Ekolojik Grafik Tasarım Ekseninde Yapay Zekâ Kullanımı

Yıl 2026, Cilt: 2 Sayı: 1, 24 - 40, 24.03.2026

Yasemin Altın , Levent Mercin

https://doi.org/10.5281/zenodo.19051068

https://izlik.org/JA95RA78FU

Öz

Grafik tasarım alanı, baskı teknolojileri, dijital teknolojiler ve internetin gelişimiyle birlikte önemli ölçüde genişlemiş; buna paralel olarak talep ve üretim önemli ölçüde artmıştır. Yapay zekânın bu alana entegre edilmesi söz konusu büyümeyi hızlandırmış, ancak aynı zamanda yeni çevresel kaygıları da gündeme getirmiştir. Yapay zekâ sistemleri yüksek düzeyde enerji tüketimi gerektirmekte olup bu durum hava kirliliğinin artmasına katkıda bulunmaktadır. Bunun yanı sıra yoğun veri işleme süreçleri, sistemlerin soğutulması için önemli miktarda su kullanımını zorunlu kılmakta ve giderek artan tatlı su kıtlığı bağlamında çeşitli endişelere yol açmaktadır.

Betimsel nitelikteki bu çalışma, güncel literatürün incelenmesine dayanarak yapay zekâ destekli grafik tasarım uygulamalarının ekolojik etkilerini ortaya koymayı ve bu bağlamda olası çözüm önerileri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Söz konusu sorunların ele alınmasıyla birlikte, çalışmanın gelecekte ortaya çıkabilecek çevresel krizlerin önlenmesine yönelik yürütülen çalışmalara katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Grafik Tasarım , Yapay Zekâ , Ekoloji , Çevre Sağlığı , Sosyal Sorumluluk

THE USE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE WITH IN THE AXIS OF ECOLOGICAL GRAPHIC DESIGN

https://izlik.org/JA95RA78FU

Öz

Graphic design has expanded with the development of printing, digital technologies, and the internet, demand and production have increased significantly. The integration of AI has accelerated this growth but also introduced new environmental concerns. AI systems require high energy consumption, which increases air pollution, and intensive data processing demands substantial amounts of water for cooling, raising concerns in a time of increasing freshwater scarcity.

The descriptive study aims to identify the ecological impacts of AI-assisted graphic design based on a review of current literature and propose possible solutions. By addressing these issues, the study seeks to contribute to studies to prevent future environmental crises.

Anahtar Kelimeler

Graphic Design , Artificial Intelligence , Ecology , Environmental Health , Social Responsibility

