An Examination of University Students' Career Decision-Making Competence in Terms of Certain Variables Ali TOSUN

Öz

The aim of this research is to examine the career decision-making competencies of university students in terms of various demographic and educational variables. To determine the direction and strength of the relationships between the variables, a correlation-based research design was established, utilizing Pearson correlation analysis, regression analysis, and t-tests during the data analysis process. Designed in accordance with quantitative research methodology, the study collected data from 1,158 participants using a survey technique. The findings reveal that students' career decision-making competencies are at a moderate to high level and exhibit a multidimensional structure. Specifically, students who received career planning training scored higher across all sub-dimensions, demonstrating that structured career education strengthens self-efficacy and decision-making processes. While educational level accounts for certain differences, the gender factor was found to have only a limited effect. The results highlight that the career decision-making process is shaped by educational interventions as well as individual characteristics, emphasizing the vital role of systematic career development programs in universities. In this regard, the study indicates that the career phenomenon should be evaluated not only through an individual lens but also in conjunction with broader structural factors, offering theoretical and practical contributions to career development policies in education, human resources management, and public administration. Within this framework, applied, holistic, and early-stage career education emerge as key recommendations of the study.

Anahtar Kelimeler

• Career
• Career decision-making competence
• Management
• Public administration

Üniversite Öğrencilerinin Kariyer Kararı Verme Yetkinliğinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

Araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin kariyer kararı verme yetkinliklerinin demografik ve eğitimsel değişkenler açısından incelemektir. Değişkenler arasındaki ilişkilerin yönünü ve düzeyini belirlemek amacıyla korelasyon temelli bir araştırma modeli oluşturulmuş; analiz sürecinde Pearson korelasyon analizi, regresyon analizi ve t-testi kullanılmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemine uygun olarak tasarlanmış ve veri toplama sürecinde anket tekniğinden yararlanılarak 1158 kişiye ulaşılmıştır. Bulgular, öğrencilerin kariyer kararı verme yetkinliğinin orta/üst düzeyde olduğunu ve çok boyutlu bir yapı ortaya koyduğunu göstermektedir. Özellikle kariyer planlama eğitimi alan öğrencilerin tüm alt boyutlarda daha yüksek puanlara sahip olması, yapılandırılmış kariyer eğitiminin öz-yeterlik ve karar verme süreçlerini güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Eğitim düzeyi bazı farklılaşmalara işaret ederken, cinsiyet faktörünün sınırlı etkisi ön plana çıkmaktadır. Sonuçlar, kariyer karar verme sürecinin bireysel özellikler kadar eğitimsel müdahalelerle de şekillendiğini ve üniversitelerde sistematik kariyer gelişim programlarının önemini vurgulamaktadır. Bu yönüyle çalışma, kariyer olgusunun yalnızca bireysel değil, aynı zamanda farklı unsurlarla ele alınması gerektiğine işaret etmekte; gerek eğitim boyutunda gerekse de insan kaynakları yönetimi ve kamu yönetimi alanlarında kariyer geliştirme politikalarına kuramsal ve uygulamaya dönük katkılar sunmaktadır. Bu çerçevede uygulamalı, bütüncül ve erken dönem kariyer eğitimi çalışmanın önerileri olarak ön plana çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kariyer
• Kariyer kararı verme yetkinliği
• Yönetim
• Kamu yönetimi

Kaynakça

1. Acar, R., ve Özdaşlı, K. (2017). Bireysel kariyer planlama yapmanın öğrencinin başarısı üzerindeki etkisi: SBMYO öğrenci üzerine bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Social Sciences Institute, 9(21), 301-314.
2. Adıgüzel, Y. (2009). Shein’in kariyer çapaları perspektifinde Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF öğrencilerinin kariyer değerlerine ilişkin bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 277-292.
3. Ak, S., Araboğa, Y., ve Eban, F. (2025). Psikolojik dayanıklılığın kariyer uyum yeteneklerine etkisinde bireysel yenilikçiliğin aracı rolü: Turizm öğrencileri örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(85), 355-379.
4. Aşık, G., ve Akgül, H. (2022). Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri, kariyer kararında ailenin etkisi ve kariyer kararı verme yetkinlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 192-212.
5. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman and Company.
6. Betz, N. E., ve Luzzo, D. A. (2000). Career assessment and the career decision making self-efficacy Scale. Journal of Career Assessment, 4, 413-428.
7. Cattell, R. (1978). The Scientific Use of Factor Analysis. New York: Plenum.
8. Çetin Aydın, G., ve Özer, K . (2025). İnsan kaynaklarında eğitim-geliştirme ve yetenek yönetimi. Çetin Aydın, G., ve Özer, K. (Ed.) İnsan kaynakları yönetimi içinde (ss. 75-89). Yaz Yayınları.

