SAĞLIK ÇALIŞANLARININ İŞ STRESİNİN İŞTEN AYRILMA NİYETİ ÜZERİNE ETKİSİNDE MERHAMET YORGUNLUĞUNUN ARACILIK ROLÜ

Öz

Bu çalışmanın amacı sağlık çalışanlarında iş stresinin işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde merhamet yorgunluğunun aracılık rolünü belirlemek ve iş stresi ile merhamet yorgunluğunun işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Çalışma Adıyaman ilindeki iki kamu ve bir özel sağlık kurumunda çalışanlar üzerinde yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak üç farklı ölçek kullanılmıştır. Sağlık çalışanlarının merhamet yorgunluğu düzeyini ölçmek için Dinç ve Ekinci (2019) tarafından geliştirilen “Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği, iş stresi düzeylerini belirlemek için House ve Rizzo (1972) tarafından geliştirilen, Efeoğlu (2007) tarafından Türkçeye çevrilerek geçerliliği ve güvenilirliği yapılan iş stresi ölçeği, işten ayrılma niyetlerini ölçmek için ise, Cammanvd.’nin (1979) geliştirdiği Kitapçı vd.’nin (2013) Türkçe çevirisini yaptığı ölçekler kullanılmıştır. Çalışmaya toplamda 226 sağlık çalışanı dahil edilmiş ve verilerin analizinde AMOS ile SPSS programları kullanılmıştır. Sonuçta merhamet yorgunluğunun iş stresi ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide aracı rol oynadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak sağlık çalışanlarında merhamet yorgunluğuna dair farkındalık oluşturmanın, stresle baş etme yöntemlerini uygulamalarını sağlamanın çalışanların işten ayrılma niyetini azaltacağı savunulmaktadır. Diğer taraftan sağlık çalışanları üzerinde iş stresini artıran faktörlerin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi ve stresin olumsuz etkilerinden kurtulmaya yönelik çabaların yürütülmesi, sağlık çalışanlarında oluşan merhamet yorgunluğunun etkilerini azaltmak ve işten ayrılma niyetinin oluşumunu engellemek hususunda katkı sağlayacağına düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• sağlık çalışanları
• iş stresi
• işten ayrılma niyeti
• merhamet yorgunluğu

THE MEDIATIONAL ROLE OF COMPASSION FATIGUE IN THE EFFECT OF WORK STRESS ON HEALTH EMPLOYEES' INTENT TO QUIT TURN

Öz

This study aims to determine the mediating role of compassion fatigue in health workers regarding the influence of work stress on the intention to quit work, and to uncover the impact of work stress and compassion fatigue on the intention to leave work. The study was carried out on staff from two public and one private health facilities in Adıyaman province. Three distinct scales were utilized as instruments for data collecting in the research. The Compassion Fatigue Short Scale, created by Dinç and Ekinci (2019) to assess compassion fatigue in healthcare workers, was adapted from the work stress scale developed by House and Rizzo (1972). The work stress scale's validity and reliability were confirmed by Efeoğlu (2007) in its Turkish translation. The scales used in the 2013 Turkish translation by Kitapçı et al. were originally developed by Camman et al. in 1979. 226 health workers participated in the study, and the data was analyzed using AMOS and SPSS software. Compassion fatigue was discovered to mediate the association between work stress and the inclination to quit work. As a result, it was argued that raising awareness of compassion fatigue in healthcare workers and ensuring that they apply methods of coping with stress will reduce employees' intention to leave work. On the other hand, it was thought that a detailed evaluation of the factors that increase work stress on healthcare workers and efforts to get rid of the negative effects of stress would contribute to reducing the effects of compassion fatigue in healthcare workers and preventing the formation of the intention to quit.

Anahtar Kelimeler

• healthcare workers
• job stress
• intention to leave
• compassion fatigue

Kaynakça

1. Bentler, P.M. (1980). Multivariate analysis with latent variables: Causal modeling. Annual Review of Psychology, 31, 419-456.
2. Cao, X., Chen, L. (2021). The impact of resilience onturnover intention in dialysis nurses: The mediatingeffects of work engagement and compassionfatigue. Japan Journal of Nursing Science, 18(3),e12414.
3. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve lisrel uygulamaları, Pegem Akademi Yayınları.
4. Dikmen, Y. & Aydın, Y. (2016). Hemşirelerde merhamet yorgunluğu: Ne? Nasıl? Ne Yapmalı?”,JhumRhythm.1(1), 13-21.
5. Fraenkel, J. R. ve Wallen, N. E. (2006). How to desing and evaluate research in education. McGaw-Hill International Edition.
6. Gökoğlan, E., Altuntaş, S.& Korkmaz, A.Ç.(2023). Merhamet yorgunluğunun hemşirelik hizmetlerine etkileri. BANÜ Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(3),282-289.
7. Hu, L. & Bentler, P.M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55.
8. Kline, R.B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling, The Guilford Press.

