Denizde Müsadere, Karada Diplomasi: ABD–Venezuela Geriliminde ‘Gölge Filo’ Operasyonları, El Koyma Emri, Blokaj Söylemi ve Deniz Hukuku
Öz
Bu makale, ABD’nin Aralık 2025’te Venezuela açıklarında Venezuela petrolü taşıdığı belirtilen tankerleri durdurup el koymasını uluslararası hukuk ve yaptırım uygulaması çerçevesinde analiz etmektedir. Müdahalenin ABD’de bir federal hâkim tarafından verilen seizure warrant’a dayanması, iç hukuk bakımından müsadere gerekçesi sunmakla birlikte yüksek denizlerde gerçekleştirilen fiilî el koymanın uluslararası meşruiyetini kendiliğinden sağlamaz. Operasyonlar, ABD yaptırımlarını ihlal ettiği iddia edilen petrol taşımacılığına karşı yürütülmüş ve bazı gemilerin sahte bayrak kullanımı veya “karanlık filo” faaliyetleriyle bağlantılı olduğu öne sürülmüştür. Buna karşılık Venezuela ve bazı devletler müdahaleleri korsanlık veya uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirmiştir. Çalışma; bayrak devleti yetkisi, serbest seyrüsefer, müdahale etmeme ve zor kullanma yasağı gibi temel normlar bağlamında yetki çatışmasını incelemektedir. Ayrıca yaptırımların sınır aşan uygulanması, üçüncü devletlerin hakları ve usul güvenceleri bakımından ortaya çıkan boşlukları değerlendirir. Sonuç olarak denizde yaptırım icrasının açık yetki, orantılılık ve şeffaflıkla sınırlandırılmadığı durumlarda fiilî abluka algısı yaratabileceği ve diplomatik gerilimi tırmandırabileceği ileri sürülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Boyle, A. (2021, June 10). Checking the President’s sanctions powers: A proposal to reform the International Emergency Economic Powers Act. Brennan Center for Justice. Retrieved from https://www.brennancenter.org/our-work/policy-solutions/checking-presidents-sanctions-powers Erişim Tarihi: 19.12.2025
- Doyle, C. (2015). Crime and forfeiture: In short (CRS Report No. RS22005). Congressional Research Service. Retrieved from https://www.congress.gov/crs_external_products/RS/PDF/RS22005/RS22005.8.pdf Erişim Tarihi: 10.11.2025.
- Doyle, C. (2015, January 22). Crime and forfeiture: In short (RS22005). Congressional Research Service. Retrieved from https://www.congress.gov/crs_external_products/RS/PDF/RS22005/RS22005.8.pdf Erişim Tarihi: 18.12.2025
- European Parliament. (2020). Extraterritorial sanctions on trade and investments and European responses. Policy Department, Directorate-General for External Policies. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2020/653618/EXPO_STU%282020%29653618_EN.pdf Erişim Tarihi: 12.12.2025.
- European Parliamentary Research Service. (2024). Russia’s “shadow fleet”: Bringing the threat to light (Briefing). European Parliament. Retrieved from https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2024/766242/EPRS_BRI%282024%29766242_EN.pdf Erişim Tarihi: 10.11.2025.
- Financial Times. (2025). US steps up blockade of Venezuela by seeking to board third oil tanker. Financial Times. Retrieved from https://www.ft.com/content/4bdc644b-a756-4434-83e1-9591dbe38249 Erişim Tarihi: 22.12.2025
- Frittelli, J. (2024). The global oil tanker market: An overview as it relates to sanctions (CRS Report No. R47962, Version 1). Congressional Research Service. https://www.congress.gov/crs_external_products/R/PDF/R47962/R47962.1.pdf Erişim Tarihi: 09.12.2025.
- International Law Commission. (2001). Draft articles on responsibility of States for internationally wrongful acts, with commentaries. United Nations. https://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/commentaries/9_6_2001.pdf Erişim Tarihi: 19.12.2025.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası İlişkiler (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
29 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
1 Şubat 2026
Kabul Tarihi
27 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 90