LONELINESS AND LIFE SATISFACTION AMONG ELDERLY PEOPLE LIVING AT HOME: THE CASE OF DIYARBAKIR

Öz

This study was conducted to examine whether the life satisfaction and loneliness levels of older adults aged 65 and over living in the province of Diyarbakır differ according to variables such as gender, marital status, educational level, economic status, having children, frequency of contact with children, living alone, and co-residence arrangements. The sample of the study consisted of 445 individuals aged 65 and over residing in the city center of Diyarbakır. Data was collected between 24 September 2025 and 10 October 2025 using a structured interview form, the Loneliness Scale for Older Adults, and the Life Satisfaction Scale. A high, negative, and statistically significant relationship was found between loneliness and life satisfaction scores (r = −.675, p < .001). In terms of gender, men had significantly higher life satisfaction scores than women, while women reported significantly higher levels of loneliness (p < .05). According to marital status, married individuals had the highest life satisfaction, whereas those who were widowed or never married had the lowest life satisfaction levels (p < .05). Regarding educational level, primary school graduates reported the highest life satisfaction, while university graduates reported the lowest; the highest loneliness levels were observed among individuals who were illiterate (p < .05). Having children and the frequency of contact with children has had a strong impact on both life satisfaction and loneliness. Older adults who had daily contact with their children reported the highest life satisfaction and the lowest loneliness levels. Older adults living alone had lower life satisfaction and higher loneliness levels (p < .05). Those living with their spouse or with an unmarried child reported higher life satisfaction and lower loneliness. Economic status was also found to be a significant factor affecting both life satisfaction and loneliness. Based on the findings, it is recommended that older adults be supported in establishing strong social relationships to enhance their quality of life, that intergenerational solidarity be strengthened, that institutions and organizations related to aging and social services be reinforced in both quality and quantity, that social activities targeting older adults be expanded, and that economic support mechanisms for older adults be improved.

Anahtar Kelimeler

• Old Age
• Life Satisfaction
• Loneliness
• Social Relationship
• Social Work

EVDE YAŞAYAN YAŞLILARDA YALNIZLIK VE YAŞAM DOYUMU: DİYARBAKIR ÖRNEĞİ

Öz

Araştırma Diyarbakır ilinde yaşayan 65 yaş ve üzeri yaşlı bireylerin yaşam doyumu ve yalnızlık düzeylerinin; cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, ekonomik durum, çocuk sahibi olma, çocuklarla görüşme sıklığı, yalnız yaşama durumu ve birlikte yaşanılan kişiler gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Diyarbakır il merkezinde yaşayan 65 yaş ve üzeri kişi 445 kişi oluşturmuştur. Araştırmaya ait veriler 24.09.2025-10.10.2025 arasında görüşme formu, yaşlılar için yalnızlık ölçeği ve yaşam doyumu ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Yaşlı bireylerin yalnızlık ve yaşam doyumu puanları arasında yüksek düzeyde, negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = -,675, p < .001). Cinsiyet açısından, erkeklerin yaşam doyumu kadınlardan anlamlı biçimde yüksek, kadınların yalnızlık düzeyleri ise daha yüksektir (p<0.05). Medeni duruma göre, evli bireylerin yaşam doyumu en yüksek, eşi vefat etmiş veya hiç evlenmemiş bireylerin ise en düşüktür (p<0.05). Eğitim düzeyi açısından, ilkokul mezunlarının yaşam doyumu en yüksek, lisans mezunlarının en düşüktür; yalnızlık düzeyi en yüksek olan grup okuryazar olmayanlardır (p<0.05). Çocuk sahibi olma ve çocuklarla görüşme sıklığı, yaşam doyumu ve yalnızlık üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir; çocuklarıyla her gün görüşen bireylerin yaşam doyumu en yüksek, yalnızlık düzeyleri en düşüktür. Evde yalnız yaşayan yaşlı bireylerin yaşam doyumu düşük, yalnızlık düzeyi daha yüksektir (p<0.05). Eşiyle veya evlenmemiş çocuğuyla yaşayan yaşlıların yaşam doyumu yüksek, yalnızlık düzeyleri düşüktür. Ekonomik durum; yaşam doyumu ve yalnızlık açısından anlamlıdır. Sorunun çözümüne yönelik yaşlı bireylerin daha nitelikli yaşamaları için güçlü sosyal ilişkiler kurmaları, kuşaklararası dayanışmanın artırılması, yaşlılıkla ilgili kuruluşların nitelik ve nicelik yönünden güçlendirilmesi, yaşlılara dönük sosyal faaliyetlerin artırılması ve yaşlıların ekonomik yönden desteklenmeleri önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yaşlılık
• Yaşam Doyumu
• Yalnızlık
• Sosyal İlişki
• Sosyal Hizmet

