Multiplying the Meaning: Example of Ethem Erdoğan’s Poetry

Öz

In terms of the specific use of language, poetry has a special place among literary genres. In addition to the figures of speech used to make words more effective, poets can also apply different methods to increase meaning. These techniques can be such as dividing words into pieces or creating new meanings with words. At the each steps from the formation of a meaning in the poet’s mind to the method of expressing this meaning in words, the sources that feed him both individually and artistically, the components that make the poet ‘what he is’ are important. Among these, especially the poetic tradition that the poet feeds on or establishes a connection with is an important fenomen that also affects his style. On the other hand, the basic emotion and subject tendency in his poems also determines his style. In this article, the proliferation of meanings of Ethem Erdoğan’s poetry is examined, taking in the account the different associations he establishes with Word and the production of new meanings. The reflections of the poet’s world of thought and imagination, which he established in the footsteps of tradation, on his poetry have been tried to be revealed through the expansion of meaning in the words. Erdoğan who sets a special example of ‘meaning proliferation’, which is considered as ‘expanding the boundaries of meaning’, unlike figures of speech that aim to make words more effective, has two published poetry books. The poems in the books Elâ Bentleri that published in 2017 and Modernite ve Beyaz Bayrak that published in 2024, were wxamined under five subheadings determined according to the technique of semantic multiplication.

Anahtar Kelimeler

• Poetry
• Multiplying
• Making meaning
• Word divisions
• Ethem Erdoğan

Anlamı Çoğaltmak: Ethem Erdoğan Şiiri Örneği

Öz

Dilin özel kullanımı açısından şiir, edebi türler içinde özel bir yere sahiptir. Sözü daha etkili kılmak için başvurulan söz sanatlarının yanı sıra anlamı çoğaltmak için şairler, farklı yöntemlere de başvurabilir. Bunlar sözcüklerin bölünerek yazılması ya da sözcüklerle yeni anlamların üretilmesi gibi teknikler olabilir. Şairin zihninde bir anlamın oluşmasından bu anlamın söze dökülme yöntemine kadar her aşamada; onun gerek bireysel gerekse sanatsal açıdan beslendiği kaynaklar, şairi ‘neyse o’ yapan bileşenler önemlidir. Bunlar arasında bilhassa şairin beslendiği ya da bağ kurduğu şiir geleneği onun üslubunu da etkileyen önemli bir olgudur. Diğer yandan şiirlerindeki temel duygu ve konu eğilimi de onun tarzını belirler. Bu makalede, sözcüklerle kurduğu farklı çağrışımlar ve yeni anlam üretimleri göz önünde bulundurularak Ethem Erdoğan’ın şiirinde anlam çoğalmaları incelenmiştir. Şairin geleneğin izinde kurduğu düşünce ve imgelem dünyasının şiirine yansımaları sözcüklerdeki anlam genişlemeleri üzerinden ortaya konmaya çalışılmıştır. Sözü etkili kılma amacından farklı olarak ‘anlamın sınırlarını genişletme’ şeklinde ele alınan ‘anlam çoğalması’ için özel bir örnek oluşturan Erdoğan’ın basılmış iki şiir kitabı vardır. 2017 yılında basılan Elâ Bentleri ve 2024 yılında basılan Modernite ve Beyaz Bayrak adlı kitaplarda bulunan şiirler, anlam çoğalmasının tekniğine göre belirlenen beş alt başlık altında incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Şiir
• Çok anlamlılık
• Anlam üretme
• Sözcük bölünmeleri
• Ethem Erdoğan

Teşekkür

Araştırma esnasında sorularımızı nezaketle yanıtlayan Sayın Ethem Erdoğan'a teşekkürü borç biliriz.

Kaynakça

1. Akgül, A. (2021). Şiirde düşünmek: Melih Cevdet Anday ve Özdemir Asaf'ın şiirleri üzerine gözlemler. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 61(1), 21-44.
2. Altıok, M. (2003). Şiir nedir?. Y. N. Nayır, & Salih Bolat (Ed.), Şiir sanatı içinde (ss. 58-62). İstanbul: Varlık Yayınları.
3. Altuntaş, H., & Muzaffer Şahin. (2009). Kur'an-ı Kerim Meali. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
4. Bayazıt, E. (2021). Şiirler (Sebep ey, risaleler, gelecek zaman risalesi). İstanbul: İz Yayıncılık.
5. Celal, M. (1999). Yeni Türk şiiri. İstanbul: Çizgi Yayınları.
6. Çetin, N. (2017). Şiir çözümleme yöntemi. Ankara: Akçağ Yayınları.
7. Devellioğlu, F. (2003). Osmanlıca-Türkçe ansiklopedik lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları.
8. Erdoğan, E. (2017). Elâ bentleri. İstanbul: Yedi İklim Yayıncılık

9. Erdoğan, E. (2024a). Modernite ve beyaz bayrak. İstanbul: Çıra Yayınları.
10. Erdoğan, E. (2024b, Temmuz 7). Yeni kitap söyleşisi: Ethem Erdoğan. (Röportaj Yapan: T. Yavuz) Erişim Tarihi: 01.04.2025. Kitaphaber.com. URL: https://www.kitaphaber.com.tr/yeni-kitap-soylesisi-ethem-erdogan-k6397 .
11. Erdoğan, E. (2025). Cari şiir/ Modern şiir incelemeleri. Ankara: Hece Yayınları.
12. Güzel, A. (2006). Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.
13. İnce, Ö. (1985). Şiir ve gerçeklik. İstanbul: Broy Yayınları.
14. İnce, Ö. (2015). Şiirde devrim. Ankara: İmge Yayınevi.
15. Kayıran, Y. (2013). Felsefi şiir/Tinsel poetika. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
16. Muradi, H. (2022). Necip Fazıl ve Sezai Karakoç'un şiirinde bazı metafizik temalar. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi, 3(1), 63-80.
17. Özdenören, R. (1993). İslamî edebiyat tartışmaları. A. Necdet (Ed.), Modern Türk şiiri/ yönelimler, tanıklıklar-örnekler içinde (ss. 129). İstanbul: Broy Yayınları.
18. Özel, İ. (2000). Bir Yusuf masalı. İstanbul: Şule Yayınları.
19. sozluk.gov.tr. (tarih yok). Erişim Tarihi: 05.04.2025. sozluk.gov.tr. URL: https://sozluk.gov.tr/: https://sozluk.gov.tr/ .
20. Şen Elmas, M. (2010). İkinci yeni şiiri üzerinde anlambilimsel bir inceleme. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Ünivesitesi, İstanbul.
21. Tanpınar, A. H. (2003). Her Şiir Bir Eserdir. Y. N. Nayır, & Salih Bolat, Şiir sanatı içinde (s. 12). İstanbul: Varlık Yayınları.
22. Tolar, O. N. (2018). Şiir ve poisesi olarak modern Türk şiiri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
23. Yazır, E. H. (2011). Ku'an-ı Kerim ve Kelime Meali. İstanbul: Merve Yayınları.
24. Yıldız, A. (1988). Sezai Karakoç'un şiirlerinde tasavvuf. Edebiyat yazıları I- Diriliş Yayınları, IV(38), 1839-1861. Erişim Tarihi: 25.03.2025. URL: https://makale.isam.org.tr/handle/123456789/282978 .