The Contribution of Religious Culture and Moral Education Courses to Students’ Self-Development: A Study Based on Student Perceptionsof

Öz

The aim of this research is to examine the contribution of the renewed Religious Culture and Ethics (RCE) courses to students' self-development within the framework of the Türkiye Century Education Model (TCEM), based on student perceptions in light of quantitative data. This research is significant in that it reveals through empirical findings the impact of religious education provided in schools on students' self-development. The population of the study consists of students at middle and high school levels, the sample comprises a total of 423 students at 5th, 6th, 9th, and 10th grade levels studying in Hakkâri city center during the 2025-2026 academic year. In this study conducted with a quantitative research design, the "Perception of Self-Education in RCE Courses Scale," developed to determine the contribution of RCE courses to students' self-development based on student perceptions, was used as the data collection instrument. The exploratory factor analysis results conducted to determine the construct validity of the scale showed that the scale has a six-factor structure and explains 70.41% of the total variance. The overall reliability coefficient of the scale was calculated as Cronbach's alpha = .823. Research findings revealed that students perceive RCE courses as a field of religious education that supports self-development in terms of self-awareness, moral-value consciousness, spirituality, social self, self-actualization, and self-efficacy dimensions. Additionally, a positive and statistically significant relationship was identified between the perception of self-education related to RCE courses and self-esteem (r = .553; p < .01). The research results demonstrate that RCE courses conducted in accordance with TCEM contribute to students' self-development and, in this respect, provide empirical support to the religious education literature.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Türkiye Century Education Model
• RCE
• Self-Development
• Student Perceptions.

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Derslerinin Öğrencilerin Benlik Gelişimine Katkısı: Öğrenci Algılarına Dayalı Bir Araştırma

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) çerçevesinde yenilenen Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) derslerinin, öğrencilerin benlik gelişimine olan katkısını öğrenci algılarına dayalı olarak nicel veriler ışığında incelemektir. Bu araştırma, okullarda verilen din eğitiminin öğrencilerin benlik gelişimi üzerindeki etkisini ampirik bulgularla ortaya koyması açısından önem taşımaktadır. Araştırmanın evrenini ortaokul ve lise düzeyindeki öğrenciler oluştururken, örneklemini 2025–2026 eğitim öğretim yılında Hakkâri il merkezinde öğrenim gören 5., 6., 9. ve 10. sınıf düzeyindeki toplam 423 öğrenci oluşturmaktadır. Nicel araştırma deseni ile yürütülen çalışmada veri toplama aracı olarak DKAB derslerinin öğrencilerin benlik gelişimine olan katkısını öğrenci algıları özelinde belirlemek amacıyla geliştirilen “DKAB Derslerinde Benlik Eğitimi Algısı Ölçeği” kullanılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin altı faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ve toplam varyansın %70,41’ini açıkladığını göstermiştir. Ölçeğin genel güvenirlik katsayısı Cronbach alfa=.823 olarak hesaplanmıştır. Araştırma bulguları, öğrencilerin DKAB derslerini benlik farkındalığı, ahlaki-değer bilinci, maneviyat, sosyal benlik, kendini gerçekleştirme ve öz yeterlilik boyutları açısından benlik gelişimini destekleyen bir din eğitimi alanı olarak algıladıklarını ortaya koymuştur. Ayrıca DKAB derslerine ilişkin benlik eğitimi algısı ile benlik saygısı arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r=.553; p<.01). Araştırma sonuçları, TYMM doğrultusunda yürütülen DKAB derslerinin öğrencilerin benlik gelişimine katkı sağladığını göstermekte ve bu yönüyle din eğitimi literatürüne ampirik destek sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• DKAB
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• Benlik Gelişimi
• Öğrenci Algıları.

