İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA

Ghulam Hazrat Rayeq; İrfan İnce

doi:/duifad.620064

İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA

Öz

İslâm aile hukukunda boşama yetkisi prensip olarak erkeğe verilmiştir. Koca herhangi bir zarara maruz kaldığı ve evlilik hayatından memnun kalmadığı zaman son çare olarak bu yetkiyi kullanarak kendisini bu evlilikten kurtarabilmektedir. Ancak kadının hakkı da bu konuda ihmal edilmemiştir. Kadın da zulüm ve zarara maruz kaldığında kânunda öngörülen sebeplere dayanarak zulüm ve zararı önlemek yahut onu bertaraf etmek amacıyla mahkemeye müracaat ederek boşanma talebinde bulunabilmektedir. Bu makalede, kadının hakkı olan bedensel kusur ve hastalık nedeniyle kazâî boşanmaya hem fıkıh öğretisinde hem de Afgânistân ve İrân Medenî Kânunu’nda değinilmektedir. Biz bu araştırmada öncelikle fesih, talâk ve tefrîk kavramlarını inceleyip İslâm aile hukukunda, Afgânistân ve İrân hukuk sisteminde boşanmaya sebep olan ayıp ve hastalıkları ve tefrik hakkının ispatlanmasına dair bazı şartları ele almaya çalıştık. Afgânistân Medenî Kânunu ayıp ve hastalık sebebiyle boşanma konusunda Hanefi mezhebinin dışına çıkmayarak İmâm Muhammed’in görüşünü benimsemiştir. İrân Medenî Kânunu’nda ise konu Ca’ferî mezhebine göre tanzim edilmiştir. Bu araştırmada elde ettiğimiz önemli neticelerden biri olan, İslâm dininin aile kuruluşunu koruması ve karı koca arasında adâleti göz önünde bulundurarak onların haklarına riâyet etmesidir.

Anahtar Kelimeler

Afgânistân Medenî Kânunu,İrân Medenî Kanunu,Kazâî Boşanma,Fizyolojik Kusur ve Hastalık,İslâm Aile Hukuku

Kaynakça

1. Kur’ân-ı Kerîm.
2. Abdullah, Nazâmüddin. Aile Hukuk (Medeni kanunun açıklaması). Kabil: İntişarat-e Saîd: 1394 hş.
3. Adâlethâh, Abdülkâdir. Aile Hukuku. Kabil: Mmatbaayı Meyvend, 1387 hş.
4. Acar, Halil İbrahim. İslâm Aile Hukuku. 2. Baskı. İstanbul: Ensar Neşriyatı, 2018.
5. Âmilî, Muhammed Cemâlüddîn b. el-Mekki. er-Revdatu’l-Behiyye fi Şerhi el- Lumatu’d-Dımeşkiyye, thk. Abdullâh es-Sebtî. Kâhire: 1960.
6. Aynî, Bedreddin Ebî Muhammed Mahmûd b. Ahmed. el- Binâye fi Şerhi’l-Hidâye. Beyrût: 1990.
7. Aydın, Mehmet Âkif. “Osmanlı Hukukunda Kazâî Boşanma”. Osmanlı Araştırmaların Dergisi, sy: 5, İstanbul: 1986.
8. Bilmen, Ömer Nasuhî. Hukukı İslâmiyye ve İstılâhâtı Fıkhîyye kamusu. İstanbul: ty.

