TACİRLER ARASINDA ESER SÖZLEŞMESİNDE CEZAİ ŞART VE İFAYA EKLİ CEZAİ ŞART ÜZERİNE ANALİTİK BİR İNCELEME

Yıl 2026, Cilt: 30 Sayı: 53, 933 - 947, 14.01.2026

Filiz Yenipınar

Öz

Çalışmamızda, sözleşme kavramı ile sözleşmede kararlaştırılan cezai şart konusu araştırılarak pratikte fayda sağlaması amaçlanmıştır. Cezai şart, sözleşmeye uyulmaması halinde taraflarca kararlaştırılan tazminat külfetidir. Uyuşmazlık konusu problem: ifaya ekli cezanın istenebilmesi için eserin teslim edilmemiş ya da ihtirazî kayıtla teslim alınmış olması hakkında mülga(yürürlükten kaldırılmış) ve mer’i (halen yürürlükte olan) Borçlar Kanunu maddeleri ile incelemede: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı, mevzuat ve öğreti ışığında ele alınmıştır. Mahkemece dava konusu talebin, ayıptan doğan zarara ilişkin olmayıp, geç teslimden kaynaklı cezai şart olduğu, sözleşme konusu makineyi ihtirazı kayıt ileri sürmeden teslim alan davacının, sözleşmede de aksi kararlaştırılmadığından geç teslimden kaynaklanan ifaya ekli cezai şartı talep edemeyeceği gözetilmeksizin, davalı yüklenicinin geç teslim ettiği makinenin ayıplı olduğu, ayıbın sonradan ortaya çıkması nedeniyle davacının teslim sırasında ihtirazı kayıt ileri sürmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle verilen direnme kararı usul ve yasaya uygun bulunmamıştır.

Anahtar Kelimeler

Sözleşme , cezai koşul , gecikme zararı , teslim alma , tazminat

AN ANALYTICAL STUDY ON THE PENALTY CLAUSE AND THE PENALTY CLAUSE ADDED TO THE PERFORMANCE IN THE WORK CONTRACT BETWEEN MERCHANTS

Öz

In our study, the concept of contract and the penal clause agreed upon in the contract are investigated and aimed to provide practical benefits. Penal clause is the compensation burden agreed upon by the parties in case of non-compliance with the contract. The problem in dispute: in order to request the penalty attached to the performance, the work must not have been delivered or must have been received with a reservation, and the articles of the Code of Obligations that have been repealed (abolished) and are currently in force (still in force) have been examined in the light of the decision of the General Assembly of Civil Law of the Supreme Court, legislation and doctrine. The court ruled that the demand in question was not related to the damage arising from the defect but to the penalty clause arising from the late delivery, and that the plaintiff, who received the machine subject to the contract without raising any reservations, could not demand the penalty clause attached to the performance arising from the late delivery since the contrary was not agreed upon in the contract. The decision of resistance given on the grounds that the machine delivered late by the defendant contractor was defective and that it was not possible for the plaintiff to raise any reservations at the time of delivery since the defect was discovered later was not in accordance with the procedure and law.

Anahtar Kelimeler

Contract , penalty clause , delay damage , receiving , compensation

Kaynakça

• Alqodsi, Enas Mohammed, Anna Serebrennikova, and Raissa Orsayeva. “The Role of judicial Discretion in Commercial disputes: penalty Clause issues.” Journal of Legal Affairs and Dispute Resolution in Engineering and Construction 16.2 (2024): 04523062.
• Bağrıaçık, Safiye Nur. Üretim ve İş Sırlarının Korunması (İstanbul: On İki levha Yayınevi, 2017).
• Bast, Carol M. “At what price silence: are confidentiality agreements enforceable.” Wm. Mitchell L. Rev. 25 (1999): 627.
• Berberoğlu Yenipınar, Filiz. Sözleşmeler (İstanbul: Aristo Yayınevi, 2019).
• Cansel, Erol, and Çağlar Özel. “Türk Borçlar Hukukunda Ceza Koşulu” Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 8 (2013): 713-733.
• De Geest, Gerrit, and Filip Wuyts. “Penalty clauses and liquidated damages.” Encyclopedia of law and economics 3 (2000): 141-161.
• Erdoğan, Mehmet Selim. “Gizlilik sözleşmesi /Confidentiality agreement.” Yayımlanmamış yüksek lisans tezi 2021 Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2021.
• Eren, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 25. Baskı (Ankara: Yetkin Yayınevi, 2020).
• Eren, Fikret. Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, 12. Baskı (İstanbul: Beta Yayınları, 2010).
• Feyzi Necmeddin Feyzioğlu, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. 2 (İstanbul İstanbul Üniversitesi Yayınları 1976)
• Gürbüz Usluel, Aslı E. Türk Özel Hukukunda Özellikle Anonim Şirketlerde Ticarî Sırrın Korunması (İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2009).
• Hâluk Tandoğan, Türk Mesuliyet Hukuku (İstanbul: Vedat Kitabevi 2010).
• Hrdy, Camilla A., and Christopher B. Seaman. “Beyond trade secrecy: Confidentiality agreements that act like noncompetes.” Yale LJ 133 (2023): 669.
• Kılıçoğlu, Ahmet. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 16. Baskı (Ankara: Turhan Kitapevi 2012).
• Kocaağa Köksal, Ceza Koşulu (Sözleşme Cezası) (Ankara: Yetkin Yayınevi, 2018).
• Luhanska, Karina. The Peculiarities of Contractual Penalty Clauses in Commercial Contracts. Diss. Mykolo Romerio universitetas, 2023.
• Nomer, Halûk Nami. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 17.Baskı (İstanbul: Beta Yayınevi, İstanbul).
• Oğuzman, M. Kemal ve Öz, M. Turgut. Borçlar Hukuku Genel Hükümler C. I Güncellenip Genişletilmiş 18. Baskı (İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2020).
• Radack, David V. “Understanding confidentiality agreements.” JOM 46.5 (1994): 68. https://www.tms.org/pubs/journals/JOM/matters/matters-9405.html
• Saatcıoğlu, Onur Can. Kanunlar İhtilâfı Hukukunda Ticari Sırların İhlali (Ankara: Yetkin Yayınevi, 2020).
• Selahittin Sulhi Tekinay, Haluk Burcuoğlu ve Atilla Altop, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, (İstanbul: Filiz Kitabevi, 1993)
• Yaşar Engin Selimoğlu. Eser Sözleşmesi, 4. Baskı (Ankara: Adalet Yayınevi, 2017).
• http://www.mevzuat.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 10/06/2024vd.).
• https://emsal.uyap.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 24/08/2024 vd.).
• https://karararama.yargitay.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 24/08/2024 vd.).