Kaynakça

1. Akyürek, Süleyman. “İlk ve Ortaöğretimde Din Öğretimi: Kuramsal Çerçeve”. Din Eğitimi El Kitabı. ed. Remziye Ege - Recai Doğan. 87-110. Ankara: Grafiker Yayınları, 5.Basım, 2017.
2. Altaş, Nurullah. Din Eğitimi. İstanbul: Marmara Akademi, 5.Basım, 2025.
3. Aydın, Muhammed Ş. Din Eğitimi Bilimine Giriş. Kayseri: Kimlik Yayınları, 3.Basım, 2019.
4. Bahçekapılı, Mehmet. “Din ve Ahlâk Eğitiminin Ergenlerin Kişilik Gelişimine Katkısı”. Değerler Eğitimi Dergisi 9/22 (2011), 7-42.
5. Bakırcıoğlu, Rasim. Ansiklopedik Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü. Ankara: Anı Yayıncılık, 1.Basım, 2012.
6. Bandura, Albert. “Self-Efficacy Mechanism in Human Agency”. American Psychologist 37/2 (1982), 122-147. https://doi.org/10.1037/0003-066X.37.2.122
7. Bilgin, Beyza. Eğitim Bilimi ve Din Eğitimi. İstanbul: Gün Yayıncılık, 2001.
8. Brooks, Val - Fancourt, Nigel. “Is Self-Assessment in Religious Education Unique?” British Journal of Religious Education 34/2 (2012), 123-137. https://doi.org/10.1080/01416200.2011.614747