9. Döndüren Hamdi. Delilleriyle Aile İlmihali. İstanbul: Erkam yayınları, 2013.
10. Ebû Zehra, Muhammed. el-Ahvâlü’ş-Şahsiyye. Kâhire: Dârü’l-Fikrı’l-Arabî, 2005.
11. ed-Desûkî, Burhânüddîn İbrâhim b. Ebû’l-Mecd Abdülazîz. Hâşiyetu’d-Desûkî. Mısır: Dâr İhyâi’l-kutübı’l-Arabiyye, tsz.
12. ed-Derdîr, Ebû’l-Berakât Ahmed b. Muhammed. eş-Şerhu’s-Sağîr alâ akrabi’l-Mesâlik ilâ Mezhebi’l-İmâmi’l-Mâlik. Kâhire: Dâru’l-Marifa, tsz.
13. el-Cezirî, Abdurrahman. Kitâbu’l-Fıkıh Ale’l-Mezâhibi’l-Erbaa. 3. Baskı. Mısır: el-Mektebetü’t-Ticâriyetü’l-Kübrâ, tsz.
14. el-Hüraşî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Abdullâh b. Ali. Şerhu Muhtasarı’l-Halîl. Bûlâk: 1317.
15. el-Hüsarî, Ahmed. el-velâye el-Vesâye et-Talâk fi’l-Fıkhı’l-İslâmi Li’l-Ahvâli’ş Şahsiyye. Beyrût: 1992.
16. el-Muğniyye, Muhemmed Cevâd. ez-Zevâc ve’t-Talâk ale’l-Mezâhibi’l-Hamsa. Beyrût: 1960.
17. el-Hillî, Cemâlüddîn Ebû’l-Abbâs Ahmed b. Muhammed b. Fahd, el-Mühezzebu’l-Bâri’ fi Şerhi’l-Muhtasarü’n-Nâfı. yy. ty.
18. es-Semerkandî, Ebû Bekr Alâüddîn Muhammed b. Ahmed b. Ebi Ahmed. Tuhfetü’l-fukahâ. Beyrût: Dâru’l Kutubu’l-İlmîyye, 1984.
19. et-Tûsî, Ebû Cafer Muhammed b. el-Hasan. Tehzîbu’l-Ahkâm. Nacaf: tsz.
20. Fâyiz, Abdülbasîr. Tavzihî der Kânun-e Medeni-yi Afgânistân. Kabil: 2008.
21. Feyyûmî, Ahmed b. Muhammed. el-Misbâhu’l-Münîr fi Ğaribi’ş-Şerhi’l-Kebîr. Lübnân: 1987.
22. Gubâr, Mir Ghulam Muhammed. Afgânistân der Mesîr-e Tarîh. Tahran: İntişârât-e Cumhurî, 2005.
23. Habîbî, Abdülhay. Tarîh-e Afgânistân ba’d az İslâm. İrân: İntişârât-e Efsün, 2002.
24. Hallâf, Abdülvehhâb. Ahkâmu’l- Ahvâli’ş-Şahsiyye. Kuveyt: 1990.
25. Hillî, Ebû Mansur el-Hasan b. Yusuf b. Muhtâr. kevâ’idü’l-Ahkâm fi Ma’rifeti’l-Helâl ve’l-Harâm. Kum: 1419.
26. Hillî, Ebû’l-Kâsım Necmüddin Ca’fer b. Hasan. el-Muhtasarü’n-Nafi fi Fıkhıl’l-İmâmiyye. Beyrût: 1985.
27. Hillî, Ebû’l-Kâsım Necmüddin Ca’fer b. Hasan. Şerâiü’l-İslâm fi Mesâili’l-Halâl ve’l-Harâm. Beyrût: tsz.
28. Humeynî, Mustafa el-Musevî. Tahrîru’l-Vesîle. Kum: ty.
29. İbü’l-Hümam, Kemâlüddin Muhammed b. Abdülvâhid es-Sivâsî. Şerhu Fethu’l- Kadîr. Bûlâk: 1316 h.
30. İbn Manzûr, Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem. Lisânu’l-Arab. Beyrut: 1990.
31. İbn Nüceym, Zeynüddin b. İbrâhim. el-Eşbâh ve’n-Nezâir. Beyrût: 1985.
32. İbn. Kudâme, Muhammed b. Abdullah b. Ahmed. el-Muğnî fi Fıkhı’l-İmâm Ahmed b. Hanbel. Kâhire: tsz.
33. İbn. Hazm, Ebû Muhammed Ali b. Ahmed b. Said. el-Muhallâ. thk. Ahmed Muhammed Şâkir. Kâhire: Dâru’t-Turâs, tsz.
34. İbn. Rüşd, Ebû’l-Velîd Muhammed b. Ahmed. (el-Hafîd). Bidâyetü’l-Müctehid ve Nihâyetü’l-Muktesid. İstanbul: 1985.
35. İbn. Kayyim, Muhammed b. Ebî Bekr el-Cevziyye, Zâdu’l-Meâd. Trc. Mehmet Erdoğan v.dğr. İstanbul: 1990.
36. Kânûn-ı Medenî-yi Afgânistân, Resmi Cerîde, sy: 353, 1977.
37. Kânun-ı Esâsî-yi Afggânistân ( Afgânistân anayasası), Resmî Cerîde, sy:818, 2004.
38. Kânun-ı Ahvâl-ı Şahsiyye-yi Ehl-e Teşeyyü’, Resmî Cerîde, sy: 988, 2009.
