Yükseköğretim Öğrencilerinde Dijital Amnezi ve Nomofobi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Teknoloji alanında yaşanan gelişmelerin neticesinde ortaya çıkan dijital tabanlı sistemler, toplumsal yaşam pratikleri içerisinde önemli bir hinterlanda sahiptir. Özellikle dijital anlamda olanakların arttığı dönemde dünyaya gelen ve “dijital yerliler” olarak tanımlanan gençler, dijital tabanlı teknolojileri yoğun olarak kullanan kişileri temsil etmektedir. Bu durum dijital yerlileri oluşturan gençlerin dijital tabanlı teknolojiler ile ilişkiselliğinin yeniden okunmasını gerekli kılmaktadır. Buradan hareketle bu çalışmanın amacını, dijital tabanlı teknolojilerin yaygınlaşması ile birlikte gençlerin bilişsel ve davranışsal pratikleri üzerinden etkin rol oynayan yeni fenomenler olan dijital amnezi ve nomofobi arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması oluşturmaktadır. Dijital amnezi, bireylerin dijital cihazlara yönelik fazla güven duyması ile birlikte bilgiyi ezberleme yetkinliğinde ve hatırlama kapasitelerinde yaşanan azalma şeklinde tanımlanırken; nomofobi ise akıllı telefonlardan mahrum kalma korkusu şeklinde tanımlanmaktadır. Belirtilen amaç tarama araştırması deseni üzerinden ilişkisel tarama modeli esas alınarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın evrenini İnönü Üniversitesinde eğitim gören 34767 öğrenci oluştururken, örneklemini ise olasılıklı olmayan örneklem tekniklerinden biri olan kolayda örneklem türü esas alınarak belirlenen 562 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Babaoğlu vd. tarafından oluşturulan “Dijital Amnezi Ölçeği” ile Yıldırım vd. tarafından oluşturulan “Nomofobi Ölçeği” esas alınmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 programı aracılığıyla tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra korelasyon analizi yapılarak incelenmiş ve evreni temsil eden örneklem grubunun dijital amnezi ve nomofobi arasındaki ilişki ve ilişkinin yönü ortaya çıkarılmıştır. Çalışmanın sonucunda nomofobi ile dijital amnezi arasında orta düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişkinin bulunduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital
• Dijital amnezi
• Sosyal medya
• Nomofobi
• Teknoloji

Destekleyen Kurum

İnönü Üniversitesi

Proje Numarası

SBA-2025-4354

Etik Beyan

Araştırma için İnönü Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulundan 03.10.2025 tarihli, 20 oturum ve 21 karar numarasıyla etik kurul onayı alınmıştır. Araştırma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulmuş ve katılımcılardan bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmıştır.

Teşekkür

Bu çalışma, İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Birimi tarafından SBA-2025-4354 numaralı proje kapsamında desteklenmiştir. Sağladığı destekten dolayı İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Birimine teşekkür ederiz.

Examining the Relationship Between Digital Amnesia and Nomophobia in Higher Education Students

Öz

Digital systems emerging from technological advancements have become an important part of everyday social life. Young people, particularly those born during a period of increased digital opportunities and defined as "digital natives," represent individuals who intensively use digital technologies. This situation necessitates a re-examination of the relationship between these young people and digital technologies. Therefore, the aim of this study is to reveal the relationship between digital amnesia and nomophobia, new phenomena that play an active role in the cognitive and behavioral practices of young people as digital technologies become more widespread. Digital amnesia is defined as a decrease in the ability to memorize and recall information due to excessive reliance on digital devices, while nomophobia is defined as the fear of being deprived of smartphones. This aim is explored through a survey research design, primarily using a relational survey model. The study population consists of 34,767 students studying at İnönü University, while the sample comprises 562 students selected using convenience sampling, a non-probabilistic sampling technique. In this study, the "Digital Amnesia Scale” developed by Babaoğlu et al. and the "Nomophobia Scale” developed by Yıldırım et al. were used as data collection tools. The obtained data were analyzed using descriptive statistics and correlation analysis with SPSS version 26.0, and the relationship and direction of the relationship between digital amnesia and nomophobia in the sample group representing the population were revealed. As a result of the study, a moderate, positive, and significant relationship was found between nomophobia and digital amnesia.