Kaynakça

1. Adana, F., Durmaz, S., Özvurmaz, S., Akpınar, C. V., & Yeşilfidan, D. (2022). Descriptors of living alone for elders: based on Turkey national data. BMC Geriatrics, 22(1), 37. https://doi.org/10.1186/s12877-021-02706-9
2. Akgül, H., & Yeşilyaprak, B. (2015). Yaşlılar için yalnızlık ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 8(1), 34-45.
3. Altındağ, Ö. (2020). Yaşlılığa güneydoğu penceresinden bakış. Çizgi Yayınevi.
4. Arpacı, F., Polat, Ü., & Kolcu, G. (2022). Evde yaşayan yaşlı bireylerde yalnızlık ve yaşam doyumu ilişkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(3), 510-521.
5. Boehlen, F. H., Heider, D., Schellberg, D., Hohls, J. K., Schöttker, B., Brenner, H., ... & Wild, B. (2023). Gender-specific association of loneliness and health care use in community-dwelling older adults. BMC Geriatrics, 23(1), 502, 1-9. https://doi.org/10.1186/s12877-023-04201-9
6. Bronfenbrenner, U. (1994). Ecological models of human development. Readings on the Development of Children, 2 (1), 37-43.
7. Dağlı, A., & Baysal, N. (2016). Yaşam doyumu ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1250-1262. https://doi.org/10.17755/esosder.263229
8. De Jong-Gierveld, J., & Kamphuis, F. (1985). The development of a Rasch-type loneliness scale. Applied Psychological Measurement, 9(3), 289-299. https://doi.org/10.1177/014662168500900307