9. Çoban Kumbalı, H. (2024). The effect of digitalization on human resource management practices: A bibliometric analysis. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 46(3), 621-642.
10. Çokluk, Ö., Şekerci, G., ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi.
11. Demircioğlu, H., Özdemir, Ö., Özben, H., ve Yılmaz, E. (2023). Günümüz öğrencilerinde kariyer kararı öz-yeterliği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(2), 326-358.
12. Dursun, A., ve Kara, A. (2019). Ortaöğretim öğrencilerinde kariyer karar verme güçlüklerinin yordayıcısı olarak kariyer kararı yetkinlik beklentisi ve kariyer seçiminde aile etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 17(1), 39-55.
13. Eryılmaz A., ve Mutlu, T. (2017). Yaşam boyu gelişim yaklaşımı perspektifinden kariyer gelişimi ve ruh sağlığı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(2), 227-249.
14. Everitt, B. (1975). Multivariate Analysis: The Need for Data, and Other Problems. British Journal of Psychiatry, 126, 237-240.
15. George, D., ve Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference. Pearson.
16. Gökçe, A. (2025). İnsan kaynakları yönetimine genel bakış. Çetin Aydın, G., ve Özer, K. (Ed..), İnsan kaynakları yönetimi içinde (ss. 1-19). Yaz Yayınları.
17. Gül, H., Maksüdünov, A., Yamaltdinova, A., ve Abdildaev, M. (2019). Öğrencilerin demografik özelliklerinin kariyer uyumluluğu ve iyimserliği ile ilişkisi: Kırgızistan örneği. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 21(36), 34-46.
18. Güldü, Ö., ve Ersoy Kart, M. (2017). Kariyer planlama sürecinde kariyer engelleri ve kariyer geleceği algılarının rolü. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 72(2), 377-400.
19. Hair, J. F., Jr., Black, W. C., Babin, B. J., ve Anderson, R. E. (2009). Multivariate Data Analysis (7th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall.
20. İrmiş, A., ve Bayrak, S. (2001). İnsan kaynakları yönetimi açısından kariyer yönetimi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 1(1-2), 177-186.
21. Kapusızoğlu, M., Şengün, H., ve Boz Çelebi, F. (2017). İIktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik beklentileri: Bayburt Üniversitesi örneği. International Journal of Academic Value Studies, 3(14), 129-143.
22. Kass, R. A., ve Tinsley, H. A. (1979). Factor Analysis. Journal of Leisure Research, 11, 120-138.
23. Kirazcı, F., ve Büyükgöze Kavas, A. (2021). Çalışma iradesinde kariyer kararı öz-yetkinliğinin ve kariyer karar verme belirsizliğine toleransın rolü. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(4), 1071-1088.
24. Kline, R. B. (2011). Principle and practice of structural equation modelling. (3th ed.). New York: The Guilford Press.
25. Özkoç, H. H., Marangoz, M., ve Aydın, A. E. (2018). Öğrencilerin kariyer alternatiflerini etkileyen faktörler ve girişimcilik eğitimi. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(1), 98-119.
26. Öztemel, K. (2012). Kariyer kararsızlığı ile mesleki karar verme öz yetkinlik ve kontrol odağı arasındaki ilişkiler. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(2), 459-477.
27. Öztürk, F., ve Çiçek, H. (2025). Lisansüstü eğitim gören öğrencilerin kariyer kararlılığı ve öz yeterliliklerinin kariyer kaygısı üzerine etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(2), 539-552.
28. Pallant, J. (2007). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using SPSS for Windows (Version 12). New York: Open University Press.
29. Schumacker, R. E., ve Lomax, R.G. (2015). A beginner’s guide to structural equation modeling. Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
30. Stevens, J. (2009). Applied Multivariate Statistics for the Social Sciences, (5th Edition). Routledge Academic.
31. Super, D. E. (1957). The psychology of careers. Harper & Row.
32. Şahin, S., Özaydın, S., ve Siyez, M. D. (2019). Yetişkin kariyer endişeleri ölçeği kısa formu: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 166-193.
33. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
34. Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2018). Using multivariate statistics, (7th Edition). Pearson Education: Boston.
35. Tekin, Ö. F. (2023). Kamu yönetiminin güncel ilkeleri ve politika transferlerine etkileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(76), 94-112.
36. Ulaş Kılıç, Ö. (2018). Üniversite son sınıf öğrencilerinin kariyer kararı verme yetkinliği düzeylerini etkileyen değişkenler. OPUS International Journal of Society Researches, 9(16), 248-275.
37. Ulaş, Ö., ve Yıldırım, İ. (2016). Kariyer kararı verme yetkinliği ölçeği’nin geliştirilmesi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 6(45), 77-90.
38. Ünal, Ö. F. (2012). Temel yetkinliklerin belirlenmesine yönelik süreç ve model önerisi (Vaka çalışması). Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(2), 185-205.
39. Woodd, M. (2000). The move towards a different career pattern: are women better prepared than men for a modern career?. Career Development International, 5(2), 99-105.