9. Nunally, Jum C (1978). Psychometric Theory, McGraw-Hill.
10. Özalp, Ş.Ş. (2021).Covid-19 pandemisinde hemşirelerin ödediği bedel: merhamet yorgunluğu. Journal of Innovative Healthcare Practices (JOINIHP). 2(2), 80-87.
11. Sani I., Rashidah, M.I. & Fazida, K. (2023).Validating the constructs of employees’ competence model trough confirmatory factor analysis: evıdenceFrom Nigeria. International Journal of Economics, 2(1), 71-86.
12. Zhao, X., Lynch Jr, J. G.& Chen, Q. (2010). Reconsidering Baron and Kenny: Myths and truths about mediation analysis. Journal of Consumer Research, 37(2), 197–206.
13. Sung, K., Seo, Y., & Kim, J. H. (2012). Relationships between compassion fatigue, burnout, and turnover intention in Korean hospital nurses. Journal of Korean Academy of Nursing, 42(7), 1087-1094.
14. Cao, X., & Chen, L. (2021). Relationships between resilience, empathy, compassion fatigue, work engagement and turnover intention in haemodialysis nurses: A cross‐sectional study. Journal of Nursing Management, 29(5), 1054-1063.
15. Christianson, J., Johnson, N., Nelson, A., & Singh, M. (2023). Work-related burnout, compassion fatigue, and nurse intention to leave the profession during COVID-19. Nurse Leader, 21(2), 244-251.
16. Arimon-Pagès, E., Torres-Puig-Gros, J., Fernández-Ortega, P., & Canela-Soler, J. (2019). Emotional impact and compassion fatigue in oncology nurses: Results of a multicentre study. European Journal of Oncology Nursing, 43, 1-6.
17. Joinson, C. (1992). Coping with compassion fatigue. Nursing, 22(4), 116-122.Yu, H., & Gui, L. (2022). Compassion fatigue, burnout and compassion satisfaction among emergency nurses: A path analysis. Journal of advanced nursing, 78(5), 1294-1304.
18. Peters, E. (2018). Compassion fatigue in nursing: A concept analysis. Nursing Forum, 53(4), 466–480.
19. Labrague, L. J., & de Los Santos, J. A. A. (2021). Resilience as a mediator between compassion fatigue, nurses' work outcomes, and quality of care during the COVID-19 pandemic. Applied nursing research, 61, 1-8.
20. Li, A., Early, S. F., Mahrer, N. E., Klaristenfeld, J. L., & Gold, J. I. (2014). Group cohesion and organizational commitment: protective factors for nurse residents' job satisfaction, compassion fatigue, compassion satisfaction, and burnout. Journal of Professional Nursing, 30(1), 89-99.
21. Yu, H., Qiao, A., & Gui, L. (2021). Predictors of compassion fatigue, burnout, and compassion satisfaction among emergency nurses: A cross-sectional survey. International emergency nursing, 55, 100961.
22. Xie, W., Chen, L., Feng, F., Okoli, C. T., Tang, P., Zeng, L., ... & Wang, J. (2021). The prevalence of compassion satisfaction and compassion fatigue among nurses: A systematic review and meta-analysis. International journal of nursing studies, 120, 103973.
23. Labrague, L. J., & de Los Santos, J. A. A. (2021). Resilience as a mediator between compassion fatigue, nurses' work outcomes, and quality of care during the COVID-19 pandemic. Applied nursing research, 61 (151476):1-8.
24. Pérez‐García, E., Ortega‐Galán, Á. M., Ibáñez‐Masero, O., Ramos‐Pichardo, J. D., Fernández‐Leyva, A., & Ruiz‐Fernández, M. D. (2021). Qualitative study on the causes and consequences of compassion fatigue from the perspective of nurses. International journal of mental health nursing, 30(2), 469-478.
25. Wang, Z., Zaman, S., Rasool, S. F., Zaman, Q. U., & Amin, A. (2020). Exploring the relationships between a toxic workplace environment, workplace stress, and project success with the moderating effect of organizational support: Empirical evidence from Pakistan. Risk management and healthcare policy, 1055-1067.
26. Ornek, O. K., & Esin, M. N. (2020). Effects of a work-related stress model based mental health promotion program on job stress, stress reactions and coping profiles of women workers: a control groups study. BMC public health, 20, 1-14.
27. Özalp, Ş. Ş. (2021). Covid-19 pandemisinde hemşirelerin ödediği bedel: Merhamet yorgunluğu. Journal of Innovative Healthcare Practices, 2(2), 80-87.
28. Yılmaz, G., & Üstün, B. (2018). Hemşirelerde profesyonel yaşam kalitesi: Merhamet memnuniyeti ve merhamet yorgunluğu. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(3), 205-211.
29. Gökoğlan, E., Altuntaş, S., & Korkmaz, A. Ç. (2023) Merhamet Yorgunluğunun Hemşirelik Hizmetlerine Etkileri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(3), 282-289.Liu, J., Zhu, B., Wu, J., & Mao, Y. (2019). Job satisfaction, work stress, and turnover intentions among rural health workers: a cross-sectional study in 11 western provinces of China. BMC family practice, 20, 1-11.