9. De Jong-Gierveld, J., & van Tilburg, T. G. (2006). A 6-item scale for overall, emotional, and social loneliness: Confirmatory tests on survey data. Research on Aging, 28(5), 582-598. https://doi.org/10.1177/0164027506289723
10. Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The Satisfaction with life scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71-75. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13
11. Dominelli, L. (2002). Anti-oppressive social work theory and practice. New York: Palgrave.
12. Erol, S., Sezer, A., Şişman, F. N., Öztürk, S. (2016). Yaşlılarda yalnızlık algısı ve yaşam doyumu. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 60-69.
13. Fırat Kılıç, H., & Kahraman, İ. (2025). Life satisfaction, self‐care ability, and loneliness in older adults: A descriptive and correlational survey. Public Health Nursing, 42(4), 1478-1484.
14. Fierloos, I. N., Tan, S. S., Williams, G., Alhambra-Borrás, T., Koppelaar, E., Bilajac, L., ... & Raat, H. (2021). Socio-demographic characteristics associated with emotional and social loneliness among older adults. BMC geriatrics, 21(1), 114. https://doi.org/10.1186/s12877-021-02058-4
15. Gingvich, L., G. (1999). Theorizing social exclusion: determinants, mechanisms, dimensions, forms, and acts of resistance. W. Shera (Ed.) Emerging perspectives on anti-oppressive practice içinde (ss. 3-24). Toronto: Canadian Scholars Press International.
16. Güler, A., & Yıldırım, M. Social isolation, loneliness, death stress and life satisfaction in older adults: A serial mediation study. Geriatric Nursing. 2025;62, 78-85.
17. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2013). Multivariate Data Analysis. Pearson Education Limited.
18. Huang, R., Gong, R., Deng, Q., & Hu, Y. (2024). The effect of intergenerational support from children on loneliness among older adults-the moderating effect of internet usage and intergenerational distance. Frontiers in public health, 12, 1330617. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1330617
19. Hwang, E. J., & Sim, I. O. (2021). Association of living arrangements with happiness attributes among older adults. BMC Geriatrics, 21(1), 100.
20. Kapıkıran, Ş. (2016). Yaşlılarda yalnızlık ile yaşam doyumu arasındaki ilişki: Sosyal desteğin aracılık rolünün sınanması. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 9, 13-25.
21. Lai, E. T. C., Ho, S. C., & Woo, J. (2023). Social isolation, socioeconomic status, and development of functional impairments in Chinese older adults aged 70 years and over: a cohort study. Aging Clinical and Experimental Research, 35(1), 155–165. https://doi.org/10.1007/s40520-022-02259-w
22. Li, C., Li, X., Zhang, Y., & Lao, W. (2024). Interpersonal interactions, sense of loneliness and perceived depressive emotions among older adults: A cultural-psychological perspective from heterogeneous roles of different relationships. SSM-Population Health, 27, 101703.
23. Liu, H., Copeland, M., Nowak, G., 3rd, Chopik, W. J., & Oh, J. (2023). Marital status differences in loneliness among older Americans during the COVID-19 pandemic. Population Research and Policy Review, 42, 74. https://doi.org/10.1007/s11113-023-09822-x
24. Meléndez, J. C., Tomás, J. M., Oliver, A. and Navarro, E. (2009). Psychological and physical dimensions explaining life satisfaction among the elderly: A structural model examination. Archives of Gerontology and Geriatrics, 48(3), 291-295.
25. Muhammad, T., Pai, M., Afsal, K., Saravanakumar, P.… et al. The association between loneliness and life satisfaction: Examining spirituality, religiosity, and religious participation as moderators. BMC geriatrics.2023;23(301):1-17.
26. Neuman, W.L. (2010). Toplumsal araştırma yöntemleri 1-2. İstanbul: Yayın Odası.
27. Özsoy, S., & Öztürk, H. N. (2024). The relationship between loneliness and satisfaction with life in older adults under isolation restrictions during the COVID-19 pandemic. Activities, Adaptation & Aging, 48(4), 1061–1070. https://doi.org/10.1080/03601277.2024.2372914
28. Papi, S., & Cheraghi, M. (2021). Multiple factors associated with life satisfaction in older adults. Przeglad Menopauzalny/Menopause Review, 20(2), 65–71. https://doi.org/10.5114/pm.2021.107025
29. Pollmann-Schult M. (2025). Parenthood and life satisfaction in older age: examining the moderating role of social norms and economic vulnerability. European Journal of Ageing, 22(1), 16. https://doi.org/10.1007/s10433-025-00853-1
30. Routasalo, P. and Pitkala, K. H. (2003). Loneliness among older people. Reviews in Clinical Gerontology, 13(4), 303-311.
31. Rowe, J. W. & Kahn, R. L. (2015). Successful aging 2.0: Conceptual expansions for the 21st century. Journal of Gerontology, Psychological Science, 70(4), 593-598.
32. Salari, N., Hosseini, F., Akbari, H., Hosseini, M., & Darvishi, N. (2025). The global prevalence and associated factors of loneliness in older adults: A systematic review and meta-analysis. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), Article 534. https://doi.org/10.1057/s41599-025-05304-x
33. Sulandari, S., Coats, R. O., Miller, A., Hodkinson, A., & Johnson, J. (2024). A systematic review and meta-analysis of the association between physical capability, social support, loneliness, depression, anxiety, and life satisfaction in older adults. The Gerontologist, 64(11), gnae128. https://doi.org/10.1093/geront/gnae128
34. Sun, K., Zuo, M., & Kong, D. (2016). Communication with children for older adults' life satisfaction: Non-face-to-face and/or face-to-face? Gerontechnology, 14(4), 191-203.
35. Tel, H., Koç, M., & Aydın, H. T. (2020). Evde yaşayan yaşlılarda yalnızlık, yaşam doyumu ve ölüm kaygısının belirlenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, Özel sayı, 1-10.
36. Thörnqvist, K., Johansson, L., Solevid, M., Berg, A. I., Skoog, I., & Falk Erhag, H. (2025). Age-related changes in factors associated with self-rated health in Swedish older adults–findings from the Gothenburg H70 study cohort born 1930. BMC Geriatrics, 25(1), 275.
37. Tolkamp, M., & Pollmann-Schult, M. (2024). Subjective well-being of parents and childless people in older age in Germany. Applied Research in Quality of Life, 19(6), 3335-3356.
38. Tuncay, T. ve İl, S. (2006). Sosyal hizmette baskı karşıtı uygulama sosyal adalet paradigması temelinde bir özgürleştirme pratiği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 17 (2), 60-73.
39. Türkiye İstatistik Kurumu – TÜİK (2025). İstatistiklerle yaşlılar, 2024 (Tarih 13 Mart 2025, Sayı: 54079). 10.09.2025 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2024-54079 adresinden erişildi.
40. Wang, J., Chen, T., & Han, B. (2014). Does co-residence with adult children associate with better psychological well-being among the oldest old in China? Aging & Mental Health, 18(2), 232–239. https://doi.org/10.1080/13607863.2013.837143
41. Yu-Ting, Y., Miao, Y., Yong-Wei, Y., Qiong, Y., & Ting, L. (2022). Relationships between children-related factors, basic psychological need satisfaction, and multiple happiness among urban empty-nesters in China: A structural equation modeling. BMC Geriatrics, 22(1), 925.