2024 Yerel Seçimlerinde Kullanılan Reklam Filmlerinin Göstergebilimsel Analizi: AK Parti’nin “Hatıran Yeter” ve CHP’nin “İşimiz Gücümüz Türkiye” Örneği

Öz

Medya, bireylerin gündelik yaşam pratiklerinden siyasal tercihlerine kadar uzanan çeşitli alanları biçimlendirmede kritik rol oynayan güçlü bir iletişim aracıdır. Özellikle siyasal iletişim alanında medya, siyasal aktörlerle seçmen arasındaki etkileşimin kurulduğu temel bir mecra hâline gelmiştir. 20. yüzyılın sonlarından itibaren yaşanan hızlı teknolojik gelişmeler, siyasal söylem stratejilerini ve siyaset yapma biçimlerini önemli ölçüde dönüştürmüştür. Bu bağlamda siyasal reklamlar, seçmenleri bilgilendirme, ikna etme ve adayları tanıtma işlevleriyle öne çıkan stratejik araçlar hâline gelmiş ve siyasal aktörler tarafından yaygın biçimde kullanılmaya başlanmıştır. Siyasal reklamların etkili olabilmesi, yalnızca içeriklerine değil, aynı zamanda iletim biçimlerine de bağlıdır. Renk paletleri, müzik seçimleri, giyim tarzı ve insan ilişkilerinin temsili gibi görsel ve işitsel unsurlar, seçmenlerin duygularına hitap ederek bilinçdışı algı mekanizmaları aracılığıyla siyasal tutumlarını etkilemede belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışma, 2024 Türkiye yerel seçimleri sürecinde yayımlanan iki siyasal reklam filmini; Adalet ve Kalkınma Partisi’ne (AK Parti) ait Hatıran Yeter ve Cumhuriyet Halk Partisi’ne (CHP) ait İşimiz Gücümüz Türkiye göstergebilimsel bir yaklaşımla incelemektedir. Öncelikle, reklam, siyasal reklam ve göstergebilim kavramlarına ilişkin bir literatür taramasıyla kuramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Ardından her iki reklam filmi; yapısal bileşenleri, tematik içeriği ve özellikle gösterge-gösteren-gösterilen unsurları ile düz anlam, yan anlam ve mit öğeleri temel alınarak analiz edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu iki siyasal reklam arasındaki göstergebilimsel farklılıkları ortaya koymaktır. Yapılan analizler, her iki partinin siyasal mesajlarını iletirken farklı görsel ve anlamsal stratejiler benimsediğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Göstergebilim
• Yerel seçim
• Reklam filmi
• Medya
• Siyasal reklam
• Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti)
• Cumhuriyet Halk Partisi(CHP)

A Semiotic Analysis of Political Advertising in the 2024 Local Elections: The Cases of the AK Party’s “Your Memory Suffices” and the CHP’s “Our Work, Our Cause is Türkiye”

Öz

Media is a powerful means of communication that plays a critical role in shaping various aspects of individuals’ lives, ranging from everyday practices to political preferences. Especially in the field of political communication, media has become a fundamental platform through which interaction between political actors and voters is established. The rapid technological developments that have taken place since the late 20th century have significantly transformed political discourse strategies and the ways in which politics is conducted. In this context, political advertisements have emerged as strategic tools that stand out for their functions of informing, persuading voters, and promoting candidates, and they have come to be widely used by political actors.The effectiveness of political advertisements depends not only on their content but also on the modes of delivery. Visual and auditory elements such as color palettes, musical choices, clothing styles, and the representation of human relationships play a decisive role in influencing voters’ political attitudes by appealing to emotions and engaging subconscious perception mechanisms.This study analyzes two political advertisement films released during the 2024 local elections—“Hatıran Yeter” by the justice and development party (AK Party) and “İşimiz Gücümüz Türkiye” by the republican people's party (CHP)—using a semiotic approach. First, a theoretical framework is established through a literature review on the concepts of advertising, political advertising, and semiotics. Subsequently, both advertisement films are analyzed based on their structural components, thematic content, and particularly the signifier-signified elements. The primary aim of the study is to reveal the semiotic differences between the two political advertisements in question. The analyses indicate that the two parties adopt distinct visual and semantic strategies in conveying their political messages.

Anahtar Kelimeler

• Semiotics
• Local elections
• Commercial advertisement
• Media
• Political advertisement
• Justice And Development Party (AK Party)
• Republican People's Party (CHP)

Kaynakça

1. Anık, C. (2000). Siyasal ikna. Vadi Yayınları. Ankara.
2. Balcı, Ş., & Bal, E. (2016). 22 Temmuz 2007 Genel Seçimleri’nde AKP ve CHP reklamları: karşılaştırmalı bir analiz. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 33, 5-28.
3. Barthes, R. (1979). Göstergebilim ilkeleri. (B. Vardar ve B. Rifat, Çev.). Kültür Bakanlığı Yayınları. Ankara.
4. Barthes, R. (2015). Yazı ve yorum. (T. Yücel, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
5. Barthes, R. (2017). Görüntünün retoriği, sanat ve müzik. (A. Koş ve Ö. Albayrak, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
6. Batu, M. & Kalaman, S. (2023). İletişim çalışmalarında göstergebilimsel çözümleme yöntemi. Seyidov, İ. (Ed.), İletı̇şı̇m çalışmalarında araştırma yöntem ve teknı̇ğı̇ kullanımı rehberı̇ içinde (ss. 131-151). Ankara: Nobel Yayınevi.
7. Berger, A.A. (2018). Medya çözümleme teknikleri. (N. Pembecioğlu, Çev. Ed). Nobel Yayıncılık. Ankara.
8. Bircan, U. (2015). Saussure’de dı̇l, dı̇lbı̇lı̇m ve göstergebı̇lı̇m. SBARD 13, (25. Bahar 2015/1), 43-66 .

