İLK DEVİR İSLÂM DÜNYASINDA AKIL YÜRÜTMELERİN MANTIK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

There are a lot of the methods of reasoning used in Islamic World. After that the logic has included into the Islamic World has changed these forms. At this study, it had been examined the non systematic reasoning before the period of using of the logic into Islamic World. It had evaluated these methods from aspect of the logical

Anahtar Kelimeler

• Islamic World, logic, reasoning

İLK DEVİR İSLÂM DÜNYASINDA AKIL YÜRÜTMELERİN MANTIK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

İslam dünyasında kullanılan birçok akıl yürütme çeşidi vardır. Bunların birçoğu zamanla mantığın İslam dünyasına girmesinden sonra değişikliklere uğramıştır. Bu çalışmada mantığın İslam dünyasına girmeden önce, ilk devirlerde kullanılan sistematik olmayan akıl yürütme yöntemleri incelendi. Mantık açısından bunların değerlendirmesini yaptıktan sonra, mantıkî çıkarım metotların hangileriyle benzerlik gösterdiklerini tespit etmeye çalıştık

Anahtar Kelimeler

• İslam Dünyası, Mantık, Akıl Yürütme

Kaynakça

1. Ali Haydar, Hediyecik, (İsagoci Tercümesi), İstanbul 1309
2. Âmidi, Seyfuddin. el-İhkâm fi Usuli’l-Ahkâm, Beyrut trhz. s. 11-12
3. Atademir, H. Rağıp. Aristo’nun Mantık ve İlim Anlayışı, Ankara 1974
4. Bingöl, Abdulkuddûs. Gelenbevi’nin Mantık Anlayışı, İstanbul 1993
5. Cevdet Paşa, Ahmed. Âdâb-ı Sedad, İstanbul 1303
6. Curcânî, Seyyid Şerif. Kitabu’t-Tarifat, (Tah: Abdulmunim Hafenî), Kahire trhsz. Cüveynî, Ebu’l-Meâli. el-Kâfiye fi’l-Cedel, (Neşr: Halil Mansur), Beyrut 1999
7. Cüveynî, Ebu’l-Meâli. Kitabu’l-İrşâd, (Tah: Esad Temim), Beyrut 1996
8. Çelebi, İlyas. İslam İnanç Sisteminde Akıl ve Dinî Düşüncede Aklîleşme Süreci, İstanbul 2002

9. Durusoy, Ali. “Gazâlî’de Mantık Biliminin Yeri Ve Önemi”, İslâmi Araştırmalar, Gazâlî Özel Sayısı, Ankara 2000, S. 13
10. Emiroğlu, İbrahim. “Cedel Nedir?” “Cedel’in İşleyişi ve Değeri” D.E.Ü. İlahiyat Fak. Dergisi, C. XII, s. 17, C. XIII, s. 9, İzmir 2001
11. Emiroğlu, İbrahim. Ana Hatlarıyla Klasik Mantık, İstanbul 1999
12. Gazali, Ebu Hamid. El-Mustasfâ min ilmi’l-Usûl, (Thk. M. İbn Abduşşekûr) Beyrut 1413
13. Gazâlî, Ebu Hamid. Mekasıdu’l-Felasife, (Neşr: Muhyiddin Sabri el- Kürdî), Kahire 1331
14. Gazali, Ebu Hamid. Mi’yaru’l-İlm Fi’l-Mantık, Şerh: Ahmed Şemseddin, Beyrut 1989
15. Gazali, Ebu Hamid. Mihakkü’n-Nazar fi İlmi’l-Mantık, Neşr. Refik el- Acem, Beyrut 1994
16. Gazali, Ebu Hamid.Tehafütü’l-Felasife, Kahire 1987
17. Görgün, Tahsin. “İnşa-Haber Ayırımı ve Kur’an’ın Anlaşılması”, Kur’an ve Dil; Dilbilim ve Hermenötik Sempozyomu, Mayıs 2001
18. Görmez, Mehmet. Sünnet ve Hadisin Anlaşılması ve Yorumlanmasında Metodoloji Sorunu, Ankara, 1997
19. Hakkı, İsmail. Fenn-i Menahic, Methodologıe, İstanbul 1329
20. Hallaf, Abdulvahhab. İslâm Hukuk Felsefesi, (Çev. Hüseyin Atay), Ankara 1973 bn Haldun, Abdurrahman. Mukaddime (Tab. El-Hâc Abdusselam b. Şakrûn), Mısır trhsz. sfehanî, Rağıb. Müfredat Elfâzu’l-Kur’an, (Tah: Safvan Adnan Davudî), Beyrut 1996
21. Karaman, Hayrettin. İslâm Hukukunda İçtihad, İstanbul 1996
22. Kazvinî, Necmeddin Ali bin Ömer el-Kâtıbî. Risaletu’ş-Şemsiyye fi’l- Kavaidi’l-Mantıkîyye, İstanbul h.1290, Ali Sedat, Mizanu’l-Ukul fi’l-Mantık ve’l-Usûl, İstanbul 1303
23. Koca, Ferhat. İslâm Hukuk Metodolojisinde Tahsis (Daraltıcı yorum), İstanbul, 1996
24. Neşşar, Abdulhak. el-Mantıku’l-Kadîm Beyne’l-Müeyyidihi ve Muaridihi fi’l-Fikri’-İslâmî, Arabistan 1996,
25. Neşşar, Ali Sami. İslâm’da Felsefî Düşüncenin Doğuşu I, (Çev. Osman Tunç), İstanbul 1999
26. Neşşar, Ali Sami. Menahicu’l-Bahs inde Müfekkiri’l-İslam, Beyrut 1984
27. Şener, Abdulkadir. İslâm Hukuku Dersleri I, İzmir, 1987
28. Taylan, Necip. Mantık Tarihçesi Problemleri, İstanbul 1996
29. Tirmizi, el-Cami’us-sahih, (Kütub-u Sitte ve Şüruhuha, Sünen-i Tirmizi içinde), İst. 1992, C.III
30. Watt, W. Montggomery. İslâm Düşüncesinin Teşekkül Devri, (Çev. Ethem Ruhi Fığlalı), İstanbul, 2001