantep University Journal Of Socıal Scıences, 21(3), 1540-1557.
13. Özden, L. (2023). Katılımcılık bağlamında sanat yapıtı olarak doğa. Düzce Üniversitesi Süs ve Tıbbi Bitkiler Botanik Bahçesi Dergisi, 2(2), 62-83.
14. Özer, Y. (2025). Doğanın yapıbozumuna karşı iyileştirici güç olarak ekolojik sanat. Kent Akademisi, 18(1), 1-20. doi: 10.35674/kent.1493930
15. Saygı, S. (2016). Çağdaş sanatta doğa algısı ve ekolojik farkındalık. Sanat Tasarım Dergisi, 7, 7-13. dspace.marmara.edu.tr.
16. Sezer, Ö. (2006). Çevre korumacılıktan radikal ekolojiye. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları E-Dergisi, 3(5), 1-25.
17. Sülün, E. N. (2010). Bir sanat ve tarih imecesi: göbekli tepe çalıştayı. Artist Modern, 17,44-47, Temmuz-Ağustos.
18. Tandoğan, O ve Es, B. E. (2018). Land Art around the world and in Turkey. Idil Journal of Art and Language. 51(7) doi: 10.7816/IDIL-07-51-08
19. Yeşil Gazete, (2023) https://yesilgazete.org/caglayan-vadisi-
20. Yuzbaşıyeva, V., Mahararamu, N., Hajiyeva, N. ve İsmayılada, F. (2024). Ecology in the context of contemporary art and design. In F. S. Mammadov, R. A. Aliev, J. Kacprzyk, & W. Pedrycz (Eds.), International Conference on Smart Environment and Green Technologies – ICSEGT 2024 (Lecture Notes in Networks and Systems, Vol. 1251). Springer. doi: 10.1007/978-3-031-81567-6_27