Kaynakça

• Artut S. (2019). Yapay Zekâ Olgusunun Güncel Sanat Çalışmalarındaki Açılımları, İnsan & İnsan Dergisi, 2019/6 (22), 767-783.
• Boden, M. A. (2018). Artificial Intelligence: A very Short Introduction. Oxford University Press.
• Büyükçakılcı A. (2021). Türkiye’de Grafik Tasarımcıların Tasarım Sürecinde Sürdürülebilir ve Çevreye Duyarlı Tasarıma Yönelik Tutumları. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi. Konya: Kto Karatay Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Grafik Tasarım Anabilim Dalı, Grafik Tasarım Programı.
• Cohen H. (1995). The Further Exploits of AARON, Painter, Stanford Humanities Review, 1995/4(2), 141-158.
• Coşkun, C. (2024). Sanat ve Tasarım Alanında Üretken Yapay Zekâ Sistemleri. Art-e Sanat Dergisi, 2024/17(33), 470–486.
• Demir H. (2021). Tüketim Kültürü: Grafik Tasarım ve Reklam Endüstrisinin Görsel ve Ekolojik Kirliliğe Etkileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2021/9 (117), 97-110.
• Dougherty, B. (2008). Green Graphic Design, (10), New York: Allworth Press.
• Heller, S. ve Anderson, G. (2016). The Graphic Design Idea Book, (105), London: Laurance King Publishing.
• Kınam B. (2015). Toplumsal Farkındalık İçin Grafik Tasarım. SDÜ ART-¬‐E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi. 2015/8 (16), 271-286.
• Kınık A. (2023). Grafik Tasarım ve Geri Kazanım. Konya Sanat Dergisi. 2023/ 6, 136-149.
• Luccioni, S., Jernite, Y., & Strubell, E. (2024). Power hungry processing: Watts driving the cost of AI deployment? ArXiv preprint. ArXiv:2311.16863V3.
• Patterson D., Gonzalez J. Vd. (2022). Carbon Emissions And Large Neural Network Training. arXiv preprint. ArXiv:2104.10350.
• Şen E. (2022). Yapay Zekâ ve Yaratıcılık İlişkisinde Karakter Tasarımları. Yayımlanmış Sanatta Yeterlik Tezi. Eskişehir: Eskişehir Anadolu Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Grafik Anasanat Dalı.
• Şen Atiker E. (2024). Güzel Sanatlar Ekseninde Sorumlu Yapay Zekâ: Potansiyel Riskler ve Etik Boyutlar. Sosyal Bilimler Dergisi. 2024/5(1), 129-137.
• Şen Atiker E. (2024). Görsel İletişim Tasarımında Üretken Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesinin Rolünü Keşfetmek. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi. 2024/9(4), 321-332.
• Tomlinson B., Black R. W., Vd. (2024) The Carbon Emissions Of Writing And İllustrating Are Lower For AI Than For Humans. Scientific Reports 2024/14, 3732.
• Toros S. (2023). Grafik Tasarım ve Görsel İletişim. Ankara Üniversitesi. Bölüm 1. (8-31). Ankara.
• Tunçkan, E. (2012). Grafik Sanatı ve İletişimdeki Önemi. Akdeniz İletişim Dergisi, 149.
• Yılmaz, Ş., K., (2021). Yapay Zekâ Model Tasarımı. N. Öykü İyigün ve Mustafa K. Yılmaz (Dizi Ed.), Yapay Zekâ. Güncel Yaklaşımlar ve Uygulamalar. (s.94-123). Beta Kitap.
• İnternet Kaynakları
• Amerika Ekoloji Derneği (2025). Ekoloji Nedir? Erişim Adresi: https://esa.org/about/what-does-ecology-have-to-do-with-me/ Erişim Tarihi: 03.09.2025
• Berthelot A., Caron E., Jay M. & Lefevre L. (2025) Understanding the Environmental Impact of Generative AI Services. Erişim Adresi: https://cacm.acm.org/sustainability-and-computing/understanding-the-environmental-impact-of-generative-ai-services/ Erişim Tarihi: 24.09.2025
• Ekolojik Geçiş Ajansı. (2025). Ekolojik Tasarım Nedir? Erişim Adresi: https://www.ademe.fr/ Erişim Tarihi: 03.09.2025