39. Kânun-ı Usûl-e Mahâkemât-ı Medenî-yi Afgânistân, Resmî, Cerîde, sy: 722, 1369.
40. Karaman, Hayreddin. Ana Hatlarıyla İslâm Hukuku. 19. Baskı. İstanbul: Ensar Neşriyatı, 2016.
41. Karaman, Hayreddin. Mukayeseli İslâm Hukuku. İstanbul: İrfan Matbaası, 1974.
42. Karâfî, Şihâbüddin Ahmed b. İdrîs. ez-Zehîra. thk. Muhammed Buhbuze. Beyrût: Dârü’l-Garbi’l-İslâmî, 1994.
43. Karslı, İlyas. İslâm Hukukunda Kazâî Boşanma. (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,1988),.
44. Kâsânî, Alâuddin Ebû Bekr b. Mes’ûd. Bedâiu’s-Sanâi fi Tertîbi’ş-Şerâi. Beyrût: 1982.
45. Kâtuzyân, Nâsır. Kânun-e Medenî Der Nazm-e Hukuk-e Kanûnî. 13. Baskı. Tahrân: Mizân Yayınları, 1385 hş.
46. Kâtuzyân, Nâsır Hukuk-e Medenî-yi Hânevâde. Tahran: 2003.
47. Khwajamiri, Mehtarkhan. “Afgânistân Medenî Kânunun Oluşum Süreci ve Muhtevası”, İslâm hukuku araştırmaları dergisi, sy. 26, 2015, 369-382.
48. Koçak, Muhsin-Dalgın, Nihat- Şahin, Osman. İslâm Hukuku. 4. Baskı. İstanbul: Ensar Neşriyatı, 2017.
49. Medkûr, Muhammed Selâm. el-Vecîz Li Ahkâmi’l-Üsra. Mısır: 1975.
50. Merğinânî, Ebû Bekr b. Abdülcelîl er-Rüşdânî. el-Hidâye Şerhu Bidâyeti’l-Mubtedî. İstanbul: 1991.
51. Mevsılî, Abdullah b. Mahmüd b. Mevdûd. el-İhtiyâr Li Ta’lîli’l-Muhtâr. İstanbul: 1996.
52. Râzî, Ebû Bekir. Muhtâru’s-Sıhâh. İstanbul: 1980.
53. Sâbûnî, Abdürrahmân. Ahkâmü’t-Talâk fi’l-Fıkhı’l-İslâmi. 2. Baskı. Dübey: Dârü’l-Kalem, 1993.
54. Sâbûnî, Abdürrahmân. Medâ Hürriyyeti’z-Zevceyni fi’t-Talâk fi’ş-Şeriat’l-İslâmiyye. Dârü’l-Fikr: 1968.
55. Serahsî, Ebû Bekr Şemsü'l-eimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed. el-Mebsût. Beyrut: Dâru’l-Marifat, 1989.
56. Sıbâî, Mustafa. el-Mer’etu beyne’l-Fıkhı ve’l-Kânûn. Beyrût: 1975.
57. Sıbâî, Mustafa. Şerhu Kânûni’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye. Beyrût: el-Mektebetü’l-İslâmi, 1997.
58. Sistânî, Muhsin el-Hakîm Ali el-Huseynî. Mihâcu’s-Sâlihîn. Kum: 1996 .
59. Şa’bân, Zekiyyüddîn. el-Ahkâmü’ş-Şer’iyye fi’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye. Bingazi: 1993.
60. Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs. el-Ümm. Beyrût: Dâru’l-Marifa, ty.
61. Şelebî, Muhammed Mustafa. Ahkâmü’l-Üsra fi’l İslâm. Beyrût: 1977.
62. Şevkânî, Muhammed b. Ali b. Muhammed. Neylü’l-Evtâr Şerhu Münteka’l-Ahbâr mine’l-Ahâdis-i Seyyidi’l-Ahyâr. Kahire: 1952.
63. Şirbînî, Şemsüddin Muhammed b. Hatîb. Muğnî’l-Muhtâc. Mısır: Dâru’l-Fikr, ty.
64. Yaman, Ahmet. İslâm Aile Hukuku. 18. Baskı. İstanbul: M.Ü. İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2016.
65. Zerkeşî, Muhammed b. Abdullâh. Şerhu’z-Zerkeşî alâ Muhtasarı’l-Hırakî. Riyad: 1993.
66. Zeydân, Abdülkarîm. el-Mufassal fi Ahkâmi’l-Mer’e ve’l-Beyti’l-Müslim fi’ş-Şerîati’l-İslâmiyye. Beyrût:1994.
67. Zühaylî, Vehbetü. el-Fıkhu’l İslâmî ve Edilletuhü. Dımeşk: 1989.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ghulam Hazrat Rayeq ^*
Afghanistan

