ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN'IN “BENİM GİBİ MAKİNELER” ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ

Ercan Gürova

doi:10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.10

ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN'IN “BENİM GİBİ MAKİNELER” ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ

Öz

Günümüzde robotlar hizmet sektöründen, askeri ve güvenlik alanlarına, araştırma ve eğitimden sağlık sektörü ve eğlenceye, kişisel bakım hizmetlerinden arkadaşlık ve cinsellik konularına kadar yaşamın hemen her alanında artan ve çeşitlenen bir biçimde yer almaktadır. Robot endüstrisinin sağladığı bu yaygınlık ve çeşitlilik kaçınılmaz bir şekilde insan-robot etkileşimini ve bu etkileşimin yol açtığı etik sorunları ve açmazları gündeme getirmektedir. Çağdaş İngiliz yazar Ian McEwan'ın Benim Gibi Makineler (2019) romanı da alternatif bir 80'ler Londra'sında yapay zekâ araştırmalarının ve robotik ürünlerin çığır açtığı bir dönemde geçmektedir. Bilinç, özgür irade ve amaçlılık gibi özelliklere sahip olan ilk insansı Âdem ve Havva'ların insanlarla etkileşiminde ortaya çıkan etik sorunlar romanın merkezinde yer almaktadır. Bu çalışma, adı geçen insansı robotu James H. Moor'un “ahlaki faillik” (2011) taksonomisi açısından ele almakta, ardından üç felsefi yaklaşım kullanarak (teleolojik etik teori olarak utilitaryanizm, deontolojik teori olarak Kant'ın kategorik zorunluluk kavramı ve ilk bakışta görev yaklaşımı) insan-robot etkileşiminin doğurduğu etik sorunları incelemektedir. Bunun yanı sıra, etik sorunlar bağlamında Asimov'un robot kanunları ve Immanuel Kant'ın (1724- 1804) “kopernik dünyanın dönüşü”nün insan-robot ilişkisindeki yeri ele alınmaktadır. Ayrıca, romandaki insan-robot etkileşimi insan merkezli bir özneyi önceleyen bakış açısına meydan okumakta ve insan lehine olan güç dengesini de tartışmaya açmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Anderson, Susan Leigh. “Philosophical Concerns with Machine Ethics.” Machine Ethics. Eds. Michael Anderson ve Susan Leigh Anderson. New York: Cambridge University Press. 2011. 162-167.
Anderson, Susan Leigh. “How Machines Might Help Us Achieve Breakthroughs in Ethical Theory and Inspire Us to Behave Better.” Machine Ethics. Eds. Michael Anderson ve Susan Anderson. New York: Cambridge University Press, 2011. 524-530.
Anderson, Susan Leigh ve Michael Anderson. “A Prima Facie Duty Approach to Machine Ethics.” Machine Ethics. Eds. Michael Anderson ve Susan Leigh Anderson. New York: Cambridge University Press, 2011. 476-492.
Asimov, Isaac. Ben, Robot. İstanbul: İthaki Yayınları, 2016.
Bentham, Jeremy. An Introduction to the Principles of Morals and Legislation. Oxford: Clarendon Press, 1781.
Braidotti, Rosi. “Eleştirel İnsanötesi Bilimler İçin Kuramsal Bir Çerçeve.” Pasajlar 3.7 (2021): 22-29.
Braidotti, Rosi. İnsan Sonrası. İstanbul: Kolektif Yayıncılık, 2014.
Braidotti, Rosi. “İnsan Sonrası, Pek İnsanca: Bir Posthümanistin Anıları ve Emelleri.” Cogito 95-96 (2019): 63-75.

Dietrich, Eric. “Homo Sapiens 2.0: Building the Better Robots of Our Nature.” Machine Ethics. Eds. Michael Anderson ve Susan Leigh Anderson. New York: Cambridge University Press, 2011. 531-538.
Gips, James. “Towards the Ethical Robot.” Machine Ethics. Eds. Michael Anderson ve Susan Leigh Anderson. New York: Cambridge University Press, 2011. 247-249.
Isaac, Alistair M.C. ve Will Bridewell. “White Lies on Silver Tongues: Why Robots Need to Deceive (and How).” Robot Ethics 2.0. New York: Cambridge University Press, 2017. 157-172.
Kant, Immanuel. Groundwork of the Metaphysics of Morals. Çev. Mary Gregor. Cambridge: Cambridge University Press, 1998.
Kuehn, Manfred. Immanuel Kant. İstanbul: İş Bankası, 2011.
Latham, Rob. “Biotic Invasions: Ecological Imperialism in New Wave Science Fiction.” The Yearbook of English Studies 37.2 (2007): 103-119.
Levy, M.Michael. “The Young Adult Science Fiction Novel as Bildungsroman.” Young Adult Science Fiction. Ed. C.W. Sullivan. London: Greenwood Press, 1999. 99-118.
Lucas, Julian. “Man, Woman, and Robot in Ian Mcewan’s New Novel.” The New Yorker. 15 April 2019. Web. 28 Nisan 2021.
Luckhurst, Roger. Science Fiction. London: Polity, 2005.
McEwan, Ian. Benim Gibi Makineler. İstanbul: Yapı Kredi, 2019.
Moor, James H. “The Nature, Importance, and Difficulty of Machine Ethics.” Machine Ethics. Eds. Michael Anderson ve Susan Leigh Anderson. New York: Cambridge University Press. 2011. 14-17.
Powers, Thomas. “Prospects for a Kantian Machine.” Machine Ethics. Eds. Michael Anderson ve Susan Leigh Anderson. New York: Cambridge University Press. 2011. 464-475.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dil Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ercan Gürova ^*
0000-0001-5446-9013
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

1 Mart 2021

Kabul Tarihi

5 Mayıs 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 61 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.10

IZ

https://izlik.org/JA22PM34BL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gürova, E. (2021). ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN’IN “BENİM GİBİ MAKİNELER” ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 61(1), 265-284. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.10

AMA

1.Gürova E. ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN’IN “BENİM GİBİ MAKİNELER” ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ. DTCF Dergisi. 2021;61(1):265-284. doi:10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.10

Chicago

Gürova, Ercan. 2021. “ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN’IN ‘BENİM GİBİ MAKİNELER’ ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 61 (1): 265-84. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.10.

EndNote

Gürova E (01 Haziran 2021) ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN’IN “BENİM GİBİ MAKİNELER” ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 61 1 265–284.

IEEE

[1]E. Gürova, “ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN’IN ‘BENİM GİBİ MAKİNELER’ ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ”, DTCF Dergisi, c. 61, sy 1, ss. 265–284, Haz. 2021, doi: 10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.10.

ISNAD

Gürova, Ercan. “ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN’IN ‘BENİM GİBİ MAKİNELER’ ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 61/1 (01 Haziran 2021): 265-284. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.10.

JAMA

1.Gürova E. ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN’IN “BENİM GİBİ MAKİNELER” ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ. DTCF Dergisi. 2021;61:265–284.

MLA

Gürova, Ercan. “ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN’IN ‘BENİM GİBİ MAKİNELER’ ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, c. 61, sy 1, Haziran 2021, ss. 265-84, doi:10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.10.

Vancouver

1.Ercan Gürova. ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN’IN “BENİM GİBİ MAKİNELER” ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ. DTCF Dergisi. 01 Haziran 2021;61(1):265-84. doi:10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.10

Cited By

Yapay Zekalı Hizmet Robotlarına Yönelik Etik Hususlar

Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.32572/guntad.1009648