E-Devlet ve Demokratik Bütçeleme: Dijital Dönüşüm Perspektifinden Bir Değerlendirme

Öz

Dijitalleşme, kamu hizmetlerinin sunumunda verimlilik ve hızı artırmakla birlikte aynı zamanda kamu politikalarının daha şeffaf, hesap verebilir ve katılımcı biçimde yürütülmesini mümkün kılmaktadır. E-devlet, e-demokrasi ve e-katılımcı bütçeleme gibi dijital araçlar, yönetişim süreçlerinde vatandaşların etkinliğini artırmakta ve kamusal karar alma mekanizmalarının demokratikleşmesine katkı sağlamaktadır. Çalışmanın amacı, e-devlet uygulamaları ve dijital kamu hizmetlerinin demokratik bütçeleme süreçleri üzerindeki etkilerini kamu maliyesi perspektifinden değerlendirmektir. Bu kapsamda çalışmada, dijital teknolojilerin bütçe süreçlerinde şeffaflığı ve katılımcılığı artırdığı, demokrasi ve hesap verilebilirliği güçlendirdiği, bazı bütçe belgelerinin şeffaflığı konusunda iyileştirmeye ihtiyaç duyulduğu ve katılımcı bütçe uygulamalarının artırılması konusunda düzenlemeye ihtiyaç duyulduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Demokratik Bütçe
• E-Devlet
• E-Bütçe

E-Government and Democratic Budgeting: An Assessment from a Digital Transformation Perspective

Öz

Digitalization not only increases the efficiency and speed of public service delivery but also enables public policies to be implemented in a more transparent, accountable, and participatory manner. Digital tools such as e-government, e-democracy, and e-participatory budgeting enhance citizen engagement in governance processes and contribute to the democratization of public decision-making mechanisms. The aim of this study is to evaluate the effects of e-government applications and digital public services on democratic budgeting processes from a public finance perspective. In this context, the study concludes that digital technologies enhance transparency and participation in budget processes, strengthen democracy and accountability, while also identifying the need for improvement in the transparency of certain budget documents and the necessity for regulation to increase participatory budgeting practices.

Anahtar Kelimeler

• Democratic Budget
• E-Government
• E-Budget

Kaynakça

1. Akçaöz, M., ve Akçaöz, V. (2023). Kamu yönetiminde dijitalleşme ve Türkiye’deki dijital devlet uygulamaları. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences. 9(69), 3648-3660.
2. Alçin Şahintürk, D. ve Çelebi, A. K. (2021). Dijital (yeni) ekonomi: yarattığı fırsat ve tehditler. A. K. Çelebi ve B. Kovancılar (Ed). Dijital Devlet içinde (s. 45-73). Gazi Kitabevi.
3. Alfaro, C., Javier, G., ve Rios, J. (2010). From participatory to e-participatory budgets. e-democracy: a group decision and negotiation perspective. Springer, 5, 283-299.
4. Allegretti, G. ve Koçdemir, M. (2021). Katılımcı bütçeleme uygulamaları: Türkiye ve Portekiz deneyimlerinin karşılaştırılması. Sayıştay Dergisi, 32(123), 107-139.
5. Alt, J. E., ve Lassen, D. D. (2006). Fiscal transparency, political parties, and debt in OECD countries. European economic review, 50(6), 1403-1439.
6. Altıngöz Zarplı, S. (2022). Kamu bütçelemesinde yeni bir yaklaşım olarak katılımcı bütçeleme: Türkiye’de belediyelere yönelik bir araştırma. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(43), 1069-1088.
7. Antalya Muratpaşa Belediyesi, Komşu Meclisi,https://komsumeclisi.com/anasayfa, 8 Nisan 2025
8. Bağlı, M. S. (2012). Parlamentoların bütçe sürecindeki rolünü değiştiren dinamikler. Maliye Dergisi, 163, 505-538.

