Türkiye'de Temiz Enerji Ekosistemi: Dörtlü Sarmal Perspektifinden Çevre Dostu Yeşil Teknolojiler

Öz

Bu çalışma, Türkiye'deki temiz enerji ekosisteminin gelişimini dört temel paydaş perspektifinden dört teknoloji alanı çerçevesinde incelemektedir: Hidrojen teknolojileri, enerji verimliliği teknolojileri, yenilenebilir enerji teknolojileri ile karbon yakalama ve kullanım teknolojileri (KYK). Araştırma, söz konusu teknoloji alanlarının mevcut durumunu ve gelişim potansiyelini kamu kurumları, sanayi kuruluşlar, üniversiteler ve STK perspektifinden Dörtlü Sarmal çerçevesinde analiz etmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; politika belgeleri, kapasite verileri ve Ar-Ge çıktıları sistematik biçimde değerlendirilmiştir. Bulgular, her dört teknoloji alanında kurumlar arası iş birliğinin belirleyici rol oynadığını ortaya koymakta; ancak aktörler arasındaki etkileşim yoğunluğunun teknoloji alanına göre farklılaştığını göstermektedir. Sonuç olarak Türkiye'nin 2053 net-sıfır hedefine ulaşmasında kamu-sanayi-üniversite ve STK iş birliğinin güçlendirilmesine yönelik politika önerileri sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Enerji dönüşümü
• Temiz enerji
• Dörtlü sarmal
• Çevre dostu yeşil teknolojiler

Clean Energy Ecosystem in Türkiye: Environmentally Friendly Green Technologies from A Quadruple Helix Perspective

Öz

This study examines the development of Türkiye's clean energy ecosystem from the perspective of four key stakeholders within four technology areas: Hydrogen technologies, renewable energy technologies, energy efficiency technologies and carbon capture and utilization technologies (CCU). The research analyzes the current state and development potential of these technology areas from the perspectives of public institutions, industrial organizations, universities, and NGOs within the framework of the Quadruple Helix. A qualitative research methodology was adopted; policy documents, capacity data, and R&D outputs were systematically evaluated. The findings reveal that inter-institutional collaboration plays a decisive role in all four technology areas; however, the intensity of interaction among actors varies depending on the technology area. In conclusion, policy recommendations are presented to strengthen public-industry-university and NGO collaboration in order to achieve Türkiye's 2053 net-zero target.

Anahtar Kelimeler

• Energy transition
• Clean energy
• Quadruple helix
• Environmentally friendly green technologies

Kaynakça

1. Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. doi:10.1191/1478088706qp063oa.
2. Bovy, P., Coletti, M., & Vernay, A.-L. (2023). Quadruple Helix stakeholders and social innovation in the energy transition. Symphonya. Emerging Issues in Management, 2, 30–55. doi:10.4468/2023.2.04bovy.coletti.vernay.
3. Carayannis, E. G. ve Campbell, D. F. (2009). 'Mode 3' and 'Quadruple Helix': Toward a 21st century fractal innovation ecosystem. International Journal of Technology Management, 46(3-4), 201-234.
4. Carayannis, E. G. ve Campbell, D. F. (2012). The Quintuple Helix innovation model: Global warming as a challenge and driver for innovation. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 1(1), 1-12.
5. Denzin, N. K. ve Lincoln, Y. S. (Eds.). (2018). The SAGE handbook of qualitative research (5th edition). SAGE Publications.
6. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB). (2023). Türkiye hidrojen teknolojileri strateji ve yol haritası. Ankara: ETKB.
7. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB). (2024). Türkiye Enerji Verimliliği 2030 Stratejisi ve II. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı. Ankara: ETKB.
8. Etzkowitz, H. ve Leydesdorff, L. (1995). The Triple Helix: University-industry-government relations. EASST Review, 14(1), 14-19.