9. Civelek, M.- Türkay, O. (2020). Göstergebilimin kuramsal açıdan incelenmesine yönelik bir araştırma. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 4(3), 771-787.
10. Cömert, N. (2019). Siyasal ikna ve anlam yaratma aracı olarak siyasal reklam. Ö. Kutlu (Der.). Yeni nesil reklamcılık içinde (ss. 281-309). Detay Yayıncılık. s.281-309. Ankara.
11. Çağlar, B. (2012). Bir iletişim biçimi olarak göstergebilim. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 22-34.
12. Dağtaş, B. (2003). Reklamı okumak. Ütopya Yayınevi. Ankara.
13. Deniz, E. (2022). Türk televizyon reklamlarında toplumsal cinsiyet ve kadın stereotipleri bağlamında reklamlar ve tarihsel dönüşümü. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Sivas.
14. Devran, Y. (2003). Siyasal kampanya yönetimi, mesaj, strateji ve taktikler. İstanbul: AND Yayınları.
15. Doğan, A. & Aslantaş, A. G. (2015). Bir ikna yöntemi olarak siyasal reklamlarda millet ve hizmetin temsili. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi 47, 35-52.
16. Doruk, E. K. (2015). İknanın sosyal psikolojisi (Temel kavramlar ve kuramlarıyla). İstanbul: DerinYayınları.
17. Elden M. (2003). Reklam yazarlığı, İletişim Yayınları. Sena Ofset. İstanbul,
18. Fiske, J. (2003). İletişim çalışmalarına giriş. Bilim ve Sanat. Ankara.
19. Gülsoy, T. (1999), Reklam terimleri sözlüğü. Adam Yayınları. İstanbul.
20. Güneş, A. (2012). Çağdaş bir çözümleme yöntemi: Göstergebilim. E-Journal of New World Sciences Academy, 7(2), 31-43.
21. Herrnson, P.S. & Patterson, K.D. (2000). Agenda setting and campaign advertising in congressional elections. J. A. Thurber et al. (Ed.). Crowded airwaves: Campaign advertising in elections içinde (ss. 96‐112). Washington: Brookings Institution Press.
22. İslamoğlu, H. (2002). Siyaset pazarlaması. İstanbul: Beta Basım Yayım.
23. Kaid, L.L. (1981). Political Advertising. Dan D. Nimmo & Keith R. Sanders (Ed.). Handbook of political communication içinde (ss.249‐271). Beverly Hills: Sage Publications..
24. Karpat, I. (1999). Bankacılık sektöründen örneklerle kurumsal reklam. İstanbul: Yayınevi Yayıncılık.
25. Kıran, A. E., (2009). Çağdaş bir düşünme biçimi olarak göstergebilim. Dilbilim, 22, 1-16.
26. Maigret, E. (2003). “De la Sémiologie à la Pragmatique”. (Göstergebilimden Edimbilime). Sociologie de la communication et des médias. s. 113-126. Paris.Armand Colin Yayınları. (Çev) Yapar Gönenç, A. (2012). İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 26: 37-49.
27. Odabaşı, Y. & Oyman, M. (2002) Pazarlama iletişimi yönetimi. İstanbul: MediaCat Yayınları.
28. Özkan, A. (2014). Reklam yönetimi. İstanbul: İTO Yayınları.
29. Özsoy, O. (2009). Seçim kazandıran siyasal iletişim. İstanbul: Pozitif Yayınları.
30. Parsa, A. & Olgundeniz, S.S. (2014). İletişimde göstergebilim ve anlamlandırma sürecini örneklerle değerlendirme. A. Can (Ed.), İletişim araştırmalarında göstergebilim içinde (ss. 89-109).Ankara: Literatürk Yayınları.
31. Rifat, M. (2009). Göstergebilimin ABC’si. Say Yayınları. İstanbul.
32. Saussure, F.D. (1998). Genel dilbilim dersleri. Multilingual Yayınları. İstanbul.
33. Sezer, N., & Sert, N. Y. (2014). Tv kamu spotu reklamlarının medya okuryazarlığı çerçevesinde kullanılması: Çocuk ve medya hareketi tv kamu spotu reklamının göstergebilimsel çözümlenmesi. A. Güneş (Ed.). İletişim araştırmalarında göstergebilim/yazınsaldan görsele anlam arayışı. içinde (ss. 11-47). Konya: Literatürk Academia.
34. Taşçıoğlu, R. (2009). Siyasetin teknikleşmesi bağlamında türkiye’de siyasal reklamcılık. A. Özkan (Ed.). Siyasetin iletişimi içinde (ss. 271-308). İstanbul: Tasam Yayınları.
35. Uztuğ, F. (2004). Siyasal iletişim yönetimi. İstanbul: Media Cat Yayınları.
36. Yıldız, Ö. E. (2015). Reklam ve ikna. İstanbul: Kriter Yayınevi.
37. Yüksel, A. H, (1994) İkna edici iletişim. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Sağlık ve Bilimsel Araştırma Çalışmaları Vakfı Yayınları.