9. Balcı, A. (2003). Kamu yönetiminde hesap verebilirlik anlayışı. Balcı. A., Nohutçu,A., Öztürk NK ve Coşkun, B. (Ed), Kamu yönetiminde çağdaş yaklaşımlar içinde (s. 116-133). Seçkin Yayınevi.
10. Bassoli, M. (2012). Participatory budgeting in Italy: An analysis of (almost democratic) participatory governance arrangements. International Journal of Urban and Regional Research, 36(6), 1183-1203.
11. Belediye Kanunu (Kanun No. 5393). Resmî Gazete (13 Temmuz 2005, Sayı: 25874).
12. Boesch, H. (2008). Kamu parasının kullanılmasında aktif parlamento denetimi: bazı Avrupa deneyimler. Bütçe sürecinde parlamentonun değişen rolü. Uluslararası Sempozyum (Ekim, 8-9), Afyonkarahisar, Türkiye.
13. Bulut, Ö. A. (2021). Tarihsel süreçte devletin dönüşümü: analog devlet, e- devlet, dijital devlet. A. K. Çelebi, ve B. Kovancılar (Ed). Dijital devlet içinde ( s. 75-105). Gazi Kitabevi.
14. Bursalıoğlu, A. S. ve Sakınç, S. (2014). Bütçelemede demokratik bir değişim: katılımcı bütçeleme. Electronic Journal Of Vocational Colleges, 1, 1-10.
15. Clift, S. L. (2004). E-government and democracy: representation and citizen engagement in the information age. Publicus.net.
16. Council of Europe (2009). E-Democracy: Who Dares? Forum for the Future of Democracy 2008 Session. Council of Europe Publishing.
17. Çankaya Kurnaz, S. (2024). Türkiye’nin e-devlet olgunluk düzeyi: BM e-devlet gelişmişlik endeksi üzerinden bir değerlendirme. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(Özel Sayı),1417-1449.
18. Çeliksoy, E., ve Akça, A. (2024). Türkiye’de kamu yönetiminde yaşanan dijital dönüşüm süreci. ÇAKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 445-486.
19. Dahl, R. A. (2017). Demokrasi üzerine. B. Kadıoğlu (çev.), Phoenix Yayınevi.
20. Demirel, D. (2013). Hesap verebilirlikte denetimin yeni rolü. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 361-378.
21. Demirkılıç, Y., ve Topal, M. H. (2024). Yenilikçi Bir Yaklaşım Olarak E-Katılımcı Bütçeleme. Maliye Çalışmaları Dergisi, (72), 127-149.
22. Djeffal, C., Siewert, M.B ve Wurster, S. (2022) Role of the state and responsibility in governing artificial intelligence: a comparative analysis of AI strategies, Journal of European Public Policy, 29:11, 1799-1821
23. Eken, M. (2005). Yönetimde şeffaflık: teori- uygulama. Sakarya Kitabevi
24. Ellis, C. J., ve Fender, J. (2006). Corruption and transparency in a growth model. International Tax and Public Finance, 13, 115-149.
25. Emil, M.F., Yılmaz, H.H., Kerimoğlu, B. (2012). Yerel Yönetimler Maliyesi, Ankara: Mali Hizmet Yayınları
26. Emmanson, M., ve Ajayi, F. (2021). Effects of public sector entities reform on transparency and accountability in Nigeria between year 2015-2020. SSRN.
27. Engin, R. (2022). Bütçe şeffaflığı ve Türkiye: açık bütçe endeksi üzerinden bir değerlendirme. Sayıştay Dergisi, 33(126), 443-471.
28. Eryılmaz, B. ve Biricikoğlu, H. (2011). Kamu yönetiminde hesap verebilirlik ve etik. İş Ahlakı Dergisi, 4(7), 19-45.
29. Finkelstein, N. D. (2000). Introduction: transparency in public policy. N. D. Finkelstein (Ed.), Transparency in Public Policy: Great Britain and the United States içinde (s. 1-9). Palgrave Macmillan UK.
30. Gibson, J. P., Krimmer, R., Teague, V., ve Pomares, J. (2016). A review of e-voting: The past, present and future. Annals of Telecommunications, 71(7), 279-286.
31. Global Initiative for Fiscal Transparency (GIFT). https://fiscaltransparency.net/about/, Erişim Tarihi: 7 Nisan 2026
32. Goldfrank, B. (2011). Deepening local democracy in Latin America: participation, decentralization, and the left. Penn State Press.
33. IBP (2022). Open Budget Survey 2021. 8th Edition. https://internationalbudget.org/wp-content/uploads/Open-budget-survey-2021-1.pdf, Erişim Tarihi: 20 Haziran 2025
34. IBP, Open Budget Survey 2025. https://internationalbudget.org/open-budget-survey/2025-western-balkans-turkiye, Erişim Tarihi: 7 Nisan 2026
35. İstanbul Kent Konseyi (İKK) (2022). Bütçe İzleme ve Değerlendirme Raporu. İstanbul.
36. İzmir Büyükşehir Belediyesi (2024). 2025-2029 Stratejik Planı, https://www.izmir.bel.tr/CKYuklenen/image/Stratejik_Plan/20252029%20Stratejik%20Plan%C4%B1_web.pdf