İrfan İnce
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2019

Kabul Tarihi

31 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 3 Sayı: 2

DOI

https://doi.org//duifad.620064

IZ

https://izlik.org/JA79CN58GA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Rayeq, G. H., & İnce, İ. (2019). İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA. Düzce Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3(2), 141-161. https://doi.org//duifad.620064

AMA

1.Rayeq GH, İnce İ. İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA. DÜİFAD. 2019;3(2):141-161. doi:/duifad.620064

Chicago

Rayeq, Ghulam Hazrat, ve İrfan İnce. 2019. “İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA”. Düzce Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3 (2): 141-61. https://doi.org//duifad.620064.

EndNote

Rayeq GH, İnce İ (01 Aralık 2019) İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA. Düzce Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3 2 141–161.

IEEE

[1]G. H. Rayeq ve İ. İnce, “İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA”, DÜİFAD, c. 3, sy 2, ss. 141–161, Ara. 2019, doi: /duifad.620064.

ISNAD

Rayeq, Ghulam Hazrat - İnce, İrfan. “İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA”. Düzce Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/2 (01 Aralık 2019): 141-161. https://doi.org//duifad.620064.

JAMA

1.Rayeq GH, İnce İ. İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA. DÜİFAD. 2019;3:141–161.

MLA

Rayeq, Ghulam Hazrat, ve İrfan İnce. “İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA”. Düzce Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 3, sy 2, Aralık 2019, ss. 141-6, doi:/duifad.620064.

Vancouver

1.Ghulam Hazrat Rayeq, İrfan İnce. İSLÂM ÂİLE HUKUKUNDA VE AFGÂN HUKUK SİSTEMİNDE BEDENSEL KUSUR VE HASTALIK NEDENİ İLE KAZÂÎ BOŞANMA. DÜİFAD. 01 Aralık 2019;3(2):141-6. doi:/duifad.620064