9. Etzkowitz, H. (2021). Triple Helix Twins: A framework for achieving innovation and UN Sustainable Development Goals. Sustainability, 13(12), 6535. doi:10.3390/su13126535.
10. International Carbon Action Partnership (ICAP). (2025). Turkish Emission Trading System. https://icapcarbonaction.com (Erişim Tarihi: 25.04.2026)
11. International Carbon Action Partnership (ICAP). (2025). Turkish Emission Trading System. https://icapcarbonaction.com/en/ets/turkish-emission-trading-system. (Erişim Tarihi: 25.04.2026)
12. İstanbul Sanayi Odası (İSO). (2024). Enerji teknolojilerinde dünyada ve Türkiye'de görünüm ve beklentiler raporu. İSO Enerji Yönetimi Meclis Çalışma Grubu.
13. Lerman, L. V., ve diğerleri. (2021). How governments, universities, and companies contribute to renewable energy development? A municipal innovation policy perspective of the Triple Helix. Energy Research & Social Science, 80, 102222. doi:10.1016/j.erss. 2021.102222.
14. McCartney, S., Barry, C. A., Crean, S. ve Fahy, A. (2024). Decarbonising society: A quadruple helix approach to co-creation and transdisciplinary research in energy transition innovation. EASST-4S 2024 Conference Paper. . https://easst.net/conferences/easst4s2024/ (Erişim tarihi: 15.04.2026).
15. Moshi, G. G., Lyimo, N. S. ve Mgaya, E. V. (2024). Triple Helix model for retrofitting technical and vocational education training in transition to green economy in Tanzania. Journal of Research Innovation and Implications in Education, 8(1), 139-150.
16. SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi. (2025a). Türkiye'nin karbonsuzlaşma sürecinde yenilenebilir hidrojen: Öncelikli uygulama alanları ve politika önerileri. İstanbul: SHURA. https://shura.org.tr (Erişim Tarihi: 11.04.2026)
17. SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi. (2025b). Türkiye enerji dönüşümü görünümü 2024. İstanbul: SHURA. https://shura.org.tr (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
18. Song, Y., Fang, Z. ve Fu, H. Z. (2023). Influence of interdisciplinarity on scientific impact: The case of climate change field. Journal of Informetrics, 17(3), 101410.
19. Suárez Quintanilla, F., ve diğerleri. (2019). Comparison of energy transition initiatives between Germany and the Netherlands through the Quadruple Helix model. Strategy, Technology & Society, 7(41), 17-32.
20. Temiz Enerji. (2025, Şubat 25). Türkiye'nin ilk İklim Kanunu teklifi TBMM'de: Sivil toplum daha kapsayıcı düzenleme istiyor. https://temizenerji.org (Erişim Tarihi: 07.04.2026)
21. TENMAK. (2026). Türkiye Enerji Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu, Kurum Hakkında https://www.tenmak.gov.tr/hakkimizda. (Erişim Tarihi: 31.03.2026)
22. TÜBİTAK MAM. (2024). Hidrojen ve yakıt pili teknolojileri araştırma alanı. https://malzeme.mam.tubitak.gov.tr (Erişim Tarihi: 01.04.2026)
23. TÜBİTAK. (2024). TÜBİTAK 2024-2025 öncelikli Ar-Ge ve yenilik konuları. https://tubitak.gov.tr (Erişim Tarihi: 01.04.2026)
24. TÜRKONFED. (2023). 2053 net sıfır: Türkiye'nin geleceğe yolculuğu. https://turkonfed.org (Erişim Tarihi: 17.04.2026)
25. Yeni Enerji. (2024, Ekim 24). Sivil toplum kuruluşları, yenilenebilir enerji 2035 yol haritası ile ilgili görüşlerini paylaştı. https://www.yenienerji.com (Erişim Tarihi: 28.03.2026)
26. Yeşil Haber. (2026, Nisan). Türkiye'nin elektrik kurulu gücü 125 Bin MW’ı aştı. https://yesilhaber.net/turkiye-elektrik-kurulu-gucu-125-bin-mw/ (Erişim Tarihi: 22.04.2026)