37. International Budget Partnership (IBP), https://internationalbudget.org/open-budget-survey/download, Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
38. Jashari, M. ve Pepaj, I. (2018). The role of the principle of transparency and accountability in public administration. Acta Universitatis Danubius, 10(1), 60-69.
39. Kaplan, R. (2012). Türk kamu harcama yönetiminde hesap verme sorumluluğu. T.C. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yayını.
40. Karasoy, H., ve Babaoğlu, P. (2020). Türkiye’de elektronik devletten dijital devlete doğru. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23),115-134.
41. Kayalıdere, G. ve Mastar Özcan, P. (2023). Dijitalleşmenin katılımcı bütçelemeye yansımaları. A. Özen (Ed.). Dijital dönüşüm ve değişen uygulamalar içinde (s. 367-387). Efe Akademi Yayınları.
42. Kersting, N., ve Baldersheim, H. (2004). Electronic voting and democratic issues: An introduction. Electronic voting and democracy: A comparative analysis içinde. (pp. 3-19) Palgrave Macmillan UK.
43. Keyifli, N. (2019). E-devletin yolsuzluğu azaltıcı etkisi: ampirik bir analiz. Küresel İktisat ve İşletme Çalışmaları Dergisi, 8(16), 196-206.
44. Kırılmaz M. ve Atak, F. (2015). Kamu mali yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirlik araçları: faaliyet raporları. Ombudsman Akademik Dergisi, 2(3), 189-217.
45. Kopits, G. ve Craig, J. (1998). Transparency in government operations. Internatıonal Monetary Fund.
46. Lee, C. (2023). Strategic policies for digital economic transformation. Journal of Southeast Asian Economies, 40(1), 32-63.
47. Lijphart, A., ve Demokrasiler, Ç. (1989). Yirmi bir ülkede çoğunlukçu ve oydaşmacı yönetim örüntüleri. Çev. E. Özbudun ve E. Onulduran. Yetkin Yayınları.
48. Lasulaitis, S., Nebot, C. P., Silva, E. C., ve Sampaio, R. C. (2019). Interactivity And Policy Cycle Within Electronic Participatory Budgeting: A Comparative Analysis. Journal of Public Administration, 53(6), 1091-1115.
49. Macintosh, A. (2004). Characterizing e-participation in policy-making. 37th Annual Hawaii International Conference on System Sciences. IEEE.USA.
50. Mærøe, A. R., Norta, A., Tsap, V., ve Pappel, I. (2021). Increasing citizen participation in e-participatory budgeting processes. Journal of Information Technology Politics, 18(2), 125-147.
51. Marquetti, A., Schonerwald da Silva, C. E., ve Campbell, A. (2012). Participatory economic democracy in action: participatory budgeting in Porto Alegre, 1989-2004. Review of Radical Political Economics, 44(1), 62-81.
52. Moreira, A. M., Moller, M., Gerhardt, G., ve Ladner, A. (2009). E-society and e-democracy. eGovernment Symposium. Switzerland.
53. Narin, E. (2009). Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarındaki e-bütçe uygulamasına ilişkin uzman görüşlerinin değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
54. Natsira, M., Yamin, N. N., Moh, F., Jamaluddina and Rizaldia, S. (2023). Electronic participatory budgeting, budget emphasis, and job tension: Implications for managerial performance. International Journal of Data and Network Science, 7, 1463-1470.
55. OECD Government at a Glance 2019: Erişim Adresi: https://www.oecd.org/en/publications/government-at-a-glance-2019_8ccf5c38-en/full-report.html
56. OECD (2003). Public sector transparency and the international investor. OECD Publishing.
57. OECD (2017). Budget transparency toolkit: Practical steps for supporting openness, integrity, and accountability in public financial management. Paris: OECD Publishing.
58. OECD. (2019). Measuring the digital transformation: a roadmap for the future. OECD Publishing.
59. OECD. (2025). Recommendation of the council on digital government strategies. OECD Paris.
60. Özen, A., Yaşa, A. A., ve Demirhan, H. (2016). Katılımcı bütçeleme anlayışı çerçevesinde İzmir Büyükşehir Belediyesinin 2015-2019 stratejik planının değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1296-1310.
61. Özer, M. A. (2017). Yönetişimden dijital yönetişime: paradigma değişiminin teknolojik boyutu. Hak-İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 5(16), 457-479.
62. Peixoto, T. (2009). Beyond theory: E-participatory budgeting and its promises for eParticipation.
