Türkiye’de Yeni Anayasa Tartışmaları: TBMM’nin 27. Yasama Dönemi Üzerine Bir İçerik Analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de yeni anayasa ve anayasa değişikliği tartışmalarını TBMM’nin 27. Yasama Dönemi (2018-2023) Genel Kurul tutanakları üzerinden incelemektedir. Araştırma, yeni anayasa söylemlerinin hangi kavramsal çerçeveler içinde kurulduğunu, bu kavramların hangi gerekçelerle temellendirildiğini ve partiler arasında paylaşılan kavramların benzer bir anayasal anlam üretip üretmediğini analiz etmektedir. Veri seti, “anayasa”, “yeni anayasa” ve “anayasa değişikliği” ifadelerini içeren 618 konuşmadan oluşmaktadır. Veriler, yorumlayıcı nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiş ve MAXQDA 24 aracılığıyla sistematik biçimde kodlanmıştır. Bulgular, anayasa tartışmalarının tek bir anayasal proje etrafında birleşmediğini; bunun yerine denge-denetim, mevcut hükümet sisteminin tahkimi, anayasa yapım süreci ve meşruiyeti ile hak güvenceleri ve yurttaşlık olmak üzere dört temel söylem alanında ayrıştığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, ortak bir normatif dilin varlığının tek başına ortak bir normatif içerik üretmeye yetmediğini; paylaşılan anayasal kavramların parlamenter düzeyde uzlaşıdan çok rekabet hâlindeki siyasal tasavvurların meşrulaştırılmasına hizmet ettiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Siyasal kurumlar
• Anayasa tartışmaları
• Parlamenter söylem
• TBMM 27. Yasama Dönemi

New Constitution Debates in Türkiye: A Content Analysis of the 27th Legislative Term of the Grand National Assembly of Türkiye

Öz

This study examines debates on a new constitution and constitutional amendments in Türkiye based on the plenary proceedings of the Grand National Assembly of Türkiye (GNAT) during its 27th Legislative Term (2018-2023). It analyzes the conceptual frameworks through which discourses on a new constitution are constructed, the justificatory grounds on which these concepts are based, and whether the use of shared concepts across political parties generates a similar constitutional meaning. The dataset consists of 618 parliamentary speeches containing the terms “constitution,” “new constitution,” and “constitutional amendment.” The data are analyzed through interpretive qualitative content analysis and systematically coded using MAXQDA 24. The findings show that constitutional debates do not converge around a single constitutional project; instead, they diverge across four main discursive domains: checks and balances, the consolidation of the current governmental system, the process and legitimacy of constitution-making, and rights, citizenship, and guarantees. The study concludes that the presence of a common normative language is not sufficient in itself to produce a common normative content; rather, shared constitutional concepts function at the parliamentary level less as a basis for consensus and more as instruments for legitimizing competing political imaginaries.

Anahtar Kelimeler

• Political institutions
• Constitutional debates
• Parliamentary discourse
• 27th Legislative Term of the Grand National Assembly of Türkiye

Kaynakça

1. 4121 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının başlangıç metni ve bazı maddelerinin değiştirilmesine dair kanun. (1995, 26 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 22355).
2. 4709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının bazı maddelerinin değiştirilmesi hakkında kanun. (2001, 17 Ekim). Resmî Gazete (Sayı: 24556, Mükerrer). https://www.resmigazete.gov.tr/.
3. 5678 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının bazı maddelerinde değişiklik yapılması hakkında kanun. (2007, 16 Haziran). Resmî Gazete (Sayı: 26554). https://www.tbmm.gov.tr/files/anayasa/docs/1982/1982-14/14-degisiklik.pdf.
4. 6718 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında değişiklik yapılmasına dair kanun. (2016, 8 Haziran). Resmî Gazete (Sayı: 29736). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/06/20160608-1.htm.
5. 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında değişiklik yapılmasına dair kanun. (2017, 11 Şubat). Resmî Gazete (Sayı: 29976). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/02/20170211-1.htm.
6. Aydın, Ö. (2025). Türkiye’de anayasal kimliğin inşası ve dönüşümü. Filiz Kitabevi.
7. Chong, D., & Druckman, J. N. (2007). Framing theory. Annual Review of Political Science, 10, 103-126.
8. Collier, D., Hidalgo, F. D., & Maciuceanu, A. O. (2006). Essentially contested concepts: Debates and applications. Journal of Political Ideologies, 11(3), 211-246.

9. Connolly, W. E. (1993). The terms of political discourse. Princeton University Press.
10. Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51-58.
11. Gallie, W. B. (1956). Essentially contested concepts. Proceedings of the Aristotelian Society, 56, 167-198.
12. Gamson, W. A., & Modigliani, A. (1989). Media discourse and public opinion on nuclear power: A constructionist approach. American Journal of Sociology, 95(1), 1-37.
13. Goffman, E. (1974). Frame analysis: An essay on the organization of experience. Harper & Row.
14. Gözler, K. (2018). Türk anayasa hukuku (7. baskı). Ekin Basım Yayım Dağıtım.
15. Gözler, K. (2021). Elveda anayasa (4. baskı). Ekin Yayınevi.
16. Özbudun, E. (1995). Türk anayasa hukuku (Gözden geçirilmiş 4. baskı). Yetkin Yayınları.
17. Sağlam, F. (2010). AKP’nin anayasa değişikliği paketi üzerine düşünceler. Mülkiye, 34(267), 21-23.
18. Scheufele, D. A. (1999). Framing as a theory of media effects. Journal of Communication, 49(1), 103-122.
19. Şirin, T. (2017). 2017 anayasa değişikliğinin yargı bağımsızlığı yönünden değerlendirilmesi. Anayasa Hukuku Dergisi, 6(11), 85-116.
20. Tanör, B., & Yüzbaşıoğlu, N. (2002). 1982 anayasasına göre Türk anayasa hukuku. Yapı Kredi Yayınları.
21. Türkiye Büyük Millet Meclisi. (t.y.). Tutanak metinleri. 10 Ocak 2026 tarihinde https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/TutanakMetinleri adresinden erişildi.
22. Waldron, J. (2002). Is the rule of law an essentially contested concept (in Florida)? Law and Philosophy, 21(2), 137-164.