Araştırma Makalesi

GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK

Cilt: 14 Sayı: 27 31 Mayıs 2024
PDF İndir
TR EN

GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK

Öz

Küresel finansal krizden sonraki 15 yıl süresince özellikle Federal Reserve’in öncü olarak uygulamaya soktuğu ve diğer merkez bankalarının da repertuvarına giren ve girmeye aday olan birçok yeni araç ve yaklaşımın ortaya çıktığına şahit olduk. Bu yaklaşımlar literatürde çokça tartışılsa da yeni uygulamaların geleneksel merkez bankacılığı uygulamalarından ne yönde ayrıldıklarına, hedefledikleri yeni sonuçlara ve bu sonuçlara ulaşıp ulaşmadıklarına dönük değerlendirmeler yaygın olarak görülmektedir. Yaygın olarak görülen bir diğer tartışma-kanı da miktarsal genişleme (quantitative easing) olarak adlandırılan politikaları güncel enflasyonist trendle ilişkilendirme eğilimidir. Ancak bu çalışmada soru değiştirilip miktarsal genişleme başta gelmek üzere piyasalara daha yüksek düzeyde likidite enjekte edilmesinin, sermaye birikiminin güncel biçimine gömülü olan sebepleri üzerine tartışılacaktır. Merkez bankacılığı kurumsal olarak dönüşürken esasında finansal ortamın ve ilişkilerin uzun tarihsel dönüşümü içerisinde bunu gerçekleştirmektedir. Bu bağlamda merkez bankalarının birçok krizli meydan okumaya sermaye birikiminin istikrarı açısından cevap üretmeye çalışmakta olan kurumlar olduğunu hatırlatmak gerekir. 1980’li yılların sonrasında merkez bankacıları neoliberal politika dönüşümleri ve beraberindeki (kimi yazarlarca finansallaşma olarak da referans verilen) finansal inovasyonların karmaşık uluslararasılaşması sürecinde müdahale kapasitelerini artıracak bir dönüşüme odaklanmışlardır. Daha açık olmak gerekirse burada itibari paranın ortaya çıkışı, onu destekleyen yapının geri çekilmesi ve zamanla bugünün uluslararasılaşan gölge bankacılığına evrilen finansal yapısındaki yeni konumunu merkeze alarak Fed’in bu yeni finansal mimarideki dönüşümüne odaklanılacaktır. Geçici olacağı düşünülen fakat artık neredeyse kalıcı bir politik araca dönüşen ve bu makalenin de esas odak noktasını oluşturan varlık alım programları bu gelişmelerin en önemlilerinden biri olarak karşımızda durmaktadır. Burada “doğru” politik araçların keşfinden ziyade parasal-finansal dinamiklerin değişen doğası ile merkez bankacılığındaki dönüşümü beraber ele almak temel hedef olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adkins, L., Cooper, M., & Konings, M. (2021). Class in the 21st century: Asset inflation and the new logic of inequality. Environment and Planning A: Economy and Space, 53(3), 548-572. https://doi.org/10.1177/0308518X19873673
  2. Adkins, L., Cooper, M., & Konings, M. (2022). The asset economy: Conceptualizing new logics of inequality. Distinktion: Journal of Social Theory, 23(1), 15-32.
  3. Adrian, T., Erceg, C., Gray, S., & Sahay, R. (2021). Asset Purchases and Direct Financing: Guiding Principles for Emerging Markets and Developing Economies during COVID-19 and Beyond. IMF Monetary and Capital Markets Department.
  4. Akçay, Ü. (2009). Para, Banka, Devlet: Merkez Bankası Bağımsızlaşmasının Ekonomi Politiği. Sosyal Araştırmalar Vakfı.
  5. Akkaya, Y., & Gürkaynak, R. (2012). Cari açık, bütçe dengesi, finansal istikrar ve para politikası: Heyecanlı bir dönemin izi. İktisat İşletme ve Finans, 27(315), 93-119. https://doi.org/doi: 10.3848/iif.2012.315.9319
  6. Allon, F. (2018). Money after Blockchain: Gold, Decentralised Politics and the New Libertarianism. Australian Feminist Studies, 33(96), 223-243.
  7. Bagehot, W. (1873). Lombard Street: A Description of the Money Market. H. S. King&Company.
  8. Başçı, E., & Kara, H. (2011). Finansal İstikrar ve Para Politikası. İktisat İşletme ve Finans, 26(302), 9-25.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomi Politik Teorisi, Heterodoks İktisat, Para Politikası, Para-Bankacılık, Uluslararası Finans

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

28 Mart 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

17 Ekim 2023

Kabul Tarihi

31 Ocak 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 14 Sayı: 27

Kaynak Göster

APA
Güçlü, T. (2024). GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(27), 1-39. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1377567
AMA
1.Güçlü T. GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2024;14(27):1-39. doi:10.53092/duiibfd.1377567
Chicago
Güçlü, Tansel. 2024. “GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 14 (27): 1-39. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1377567.
EndNote
Güçlü T (01 Mayıs 2024) GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 14 27 1–39.
IEEE
[1]T. Güçlü, “GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK”, Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 14, sy 27, ss. 1–39, May. 2024, doi: 10.53092/duiibfd.1377567.
ISNAD
Güçlü, Tansel. “GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 14/27 (01 Mayıs 2024): 1-39. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1377567.
JAMA
1.Güçlü T. GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2024;14:1–39.
MLA
Güçlü, Tansel. “GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 14, sy 27, Mayıs 2024, ss. 1-39, doi:10.53092/duiibfd.1377567.
Vancouver
1.Tansel Güçlü. GÖLGE BANKACILIĞIN GÖLGESİNDE MERKEZ BANKACILIĞI: KÜRESEL FİNANSAL KRİZ SONRASINA TARİHSEL BİR YOLCULUK. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 01 Mayıs 2024;14(27):1-39. doi:10.53092/duiibfd.1377567

                                                                                                                                32482     32483


Bu dergide yayınlanan tüm çalışmalar, Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) License kapsamında lisanslanmıştır.