63. Papyshev, G ve Yarime, M. (2023) The state’s role in governing artificial intelligence: development, control, and promotion through national strategies, Policy Design and Practice, 6:1, 79-102,
64. Reinsalu, K. (2010). Handbook on eDemocracy, the EPACE theme publication.
65. Rodean, N. (2011). Participatory democracy: mechanism of better regulation in Europe. Acta Universitatis Danubius. Juridica, 7(2), 31-46.
66. Rosendorff, B. P. (2004). Democracy and the supply of transparency. In annual meeting of the International Studies Association in Montreal, Quebec, Canada.
67. Sandalcı, İ. (2025). Bütçe okuryazarlığı alan araştırması. N. Yamak ve B.Tanrıöver (Ed.), İktı̇sadı̇ ve İdarı̇ Bı̇lı̇mlerde Araştırma, Yöntem ve Analı̇z -II içinde, (s. 99-114) Livre de Lyon.
68. Schumpeter, J. A. (2003). Capitalism, socialism and democracy. Routledge. London-New York.
69. Sintomer, Y., Herzberg, C., Röcke, A., ve Allegretti, G. (2012). Transnational models of citizen participation: the case of participatory budgeting. Journal of Deliberative Democracy, 8(2),1-32.
70. Spirakis, G., Spiraki C., Nikolopoulos, K. (2010). The impact of electronic government on democracy: e-democracy through e-participation. Electronic Government an International Journal, 7(1), 75-88.
71. Steccolini, I. (2004). Is the annual report an accountability medium? Empirical ınvestigation into Italian local governments. Financial accountability ve Management, 20(3), 327-350.
72. Şahin, A., ve Örselli, E. (2003). E-devlet anlayışı sürecinde Türkiye. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensititü Dergisi, (9), 343-356.
73. Şamdan, Y. (2023). Türk kamu yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirlik. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(3), 926-942.
74. Taner, A. (2012). Kamu yönetiminde yeniden yapılanma arayışları ve hesap verme sorumluluğuna etkileri. Sayıştay Dergisi, 85,27-47.
75. Tanrıverdi, A. (2021). Yapay zekanın kamu hizmetinin sunumuna etkileri. Adalet Dergisi, 66, 293-314.
76. TEPAV (2007). İyi Yönetişim İçin Örnek Bir Model: Katılımcı Bütçe. Yönetişim Etüdleri Programı.
77. Türedi, F. (2019). Elektronik devletten akıllı devlete dönüşüm. Karaman: T.C. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.( Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi)
78. Türkyılmaz, S. (2024). Dijital dönüşümün işletmeler üzerindeki etkisi. İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 276-297.
79. Uluslararası Bütçe Ortaklığı (IBP) – Open Budget Survey 2023 Erişim adresi: https://internationalbudget.org/open-budget-survey/country-resultsinternationalbudget.org+2internationalbudget.org+2internationalbudget.org+2
80. United Nations. (2022). E-Government Survey 2022: The future of digital government, New York: United Nations.
81. United Nations. (2024). E-government development index (EGDI), https://datafinder.qog.gu.se/dataset/egov
82. United Nations. (2024). E-government survey 2024. New York: United Nations.
83. United Nations (UN), E-Government Knowledgebase, https://publicadministration.un.org/egovkb/en-us/Data/Country-Information/id/176-Trkiye, Erişim Tarihi: 26.03.2026
84. Valle-Cruz, D., Ruvalcaba-Gomez, E.A., Sandoval-Almazan, R. ve Criado, J.I. (2019). A Review of Artificial Intelligence in Government and its Potential from a Public Policy Perspective. In dg.o 2019: 20th Annual International Conference on Digital Government Research (dg.o 2019), June 18-20, 2019, Dubai, United Arab Emirates. ACM, New York, NY, USA, 9 pages.
85. Verba, S., ve Nie, N. H. (1972). Participation in America: political democracy and social equality. Harper ve Row. New York.
86. Wampler, B. (2010). The diffusion of Brazil’s participatory budgeting: should ‘best practices’ be promoted. International Budget Partnership.
87. X.P. Coelho, L., (2013). Participartory budgeting in South America and Europe: A social inclusion perspective. X.P. Coelho, L., Marques, L. M. S., ve Murguia, R. O. (Ed.). Mundus Urbano:(Re) thinking urban development içinde (ss. 73-84). Frank ve Timme GmbH.
88. Yılmaz, H. H. ve Biçer, M. (2010). Parlamentonun bütçe hakkını etkin kullanımının yeni bütçe sistemi çerçevesinde değerlendirilmesi. Maliye Dergisi, 158, 9-28.