Kullanıcı Deneyim Tasarımında Yapay Zekâ: Fırsatlar ve Zorluklar

Öz

Teknolojik gelişmelerin yaratıcı sektörlerde daha etkin bir biçimde yer alması, bu alanlarda köklü paradigma değişimlerini de beraberinde getirmiştir. Bu dönüşümün odak noktalarından biri olan kullanıcı deneyim tasarımı, bireylerin bir ürün, hizmet veya sistemle kurduğu etkileşimin tüm boyutlarını kapsamaktadır. Burada yalnızca işlevsel özelliklerden değil, aynı zamanda kullanıcıların yaşadığı fiziksel ve duygusal deneyimlerden de bahsetmek mümkündür. Son yıllarda yapay zekâ teknolojilerinin kullanıcı deneyim tasarımına entegrasyonu, bu alanda önemli fırsatların yanı sıra çeşitli zorlukları da beraberinde getirmiştir. Bu çalışma, yapay zekânın kullanıcı deneyimi tasarımındaki rolünü inceleyerek alana ilişkin kavramsal bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak sistematik kaynak incelemesi yapılmıştır. Elde edilen bulgularda, yapay zekânın kullanıcı deneyimi tasarımında kişiselleştirme kavramını öne çıkardığı, artık veri odaklı tasarım ile deneyim alanlarının yeniden şekillendiği görülmüştür. Bu durum mevcut yapay zekâ sorunlarına (etik, algoritmik önyargı, veri gizliliği vb.) karşı önlem alınmasını da zorunlu kılmıştır. Araştırmada kullanıcı deneyim tasarımı alanındaki mesleki potansiyellere de değinilmiş, geleceğe yönelik önerilerde de bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Yapay zekâ
• Kullanıcı Deneyim Tasarımı (UX)
• İnsan Merkezli Tasarım.

Artificial Intelligence in User Experience Design: Opportunities and Challenges

Öz

The increased penetration of technological advancements in creative industries has brought about radical paradigm shifts in these fields. User experience design (UX), one of the focal points of this transformation, encompasses all aspects of how individuals interact with a product, service, or system. This encompasses not only functional features but also the physical and emotional experiences users experience. The integration of artificial intelligence technologies into user experience design in recent years has brought about significant opportunities but also challenges in this field. This study aims to provide a conceptual framework for the field by examining the role of artificial intelligence in user experience design. A systematic literature review was conducted using qualitative research methods. The findings revealed that artificial intelligence has brought the concept of hyper-personalization (AI-Driven Hyper-Personalization) to the forefront in user experience design, and that experience domains are now being reshaped by data-driven design. This has necessitated taking measures against existing AI challenges (ethics, algorithmic bias, data privacy, etc.). In the research, professional potentials in the field of user experience design were also discussed and suggestions for the future were made.

Anahtar Kelimeler

• Artificial intelligence
• User Experience Design (UX)
• Human-Centered Design.

Kaynakça

1. Choung, H., David, P., & Ross, A. (2022). Trust in AI and its role in the acceptance of AI technologies. International Journal of Human–Computer Interaction, 39 (3), 1–13. https://doi.org/10.1080/10447318.2022.2050543
2. Gómez-Uribe, C. A., & Hunt, N. (2015). The Netflix recommender system: Algorithms, business value, and innovation. ACM Transactions on Management Information Systems, 6(4), Article 13. https://doi.org/10.1145/2843948
3. Li, J., Cao, C. H., Lin, L., Hou, Y., Zhu, R., & El Ali, A. (2024). User experience design professionals’ perceptions of generative artificial intelligence. In Proceedings of the 2024 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI EA ’24). https://doi.org/10.1145/3613904.3642114
4. Pahonțu, D.-C., & Enache, E.-Ș. (2024). An overview of AI-driven recommendation systems: Enhancing personalization & user experience (Qualitative Study). Student Thinkers and Advanced Research, 3(2). https://opacj.org/star/article/view/539
5. Şen, E. & Atiker, B. (2020). Grafik tasarım uygulamalarında yeni bir aktör: Yapay zekâ. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(63), 3946-3957 http://dx.doi.org/10.26450/jshsr.2250 Şen Atiker, E. (2024). Güzel Sanatlar Ekseninde Sorumlu Yapay Zekâ: Potansiyel Riskler ve Etik Boyutlar. Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (1), 129-137 doi: 10.47613/reflektif.2024.149
6. Tsalikis, J., & Fritzsche, D. J. (1989). Business ethics: A literature review with a focus on marketing ethics. Journal of Business Ethics, 8(10), 695–743. https://doi.org/10.1007/BF00384207
7. Virvou, M. (2023). Artificial intelligence and user experience in reciprocity: Contributions and state of the art. Intelligent Decision Technologies, 17(1), 73‑125. https://doi.org/10.3233/IDT‑230092
8. İnternet Kaynakları Cohere For Ai. (2024). Policy Primer: The AI Language Gap, https://cohere.com/research/papers/the-ai-language-gap.pdf Erişim tarihi: 22.08.2025

9. Harvard University. (2020). Racial Discrimination in Face Recognition Technology. Harvard Griffin GSAS Science Policy Group. https://projects.iq.harvard.edu/sciencepolicy/blog/racial-discrimination-face-recognition-technology Erişim tarihi: 02.01.2024
10. Moran, T. P. (2016). Navigating the digital landscape: Assistive technologies in digital environments. Journal of Usability Studies, 11(2), 85-92. Retrieved fr Retrieved from https://uxpajournal.org/ Erişim tarihi: 12.03.2022
11. Interaction Design Foundation (IxDF). (2016) What is user experience (UX) design? Interaction Design Foundation (IxDF). https://www.interaction-design.org/literature/topics/ux-design Erişim tarihi: 20.11.2024
12. Görsel Kaynaklar Görsel 1. World Economic Forum https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/.