Araştırma Makalesi

Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi

Sayı: 91 27 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi

Öz

Bu çalışma, 27 Avrupa ülkesinde sabit PPP kişi başına GSYH’nin kadın ve erkeklerin doğuşta sağlıklı yaşam süresine dönüşüm etkinliğini ve bu etkinliğin 2015-2023 dönemindeki değişimini incelemektedir. Analiz, 243 ülke-yıl gözleminden oluşan dengeli panele dayanmaktadır. Çıktı yönelimli CCR ve BCC Veri Zarflama Analiziyle teknik ve ölçek etkinliği, Malmquist endeksiyle toplam faktör verimliliği değişimi ve bileşenleri hesaplanmıştır. Cinsiyete özgü dönüşüm, ayrı tek çıktılı modellerin yanı sıra kadın ve erkek gözlemlerini aynı referans kümesinde değerlendiren ortak BCC sınırıyla incelenmiştir. Fiyat düzeyi ile toplam faktör verimliliği değişimi arasındaki ilişki panel modelleriyle tahmin edilmiştir. Bulgaristan dokuz yıl boyunca CCR ve BCC etkin bulunmuştur. Dönem genelinde toplam faktör verimliliği yıllık ortalama %2,1 azalmış; etkinlik değişimindeki artış teknolojik gerilemeyi karşılayamamıştır. Türkiye, ortalama BCC skorunda onuncu ve CCR skorunda ikinci sırada yer alırken kümülatif toplam faktör verimliliği kaybı %25,3 olmuştur. Ortak sınırda erkek BCC skorunun kadın skorundan en fazla yüksek olduğu ülkeler Hollanda (0,0493) ve Türkiye (0,0448); kadın skorunun erkek skorundan en fazla yüksek olduğu ülkeler Bulgaristan (0,0570) ve Litvanya’dır (0,0527). Fiyat düzeyi katsayısı ülke ve dönem sabit etkili modelde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş, ancak katsayının büyüklüğü model tanımına göre değişmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, kamuya açık ikincil ve toplulaştırılmış ülke düzeyindeki veriler kullanılarak yürütülmüş; insan katılımcılardan doğrudan veri toplanmamıştır. Bu nedenle çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir. Üretken Yapay Zeka Kullanım Beyanı: Makalenin dil bilgisi, anlatım ve okunabilirlik açısından gözden geçirilmesinde OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT’den yararlanılmıştır. Yapay zeka destekli düzenlemeler yazarlar tarafından kontrol edilmiş olup çalışmanın bilimsel doğruluğu, özgünlüğü ve nihai içeriğine ilişkin sorumluluk yazarlara aittir.

Kaynakça

  1. Afonso, A., & St. Aubyn, M. (2011). Assessing health efficiency across countries with a two-step and bootstrap analysis. Applied Economics Letters, 18(15), 1427-1430. doi: 10.1080/13504851.2010.541149
  2. Alaimo, L. S., & Nigri, A. (2024). The gender gap in life expectancy and lifespan disparity as social risk indicators for international countries: A fuzzy clustering approach. Socio-Economic Planning Sciences, 91, 101712. doi: 10.1016/j.seps.2023.101712
  3. Asandului, L., Roman, M., & Fatulescu, P. (2014). The efficiency of healthcare systems in Europe: A data envelopment analysis approach. Procedia Economics and Finance, 10, 261-268. doi: 10.1016/S2212-5671(14)00301-3
  4. Aydın, A. (2022). Benchmarking healthcare systems of OECD countries: A DEA-based Malmquist productivity index approach. Alphanumeric Journal, 10(1), 25-40. doi: 10.17093/alphanumeric.1057559
  5. Banker, R. D., Charnes, A., & Cooper, W. W. (1984). Some models for estimating technical and scale inefficiencies in data envelopment analysis. Management Science, 30(9), 1078-1092. doi: 10.1287/mnsc.30.9.1078
  6. Barthold, D., Nandi, A., Mendoza Rodríguez, J. M., & Heymann, J. (2014). Analyzing whether countries are equally efficient at improving longevity for men and women. American Journal of Public Health, 104(11), 2163-2169. doi: 10.2105/AJPH.2013.301494
  7. Cameron, A. C., & Miller, D. L. (2015). A practitioner’s guide to cluster-robust inference. Journal of Human Resources, 50(2), 317-372. doi: 10.3368/jhr.50.2.317
  8. Caves, D. W., Christensen, L. R., & Diewert, W. E. (1982). The economic theory of index numbers and the measurement of input, output, and productivity. Econometrica, 50(6), 1393-1414. doi: 10.2307/1913388

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler, Panel Veri Analizi , Uygulamalı Makro Ekonometri, Sosyal Demografi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

1 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

26 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 91

Kaynak Göster

APA
Meydan, B. (2026). Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 91, 558-581. https://doi.org/10.51290/dpusbe.2008282
AMA
1.Meydan B. Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;(91):558-581. doi:10.51290/dpusbe.2008282
Chicago
Meydan, Bilge. 2026. “Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 91: 558-81. https://doi.org/10.51290/dpusbe.2008282.
EndNote
Meydan B (01 Ekim 2026) Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 91 558–581.
IEEE
[1]B. Meydan, “Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 91, ss. 558–581, Eki. 2026, doi: 10.51290/dpusbe.2008282.
ISNAD
Meydan, Bilge. “Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 91 (01 Ekim 2026): 558-581. https://doi.org/10.51290/dpusbe.2008282.
JAMA
1.Meydan B. Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;:558–581.
MLA
Meydan, Bilge. “Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 91, Ekim 2026, ss. 558-81, doi:10.51290/dpusbe.2008282.
Vancouver
1.Bilge Meydan. Ekonomik Kaynakların Sağlıklı Yaşam Süresine Dönüşüm Etkinliği ve Cinsiyete Göre Farklılaşması: 27 Avrupa Ülkesi için VZA ve Malmquist Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Ekim 2026;(91):558-81. doi:10.51290/dpusbe.2008282

Dergimiz EBSCOhost, ULAKBİM/Sosyal Bilimler Veri Tabanında, SOBİAD ve Türk Eğitim İndeksi'nde yer alan uluslararası hakemli bir dergidir.