• Esen F. S. (2024). İki Ucu Keskin Kılıç: Yapay Zekâ Çevre Krizinin Çözümü mü, Parçası mı? Erişim Adresi: https://kriterdergi.com/dosya-cevre/iki-ucu-keskin-kilic-yapay-zek-cevre-krizinin-cozumu-mu-parcasi-mi Erişim Tarihi: 23.09.2025
• GMK (2025). First Things First. Erişim Adresi: https://gmk.org.tr/uploads/news/file-14466674451023275305.pdf Erişim Tarihi: 28.09.2025
• Jauregui M. G. (2024) The Environmental Cost of AI. Erişim Adresi: https://observatory.tec.mx/edu-news/the-environmental-cost-of-ai/?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 23.09.2025
• Kling Al (2025, 11 Eylül) Kling AI About. Erişim Adresi: https://klingai.com/global/
• Litvinets V. vd. (2024). AI and Sustainability: Opportunities, Challenges, and Impact. Erişim Adresi: https://www.ey.com/en_nl/insights/climate-change-sustainability-services/ai-and-sustainability-opportunities-challenges-and-impact Erişim Tarihi: 18.09.2025
• OpenAI (2025, 11 Eylül). DALL·E 3 System Card. Erişim Adresi: https://openai.com/tr-TR/index/dall-e-3/
• Pointon C. (2022). The Carbon Footprint Of Chatgpt. Erişim Adresi: https://medium.com/%40chrispointon/the-carbon-footprint-of-chatgpt-e1bc14e4cc2a Erişim Tarihi: 23.09.2025
• Zewe A. (2025). Explained: Generative AI’s Environmental İmpact. Erişim Adresi: https://news.mit.edu/2025/explained-generative-ai-environmental-impact-0117 Erişim Tarihi: 23.09.2025
• Url 1: https://www.lego.com/en-us/sustainability/environment/reducing-our-emissions Erişim Tarihi: 04.09.2025
• Url 2: https://methodproducts.co.uk/ Erişim Tarihi: 04.09.2025
• Url 3: https://iucn.org/ Erişim Tarihi: 06.09.2025
• Url 4: https://iucnsos.org/initiative/lacoste-x-iucn-sos/ Erişim Tarihi: 06.09.2025
• Url 5: https://www.worldwildlife.org/ Erişim Tarihi: 07.09.2025
• Url 6: https://www.worldwildlife.org/pages/a-world-without-nature Erişim Tarihi: 07.09.2025
• Url 7: https://creativefuture.co/artificial-intelligence-graphic-design-machine-learning-web-design-fonts/ Erişim Tarihi: 10.09.2025
• Url 8: https://www.iea.org/reports/energy-and-ai/energy-demand-from-ai Erişim Tarihi: 18.09.2025
• Url 9: https://web.mit.edu/ Erişim Tarihi: 24.09.2025
• Görsel Kaynakları
• Görsel 1-2: Lego Yeni İç Ambalaj, Lego Yeni Oyuncak Kutusu. https://www.lego.com/en-us/sustainability/sustainable-packaging Erişim Tarihi: 04.09.2025
• Görsel 3: Method temizlik ürünleri geri dönüştürülebilir ambalaj örnekleri. https://methodproducts.co.uk/beyond-the-bottle/packaging/ Erişim Tarihi: 04.09.2025
• Görsel 4-5-6: Timsah Figürlü Tişörtler, Kırmızı Listede Yer Alan Hayvan Figürlü Tişörtler, Lacoste Kampanyasında yer verilen yaşayan türler ve sayıları. https://iucnsos.org/initiative/lacoste-x-iucn-sos/ Erişim Tarihi: 06.09.2025
• Görsel 7-8: #doğasızdünya kampanya örnekleri. https://explore.panda.org/worldwithoutnature Erişim Tarihi: 07.09.2025
• Görsel 9: Harol Cohen resim yapan AARON’u izliyor. San Diego Museum of Contemporary Art, 2007. https://creativefuture.co/artificial-intelligence-machine-learning-in-creative-fields-creative-ai/ Erişim Tarihi: 10.09.2025
• Görsel 10: Çevrimiçi Adobe Firefly yapay zekâ aracı kullanıcı arayüzü. https://firefly.adobe.com Erişim Tarihi: 11.09.2025
• Görsel 11: Dall-E 3 yapay zekâ aracı kullanıcı ara yüzü. https://openai.com/tr-TR/index/dall-e-3/ Erişim Tarihi: 11.09.2025
• Görsel 12: Kling AI yapay zekâ aracı kullanıcı ara yüzü. https://klingai.com/global/ Erişim Tarihi: 11.09.2025
• Görsel 13: Veri merkezi bileşenleri. https://www.iea.org/reports/energy-and-ai/energy-demand-from-ai Erişim Tarihi: 18.09.2025