Anahtar Kelimeler

• Digital
• Digital amnesia
• Social Media
• Nomophobia
• Technology

Destekleyen Kurum

İnönü University

Proje Numarası

SBA-2025-4354

Etik Beyan

Ethical approval for the study was obtained from the İnönü University Scientific Research and Publication Ethics Committee for Social Sciences and Humanities, dated 3 October 2025, with session no. 20 and decision no. 21. Scientific and ethical principles were observed throughout the research process, and informed consent was obtained from all participants.

Teşekkür

This study was supported by the İnönü University Scientific Research Projects (BAP) Coordination Unit under Project No. SBA-2025-4354. We would like to thank the İnönü University Scientific Research Projects (BAP) Coordination Unit for its support.

Kaynakça

1. Aaker, D., Kumar, V., ve Day, G. (2003). Marketing research. Massachusetts: Wiley.
2. Al-Mamun, F., Mamun, M., Prodhan, S., Muktarul, M., Griffiths, M., Muhit, M., ve diğerleri, T. (2023). Nomophobia among university students: Prevalence, correlates, and the mediating role of smartphone use between Facebook addiction and nomophobia. Heliyon, 9(3), 1-9.
3. Aslani, M., Sadeghi, N., Janatolmakan, M., Rezaeian , S., ve Khatony, A. (2025). Nomophobia among nursing students: prevalence and associated factors. Scientific Reports, 15(1), 1-9.
4. Aydın, M. K., ve Kuş, M. (2023). Öğrencilerin telefonsuz kalma korkusunu (Nomofobi) inceleyen çalışmaların sistematik bir analizi. Journal of Computer and Education Research, 11(21), 275-296.
5. Babaoğlu, E., Kanbay, Y., Akkurt Yalçıntürk, A., ve Akçam, A. (2025). Development of digital amnesia scale adolescent form-DAADF and examination of psychometric characteristics. Journal of Adolescence, 97(5), 1385-1395.
6. Bentler, P. (1980). Multivariate analysis with latent variables: Causal modeling. Annual Review of Psychology,, 31, 419-456.
7. Bragazzi, N. L., ve Del Puente, G. (2014). A proposal for including nomophobia in the new DSM-V. Psychol Res Behav Manag, 16(7), 155-160.
8. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.

