Araştırma Makalesi

DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ

Cilt: 16 Sayı: 31 31 Mayıs 2026
PDF İndir
EN TR

DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ

Öz

İlgili çalışmada, ülkelerin dijital kapasitelerini değerlendiren Ağ Hazırlığı Endeksi (Network Readiness Indekx – NRI) ile toplumsal refah ve gelişmişlik düzeyini ölçen Sosyal Gelişme Endeksi (Social Progress Indekx – SPI) arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. NRI, dijital altyapı, dijital beceriler ve dijital yönetişim boyutlarını kapsarken, SPI eğitim, sağlık, güvenlik, fırsat eşitliği ve temel insan ihtiyaçları gibi toplumsal göstergeleri içermektedir. Çalışmanın veri seti, 117 ülkenin 2024 yılına ait NRI ve SPI alt boyut verilerinden oluşturulmuş olup, dijitalleşmenin toplumsal refah üzerindeki etkilerini test etmek amacıyla Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) yöntemi uygulanmıştır. Analiz sonuçlarında, dijitalleşmenin toplumsal refah üzerindeki etkisinin güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı olduğunu belirlenmiş; dijital kapasitenin toplumsal ilerleme üzerinde belirleyici bir rol oynadığı gözlenmiştir. PLS-SEM kapsamında değerlendirilen ölçüm modelinin güvenilirlik ve geçerlik açısından uygun olduğu, Cronbach α, ρC, ρA ve AVE değerlerinin tüm yapılar için kabul edilebilir düzeylerde gerçekleştiği belirlenmiştir. Yapısal modele ilişkin açıklanan varyans (R²) değeri ise SPI için 0,807 olarak hesaplanmıştır. Bununla birlikte, Önem–Performans Matrisi Analizi (IPMA) bulguları, dijitalleşme göstergesinin alt boyutları arasında dijital beceri ve dijital altyapının SPI üzerindeki etki düzeyinin en yüksek olduğunu, dijital becerinin yüksek performans sergilerken dijital altyapının görece düşük performans gösterdiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, dijital kapasitenin stratejik biçimde geliştirilmesinin toplumsal ilerlemeyi destekleyen ve yönlendiren kritik bir unsur olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afthanorhan, W. (2013). A comparison of partial least square structural equation modeling (PLS-SEM) and covariance based structural equation modeling (CB-SEM) for confirmatory factor analysis. International Journal of Engineering Science and Innovative Technology, 2(5), 198-205.
  2. Arı, E., Altın, M., & Yılmaz, V. (2023). Evsel atık ayırma davranışlarının araştırılması: genişletilmiş atık ayırma modeli. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), 483-510.
  3. Çubuk, E. B. S. (2024). Dijital toplum ve dijital yeteneklerin gelişimi üzerine sistematik literatür analizi. In 3rd International Conference on Frontiers in Academic Research (pp. 15-16).
  4. Demirkıran, S., Beyoğlu, A., Terzioğlu, M. K., & Yaşar, A. (2022). Sürdürülebilir kalkınma odakli dijitalleşme belirleyicilerinin verimlilik üzerindeki etkilerinin yapay sinir ağlari ile siniflandirilmasi. Verimlilik Dergisi, 30-47.
  5. Fornell, C., & Bookstein, F. L. (1982). Two structural equation models: LISREL and PLS applied to consumer exit-voice theory. Journal of Marketing research, 19(4), 440-452.
  6. Hair, J.F., M. Sarstedt, C.M. Ringle, & S.P. Gudergan (2018). Advanced issues in partial least squares structural equation modeling. Thousand Oakes, CA: Sage Publications.
  7. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the academy of marketing science, 43(1), 115-135.
  8. Hurduzeu, G., Lupu, I., Lupu, R., & Filip, R. I. (2022). The interplay between digitalization and competitiveness: Evidence from European countries. Societies, 12(6), 157.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

3 Aralık 2025

Kabul Tarihi

24 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 31

Kaynak Göster

APA
Veysikarani Geyik, D. (2026). DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(31), 266-282. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1835414
AMA
1.Veysikarani Geyik D. DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2026;16(31):266-282. doi:10.53092/duiibfd.1835414
Chicago
Veysikarani Geyik, Dilek. 2026. “DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 16 (31): 266-82. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1835414.
EndNote
Veysikarani Geyik D (01 Mayıs 2026) DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 16 31 266–282.
IEEE
[1]D. Veysikarani Geyik, “DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ”, Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 16, sy 31, ss. 266–282, May. 2026, doi: 10.53092/duiibfd.1835414.
ISNAD
Veysikarani Geyik, Dilek. “DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 16/31 (01 Mayıs 2026): 266-282. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1835414.
JAMA
1.Veysikarani Geyik D. DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2026;16:266–282.
MLA
Veysikarani Geyik, Dilek. “DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 16, sy 31, Mayıs 2026, ss. 266-82, doi:10.53092/duiibfd.1835414.
Vancouver
1.Dilek Veysikarani Geyik. DİJİTALLEŞME VE TOPLUMSAL REFAH ARASINDAKİ İLİŞKİNİN PLS-SEM İLE ANALİZİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 01 Mayıs 2026;16(31):266-82. doi:10.53092/duiibfd.1835414

                                                                                                                                32482     32483


Bu dergide yayınlanan tüm çalışmalar, Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) License kapsamında lisanslanmıştır.