9. Büyüköztürk, Şener. “Anket Geliştirme”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 3/2 (2005), 133-151.
10. Büyüköztürk, Şener vd. Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 31.Basım, 2021.
11. Ceylan, Tuncay. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli DKAB Öğretim Programlarının Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 63 (30 Nisan 2025), 55-70. https://doi.org/10.29288/ilted.1598481
12. Cohen, Jacob. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. Hillsdale: Lawrence Erlbaum Associates., Second., 1988.
13. Creswell, John W. Araştırma Deseni: Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. çev. Selçuk B. Demir. Ankara: Eğiten Kitap, 2017.
14. Çeçen, Ayşe R. - Koçak, Erhan. “Deneysel Bir Çalışma: İlköğretim II. Kademe Öğrencilerine Uygulanan Benlik Saygısı Programının Öğrencilerin Benlik Saygısı Üzerindeki Etkisi”. Eurasian Journal of Educational Research 27 (2007), 59-68.
15. DeVellis, Robert F. Ölçek Geliştirme Kuram ve Uygulamalar. çev. Tarık Totan. Ankara: Nobel Yayınevi, 3.Basım, 2014.
16. Field, Andy. Discovering Statistics Using SPSS. California: SAGE, 3. Basım, 2009.
17. James, William. Psikolojinin Temel İlkeleri. çev. İ. Nur Polat - Yeşim Büyüközer. İstanbul: Mitra Yayıncılık, 2024.
18. Kimter, Nurten. Benlik Saygısı ve Dindarlık İlişkisi. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Din Psikolojisi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2008.
19. Kurnaz, M. Furkan - Koçtürk, Nilüfer. “Adaptation of the Short-Form of State Self-Esteem Scale into Turkish: A Study of Validity and Reliability”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakultesi Dergisi 58/1 (2024), 51-85. https://doi.org/10.30964/auebfd.1500410
20. Maslow, Abraham H. Motivation and Personality. New York: Harper & Row, 1954.
21. MEB. Orta Okul DKAB Öğretim Programı. PDF: MEB Yayınları, 2024. https://cdn.eba.gov.tr/icerik/GorusOneri/2024ProgramlarOnayli/2024programdin45678Onayli.pdf
22. MEB. Ortaöğretim DKAB Dersi Öğretim Programı. PDF: MEB Yayınları, 2024. https://cdn.eba.gov.tr/icerik/GorusOneri/2024ProgramlarOnayli/2024programdin9101112Onayli2.pdf
23. MEB. TYMM Öğretim Programı Ortak Metni. PDF: MEB Yayınları, 2025. https://tymm.meb.gov.tr/upload/brosur/ortak_metin.pdf
24. Meydan, Hasan. Din Eğitiminde Manevi Boyut: İnsanın Manevi Potansiyeli, Maneviyatçılık ve Din Eğitimi. İstanbul: Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları, 1. Baskı, 2015.
25. Nunnally, Jum C. - Bernstein, Ira H. Psychometric Theory. New York: McGraw-Hill, 3.Basım, 1994.
26. Okumuşlar, Muhiddin - Çiçek, Şeyma. “Sosyalleşme Sürecinde Din Eğitimi”. Din Eğitiminde Ana Konular. ed. Mehmet Bahçekapılı - Ahmet A. Çanaklı. Ankara: Eskiyeni Yayınları, 2021.
27. Oruç, Cemil. “Din Eğitimin Hedefleri”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1/13 (2008), 259-269.
28. Oruç, Cemil. “The Ipacts of Religious Education on Individual and Social Life”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 10/1 (2010), 195-212.
29. Öz, Ayhan. “Benlik Bilinci Temelli Din Eğitimi”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 27/2 (2022), 35-52.
30. Rogers, Carl. Kişi Olmaya Dair. çev. Selçuk Budak. İstanbul: Okuyan Us, 2011.
31. Santi, Elena-Ancuța - Santi, Cosmin. “The Students’ Perception Regarding The Importance of Religious Education In Shaping Their Character”. International Multidisciplinary Scientific Conferences on the Dialogue between Sciences & Arts, Religion & Education 1/1 (2017), 56-61. https://doi.org/10.26520/mcdsare.2017.1.56-61
32. Seçer, İsmail. SPSS ve LISREL ile Pratik Veri Analizi. Ankara: Anı Yayıncılık, 2.Basım, 2015.
33. Semerci, Ayşegül - Sayın, Gülşen. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4.-8. Sınıf) Öğretim Programı’nın Temel Öğeler Açısından Değerlendirilmesi”. darulfunun ilahiyat 36/2 (2025), 389-424. https://doi.org/10.26650/di.2025.36.2.1676227
34. Tabachnick, Barbara G. - Fidell, Linda S. Using Multivariate Statistics. New York: Pearson Education, Seventh Edition., 2019.
35. Tosun, Aybiçe. “Teaching Worldviews through Creative Drama for Religious Education in Turkey”. International Journal of Children’s Spirituality 23/2 (2018), 196-208. https://doi.org/10.1080/1364436X.2018.1448760
36. Tosun, Cemal - Doğan, Recai. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimi; Özel Öğretim Yöntemleri. Ankara: Pegem Yayıncılık, 1.Basım, 2003.
37. Üzümcü, Muzaffer - Abanoz, Süleyman. “Program Tasarımı Yaklaşımları Bağlamında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi 12 (15 Eylül 2024), 795-826. https://doi.org/10.56720/mevzu.1495250
38. Yalvaç Arici, Handan. “Functionality Of Religious Education In The Development Of The Sense Of Self-Worth”. Artuklu Akademi 9/1 (27 Haziran 2022), 71-86. https://doi.org/10.34247/artukluakademi.1001055
39. Yavuz, Kerim. Çocukta Dini Duygu ve Düşencenin Gelişimi. İstanbul: Boğaziçi Yyaınları, 3.Basım, 2012.
40. Yıldız, Murat. “Benlik-Kavramı ve Benliğin Gelişiminde Dinin Rolü”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 23 (2006), 87-127.
41. Yılmaz, Emre. “Kur’an Kursları, Dindarlık ve Benlik Saygısı”. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD) 5/9 (2018), 147-166.
42. Yiğit, Yasin. Maneviyat Eğitimi. İstanbul: Nobel Akademi, 3.Basım, 2023.