Araştırma Makalesi

RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH'NİN ELEŞTİREL TARİHİ

Cilt: 15 Sayı: 30 30 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH'NİN ELEŞTİREL TARİHİ

Öz

Bu makalede, toplumsal refahın temel göstergesi olarak kabul edilen Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH), tarafsız bir ekonomik ölçüt olarak değil; belirli iktidar ilişkilerini sürdüren, meşrulaştıran ve yeniden üreten bir sosyo-teknik gösterge ve iktidar aracı olarak ele alınmaktadır. Makale, GSYH'nin tarihsel gelişimini, on yedinci yüzyıldaki “politik aritmetik” çabalarından Birleşmiş Milletler Ulusal Hesaplar Sistemi'nin (SNA) oluşumuna kadar izlemektedir. Ayrıca, Soğuk Savaş sonrası dönemde Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) kavramından GSYH kavramına geçişin ardındaki politik ve ideolojik motivasyonları inceleyerek, bu değişimin küresel eşitsizlikleri gizlemeye ve küreselleşme söylemini pekiştirmeye hizmet ettiğini savunmaktadır. Makalede, Lukes'un iktidar analizi çerçevesinden yararlanılarak, GSYH'nin gelir eşitsizliği ve ekolojik yıkım gibi konuları göz ardı etmekle kalmayıp, aynı zamanda piyasa ekonomisinin mantığı doğrultusunda ekonomik olarak değerlendirilmeyen bakım emeği gibi unsurları değersizleştirerek “yanlış bilinç” üretimine nasıl hizmet ettiği de tartışılmaktadır. Bu bağlamda, ekonomik göstergelerin yalnızca sayısal veriler değil, aynı zamanda iktidar ilişkilerini yansıtan ve yeniden üreten politik inşalar olduğu vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Assa, J. (2019). Gross domestic power: A history of GDP as a numerical rethoric, Annals of the Fondazione Luigi Einaudi, Vol. LIII, 81-96.
  2. Arrow, K.J., B. Bolin, R. Costanza, P. Dasgupta, C. Folke, C. S. Holling, B. -O. Jansson, S. Levin, K.-G. Mäler, C. Perrings and D. Pimentel. (1995). Economic growth, carrying capacity, and the environment, Ecological Economics, 15, 91-95.
  3. Bachrach, P. and Baratz, M. S. (1962). The two faces of power. American Political Science Review, 56, 947–952. Cobb, C., Halstead, T. and RoweIf, J. (1995). If the GDP is up, Why is America down?, The Atlantic Monthly, October, 1-26.
  4. Costanza, R., Mart, M., Kubiszewski, I. and Talberth, J. (2014). A short history of GDP: moving towards better measures of human well-being, The Solutions Journal, 5(1), 91-97.
  5. Costanza, R. Kubiszewski, I., Giovannini, E. Lovins, H., McGlade, J., & Wilkinson, R. (2014). Time to Leave GDP Behind, Nature, Vol. 505, 283-285.
  6. Costanza, R., Caniglia, E., Fioramonti, L., Kubiszewski, I., Lewis, H., Lovins, H., & Wilkinson, R. (2018). Toward a sustainable wellbeing economy. The Solutions Journal, 9(2), 5.
  7. Coyle, D. (2014). GDP A Brief but Affectionate History, Princeton University Press.
  8. Dahl, R. A. (1957). The concept of power, Behavioural Science, 2, 210–215.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomi Politik Teorisi, İktisat Metodolojisi, Radikal İktisat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

3 Haziran 2025

Kabul Tarihi

8 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 30

Kaynak Göster

APA
Kırmızıaltın, E., & Çeri, D. (2025). RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH’NİN ELEŞTİREL TARİHİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(30), 712-725. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1712620
AMA
1.Kırmızıaltın E, Çeri D. RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH’NİN ELEŞTİREL TARİHİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;15(30):712-725. doi:10.53092/duiibfd.1712620
Chicago
Kırmızıaltın, Eren, ve Duygu Çeri. 2025. “RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH’NİN ELEŞTİREL TARİHİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15 (30): 712-25. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1712620.
EndNote
Kırmızıaltın E, Çeri D (01 Kasım 2025) RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH’NİN ELEŞTİREL TARİHİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15 30 712–725.
IEEE
[1]E. Kırmızıaltın ve D. Çeri, “RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH’NİN ELEŞTİREL TARİHİ”, Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 30, ss. 712–725, Kas. 2025, doi: 10.53092/duiibfd.1712620.
ISNAD
Kırmızıaltın, Eren - Çeri, Duygu. “RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH’NİN ELEŞTİREL TARİHİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15/30 (01 Kasım 2025): 712-725. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1712620.
JAMA
1.Kırmızıaltın E, Çeri D. RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH’NİN ELEŞTİREL TARİHİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;15:712–725.
MLA
Kırmızıaltın, Eren, ve Duygu Çeri. “RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH’NİN ELEŞTİREL TARİHİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 30, Kasım 2025, ss. 712-25, doi:10.53092/duiibfd.1712620.
Vancouver
1.Eren Kırmızıaltın, Duygu Çeri. RAKAMLARIN ARKASINDAKİ İKTİDAR: SOSYOTEKNİK VE POLİTİK BİR İNŞA OLARAK GSYH’NİN ELEŞTİREL TARİHİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 01 Kasım 2025;15(30):712-25. doi:10.53092/duiibfd.1712620

                                                                                                                                32482     32483


Bu dergide yayınlanan tüm çalışmalar, Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) License kapsamında lisanslanmıştır.