9. Chen, W., Gao, B., Zhou, Y., ve Yan, X. (2025). Nomophobia profiles among high school and college students: A multi-group latent profile analysis. Behavioral Sciences, 15(9), 1-18.
10. Creswell, J. W. (2013). Araştırma deseni nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (S. B. Demir, Çev.) Ankara: Eğiten Kitap.
11. Çelik, F. (2025). Dijital amnezi: Dijital Dünyanın yerlilerinde bellek sorunu. Selçuk İletişim, 18(1), 1-32.
12. Erdem, H., Kalkın, G., Türen, U., ve Deniz, M. (2016). Üniversite öğrencilerinde mobil telefon yoksunluğu korkusunun (nomofobi) akademik başarıya etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(3), 923-936.
13. Fraenkel, J., Wallen, N., ve Hyun, H. (2012). How to design and evaluate research in education. New York: McGraw-Hill.
14. Gezgin, D. M., Şumuer, E., Arslan, O., ve Yıldırım, S. (2017). Nomophobia prevalence among pre-service teachers: a case of Trakya University. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 86-95.
15. Göktaş, H., ve Demirer, V. (2023). Lise öğrencilerinin nomofobi, akıllı telefon bağımlılığı ve akademik başarı düzeyleri arasındaki ilişki. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 13(1), 209-232.
16. Hoşgör, H. (2020). Üniversite öğrencilerinin nomofobi düzeyini etkileyen faktörler ve ders performansları üzerinde nomofobinin etkisi. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(25), 3167-3197.
17. Hu, L.‐t., ve Bentler, P. (1999). Cutoff criteria for fit ındexes in covariance structure analysis: conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55.
18. Konok, V., Pogány, Á., ve Miklósi, Á. (2017). Mobile attachment: Separation from the mobile phone induces physiological and behavioural stress and attentional bias to separation-related stimuli. Computers in Human Behavior, 71, 228–239.
19. Liu, C., Marchewka, J., Lu, J., ve Yu, C.-S. (2005). Beyond concern: a privacy-trustbehavioral intention model of electronic commerce. Information & Management., 42, 289-304.
20. Musa, N., ve Ishak, M. S. (2020). The identification of student’s behaviours of digital amnesia syndromes and Google effect in the Department of Library Sciences, State Islamic University of Ar-Raniry– Indonesia. International Journal of Information Technology and Library Science, 9(1), 1-8.
21. Neuman, L. (2022). Toplumsal araştırma yöntemleri nicel ve nitel yaklaşımlar. (Ö. Akkaya, Çev.) Ankara: Siyasal Kitabevi.
22. Oral, R., ve Başarır, M. (2025). Türkçe internet sitelerindeki “nomofobi” ile ilgili içeriklerin okunabilirliğinin değerlendirilmesi. İNİF E- Dergi, 10(2), 994-1011.
23. Ögel, K. (2012). İnternet bağımlılığı-internetin psikolojisini anlamak ve bağımlılıkla başa çıkmak. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
24. Öksüz Karademir, C. (2026). Yapay bellek, dijital amnezi ve unutmanın estetiği: ‘Eternal Sunshine of the Spotless mind’ ve ‘After Yang’. Etkileşim, 17, 396-422.
25. Özsavran, M., ve Kuzlu Ayyıldız, T. (2022). Üniversite öğrencilerinin nomofobi düzeyleri ile okul başarısı arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi, 23(2), 130-138.
26. Patton, M. Q. (2001). Qualitative research & evaluation methods. SAGE Publications, Inc.
27. Robert, J., Kadhiravan, S., ve McKay , D. (2024). The development and validation of digital amnesia scale. Current Psychology, 43, 19594–19603.
28. Skowronek, J., Seifert, A., ve Lindberg, S. (2023). The mere presence of a smartphone reduces basal attentional performance. Scientific Reports, 13(1), 1-9.
29. Sparrow, B., Liu, J., ve Wegner, D. (2011). Google effects on memory: Cognitive consequences of having information at our fingertips. Science, 333(6043), 776-778.
30. Storm, B., Stone, S., ve Benjamin, A. (2016). Using the Internet to access information inflates future use of the Internet to access other information. Memory, 25(6), 717-723.
31. Sümer, T., ve Demirbaş, E. (2026). Nomofobi ve ayrılık anksiyetesi arasındaki ilişkinin yükseköğretim öğrencileri üzerinden incelenmesi. Etkileşim, 17, 538-560.
32. Swaminathan, S. (2020). Digital amnesia: The Smart phone and the modern Indian student. Journal of Humanities and Social Sciences Studies (JHSSS), 2(3), 23-31.
33. Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş, temel ilkeler ve lisrel uygulamaları. İstanbul: Ekinoks.
34. Tavşancıl, E. (2010). Tutumların ölçülmesi ve spss ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
35. Tuco, K., Castro-Diaz, S., Soriano-Moreno, D., ve Benites-Zapata, V. (2023). Prevalence of nomophobia in university students: a systematic review and meta-analysis. Healthc Inform Res., 29(1), 40-53.
36. Yıldırım, Ç., ve Correia, A.-P. (2015). Exploring the dimensions of nomophobia: Development and validation of a self-reported questionnaire. Computers in Human Behavior, (49), 130-137.
37. Yıldırım, Ç., Şumuer, E., Adnan, M. ve Yıldırım, S. (2015). A growing fear: Prevalence of nomophobia among Turkish college students. Information Development, 32(5), 1322-1331.
38. Yorulmaz Demir, D. S., ve Kanbay, Y. (2026). From digital escape to memory impairment: The mediating role of digital dementia in the effect of digital fugue on digital amnesia. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 99(3), 1176-1194.