Türk İdari Denetim Sisteminin Dönüşüm Süreci: Teftiş ve İç Denetimin Karşılaştırılması

Öz

Son yıllarda küresel ölçekte çok boyutlu bir gelişim ve dönüşüm süreci yaşanmaktadır. Bu süreç, birçok alanı etkilediği gibi kamu yönetimi alanında da önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Kamu yönetimi disiplininde meydana gelen değişimler, özellikle 1980’lerden itibaren yeni kamu yönetimi anlayışının benimsenmesiyle birlikte daha da belirgin hale gelmiş ve bu süreçte kamu hizmetlerinin sunum şekilleri ve idari örgütlenme anlayışı üzerinde derin ve yapısal değişiklikler meydana gelmiştir. Birçok ülkede olduğu gibi, Türkiye’de de yeni kamu yönetimi anlayışı benimsenmiş ve bu yeni anlayışın uygulanmasıyla birlikte başta idari denetim olmak üzere birçok alanda önemli yasal ve yapısal düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada da Türkiye’de yeni kamu yönetimi anlayışıyla birlikte idari denetim sisteminde yaşanan dönüşüm ele alınmakta ve bu çerçevede teftiş ile iç denetim karşılaştırılmaktadır. Çalışmada teftiş ve iç denetimin genel çerçevesi ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmakta ve bu iki denetim alanında yaşanan sorunlara dikkat çekilerek denetim alanında nasıl bir yol izlenmesi gerektiği konusunda öneriler getirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Denetim
• İç denetim
• İdari denetim
• Teftiş
• Yeni kamu yönetimi

The Transformation Process of the Turkish Administrative Audit System: A Comparison of Inspection and Internal Audit

Öz

In recent years, a multi-dimensional process of development and transformation has been taking place on a global scale. This process has affected many areas, including public administration, and has brought about significant changes. The changes in the discipline of public administration have become even more pronounced, especially since the 1980s, with the adoption of the New Public Management (NPM) approach, and have led to profound and structural changes in the ways public services are delivered and approaches to administrative organization. As in many countries, Türkiye has also adopted the New Public Management approach, and with the implementation of this new approach, significant legal and structural reforms have been introduced in many areas, particularly in the field of administrative auditing. This study examines the transformation in the administrative control audit system in Türkiye with the New Public Management approach and compares inspection and internal audit within this framework. The study presents the general framework of inspection and internal audit in detail, draws attention to the problems experienced in these two areas of audit, and offers suggestions on how the field of auditing should be developed.

Anahtar Kelimeler

• Audit
• Internal audit
• Administrative audit
• Inspection
• New public management

Kaynakça

1. Akbulut, Ö. Ö. vd. (2012). Türk kamu yönetiminde teftiş ve denetim (1. Basım). Ankara: TODAİE Yayınları.
2. Akyol, A. Ç. (2023). Kamu kurumlarında iç denetim uygulama süreçleri. N. Akbulut (Ed.), Kamu kurumlarında iç denetim uygulamaları içinde (ss. 1-59). Ankara: Nobel Yayınları.
3. Alıcı, O. V. ve Yıldız, H. (2021). Türkiye’de teftiş kurullarının tarihi, dönüşümü ve geleceği. R. Kızılboğa Özaslan (Ed.), Kamuda denetim kurumlar, yöntemler ve uygulamalar içinde (ss. 291-331). Ankara: Adalet Yayınevi.
4. DPT. (2000). Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı: Kamu Yönetiminin İyileştirilmesi ve Yeniden Yapılandırılması Özel İhtisas Komisyonu Raporu. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
5. Fesli, G. (2023). Büyükşehir belediyelerinde iç denetim ve teftiş kurullarının etkinliği Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Tarsus Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Mersin.
6. Güldüler, E. S. (2021). Kamuda iç denetim ve aşamalarıyla bir iç denetim uygulama örneği. R. Kızılboğa Özaslan (Ed.), Kamuda denetim kurumlar, yöntemler ve uygulamalar içinde (ss. 333-380). Ankara: Adalet Yayınevi.
7. Günel, N. (1995). 2000’li yılların eşiğinde yönetsel denetim sistemine eleştirel bir bakış. Türk İdare Dergisi, 409, 17-36.
8. Hughes, O. E. (2014). Public Management and administration (5th ed.). London: Palgrave Macmillan.

9. Kandeğer, B. ve Alıcı, O. V. (2012). Türk kamu yönetiminde denetimin evrimi ve geleceği. Türk İdare Dergisi, 475, 89-100.
10. Karatepe, K. (2011). Uluslararası gelişmeler ve Türkiye’de denetimin yeniden yapılandırılması. Denetim Dergisi, 116, 5-21.
11. OECD. (2005). Modernising government: The Way forward. Paris: OECD Publishing.
12. Okur, Y. (2010). Türkiye’de teftiş ve iç denetim: Kavramlar, beklentiler ve hayatla yüzleşme. Maliye Dergisi, 158, 570-586.
13. Okur, Y. (2010). Türkiye'de kamu denetiminin gelişimi ve yeniden yapılandırılması. Türk İdare Dergisi, 467, 555–580.
14. Özbek, C. Y. (2012). Kamuda iç denetim kalite güvence ve geliştirme programı: Uluslararası iç denetim standartları açısından değerlendirme (1. Basım). Ankara: Pelikan Yayınları.
15. Pehlivanlı, D. (2010). Modern iç denetim (1. Basım). İstanbul: Beta Yayınları.
16. Pollitt, C., & Bouckaert, G. (2017). Public management reform: A Comparative analysis (4. Basım). Oxford: Oxford University Press.
17. Power, M. (1997). The Audit Society: Rituals of Verification. Oxford: Oxford University Press.
18. Soyupek, Y. (2015). Türk kamu yönetiminde teftiş sistemi ve gelişimi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
19. Taymaz, H. (1993). Teftiş kavramlar ilkeler yöntemler (3. Basım). Ankara: Kadıoğlu Matbaası.
20. TODAİE. (1991). Kamu Yönetimi Araştırması Genel Raporu (KAYA). Ankara: TODAİE.
21. Ünlü, U. (2014). Türkiye’de teftiş mekanizması ve kurumsallaşması (1. Basım). Ankara: Adalet Yayınevi.
22. Yaman, A. (2011). Geleneksel teftiş ile iç denetim modelinin fonksiyonel açıdan değerlendirilmesi. Denetişim, 6, 22-28.